برنامه محیطزیست سازمان ملل متحد و سازمان جهانی بهداشت در گزارش تازهای اعلام کردهاند شواهد علمی درباره آثار زیانبار مواد شیمیایی مختلکننده غدد درونریز، از زمان انتشار ارزیابی قبلی در سال ۲۰۱۲، تقویت شده و دامنه گستردهتری از پیامدهای احتمالی این مواد برای سلامت انسان و حیاتوحش شناسایی شده است.
این مواد که با عنوان مواد شیمیایی مختلکننده غدد درونریز شناخته میشوند، میتوانند در عملکرد هورمونهای بدن اختلال ایجاد کنند. این ترکیبات در بسیاری از محصولات پلاستیکی، محصولات مراقبت شخصی، داروها، اسباببازیها، لوازم خانگی، تجهیزات الکترونیکی و آفتکشها یافت میشوند.
در گزارش سازمان ملل آمده است که انسانها و حیاتوحش از راههای مختلفی از جمله خوردن مواد غذایی، جذب از طریق پوست، تنفس و تماس مستقیم با تجهیزات پزشکی در معرض این مواد قرار میگیرند. کودکان نیز ممکن است از طریق تماس پوستی با اسباببازیهای حاوی این ترکیبات یا قرار دادن آنها در دهان در معرض مواد شیمیایی قرار بگیرند.
پیامدهای احتمالی برای سلامت انسان
بر اساس این گزارش، شواهد ارتباط میان قرار گرفتن در معرض این مواد و بروز بیماریها و اختلالات مختلف، قویتر شده و همچنان در حال افزایش است.
قرار گرفتن در معرض این ترکیبات در دوران بارداری و سالهای نخست زندگی میتواند بر رشد مغز، تواناییهای شناختی و رفتار تأثیر بگذارد. همچنین این مواد با سرطان، بیماریهای قلبیعروقی، چاقی، دیابت نوع دو و بیماریهای متابولیک کبد مرتبط دانسته شدهاند. اختلال در عملکرد اندامهای تولیدمثل، باروری و غده تیروئید نیز از دیگر نگرانیهای مطرحشده در این گزارش است.
بیش از ۳۵۰ هزار ماده شیمیایی و ترکیب شیمیایی برای تولید و استفاده در سراسر جهان ثبت شدهاند، اما به گفته گزارش، اکثریت قریب به اتفاق آنها از نظر احتمال مختل کردن عملکرد غدد درونریز ارزیابی نشدهاند.
لورا واندنبرگ، یکی از نویسندگان اصلی گزارش، میگوید در سالهای اخیر تلاش بیشتری برای توسعه برنامههای آزمایش این مواد انجام شده است، اما بیشتر این آزمایشها به اقداماتی برای تنظیم مقررات و کنترل میزان مواجهه مردم با این ترکیبات منجر نشدهاند.
او با اشاره به ضرورت اقدام برای کنترل این مواد میگوید در بسیاری از موارد اطلاعات علمی کافی برای اقدام وجود دارد و این پرسش مطرح است که چرا اقدامات لازم انجام نشده است.
جایگزینی مواد خطرناک نیز همیشه راهحل نیست
در بخشی از گزارش به تجربه حذف برخی مواد شیمیایی از محصولات اشاره شده است. برای مثال، بیسفنول آ (BPA) که در ساخت برخی ظروف پلاستیکی نگهداری مواد غذایی و نوشیدنی استفاده میشد، پس از افزایش آگاهی عمومی و کاهش تمایل مصرفکنندگان به خرید محصولات حاوی آن، از برخی محصولات کنار گذاشته شد.
با این حال، واندنبرگ هشدار میدهد جایگزین کردن یک ماده شیمیایی با ترکیبی مشابه که به اندازه کافی آزمایش نشده است، میتواند همان مشکل را دوباره ایجاد کند.
از سوی دیگر، شورای شیمی آمریکا که نماینده صنعت شیمیایی این کشور است، اعلام کرده ایمنی استفاده از مواد شیمیایی برای این صنعت اهمیت اساسی دارد. این شورا معتقد است افزودنیهای پلاستیکی برای ایجاد ویژگیهایی مانند انعطافپذیری، استحکام و دوام محصولات به کار میروند و ارزیابی خطر آنها باید در چارچوب مقررات ملی و بینالمللی موجود انجام شود.
گزارش سازمان ملل بر ضرورت حفاظت از گروههای آسیبپذیر، بهویژه زنان باردار و کودکان، بهبود نظارت بر میزان مواجهه با این مواد، توسعه روشهای شناسایی و آزمایش مواد شیمیایی و تقویت مقررات تأکید میکند.
برآورد سالانه بیش از ۱.۱ تریلیون دلار هزینه مرتبط با سلامت نیز تنها هزینههای درمان و کاهش بهرهوری را دربرمیگیرد و هزینههای گستردهتر ناشی از آلودگی آب آشامیدنی، کاهش تنوع زیستی و آسیب به تولید مواد غذایی را شامل نمیشود.
این گزارش خواستار همکاری بینالمللی برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از مواد شیمیایی و حرکت از واکنش پس از بروز آسیب به سمت پیشگیری از آن است.
منبع :آسوشیتدپرس،
نظرات کاربران