عبدالمطهر محمدخانی در مصاحبهای با ایسنا، با اشاره به تشدید آلودگی هوای پایتخت و نیاز به ارزیابی عملکرد نهادهای مرتبط در این زمینه، بیان کرد: معیار سنجش عملکرد تمامی نهادها در زمینه آلودگی هوا باید بر اساس قانون هوای پاک باشد. این قانون به وضوح وظایف و مسئولیتهای هر یک از نهادها را مشخص کرده و شهرداری تهران نیز خود را موظف به رعایت دقیق این مسئولیتهای قانونی میداند. از جمله وظایف پیشبینیشده در این قانون برای مدیریت شهری، میتوان به توسعه حملونقل عمومی، گسترش فضاهای سبز و ایجاد مراکز معاینه فنی اشاره کرد.
وی اضافه کرد: آلودگی هوا مسئلهای نیست که صرفاً بتوان با اقدامات کوتاهمدت و محدودیتهای ترافیکی آن را مدیریت کرد، بلکه باید به بررسی ریشههای اصلی این معضل پرداخت. بر اساس اطلاعات انتشار آلودگی توسط شهرداری تهران، تقریباً ۸۰ درصد آلودگی هوای پایتخت ناشی از منابع متحرک است و نزدیک به ۵۰ درصد از آن نیز به دلیل فرسودگی ناوگان حملونقل به وقوع میپیوندد. این آمار نشاندهنده اهمیت نوسازی ناوگان و توسعه حملونقل عمومی بهویژه خودروهای برقی در بهبود کیفیت هوای شهر است.
توسعه مترو؛ سرمایهگذاری جهت کاهش وابستگی به خودروهای شخصی
محمدخانی با تأکید بر اینکه توسعه حملونقل ریلی یکی از مؤثرترین راهکارها برای کاهش آلودگی هواست، اعلام کرد: یکی از اولویتهای جدی شهرداری تهران در دوره ششم، گسترش شبکه مترو و افزایش ظرفیت جابهجایی مسافران بوده است. بر این اساس، در این دوره ۵۴.۱ کیلومتر از مسیر مترو به بهرهبرداری رسید و ۱۲ ایستگاه جدید به شبکه متروی پایتخت افزوده شد.
وی ادامه داد: گسترش مترو فقط به ساخت مسیر و ایستگاه محدود نمیشود و تأمین قطار و واگنهای موردنیاز هم اهمیت دارد. از این رو، شهرداری تهران بهطور همزمان با توسعه زیرساختها، تأمین ناوگان جدید را نیز در دستور کار قرار داده است. همچنین در قراردادهای حملونقل، تأمین واگنهای جدید برای افزایش ظرفیت جابهجایی مسافران پیشبینی شده است. بهطورکلی، هرچه دسترسی شهروندان به مترو آسانتر و ظرفیت آن بیشتر شود، امکان کاهش سفرهای خودرویی و به دنبال آن کاهش انتشار آلایندهها بیشتر فراهم خواهد شد.
سخنگوی شهرداری تهران یادآور شد: خطوط جدیدی نیز در برنامه توسعه مترو قرار دارند و گسترش شبکه ریلی باید بهگونهای باشد که بخشهای بیشتری از شهر و مناطق کمتر برخوردار را تحت پوشش قرار دهد. هدف نهایی این اقدام، تبدیل کردن مترو به گزینهای در دسترس، قابل اعتماد و اقتصادی برای سفرهای روزانه شهروندان است.
خرید بیش از ۲۵۰۰ اتوبوس و حرکت به سمت ناوگان برقی
محمدخانی اشاره کرد که در شروع دوره ششم مدیریت شهری، وضعیت اتوبوسرانی تهران با کمبود جدی مواجه بود، به طوری که کمتر از هزار دستگاه اتوبوس فعال در شهر وجود داشت، در حالی که نیاز واقعی تهران به ناوگان اتوبوسرانی بیشتر از این تعداد بود. بنابراین، نوسازی و گسترش اتوبوسرانی به یکی از محورهای اصلی برنامههای شهرداری تبدیل شد.
وی افزود: در این زمینه، خرید بیش از ۲۵۰۰ دستگاه اتوبوس در دستور کار قرار گرفت و بخشی از این ناوگان به اتوبوسهای برقی اختصاص یافته است. بر اساس آخرین آمار ارائه شده از سوی شهرداری، بیش از ۵۰۰ دستگاه اتوبوس برقی وارد کشور شده و ورود اتوبوسهای جدید همچنان ادامه دارد. همچنین، اتوبوسهای دوکابین جدید نیز به منظور افزایش ظرفیت جابهجایی مسافران تأمین شدهاند.
سخنگوی شهرداری تهران تأکید کرد که افزایش صرفاً تعداد اتوبوسها هدف اصلی مدیریت شهری نیست، بلکه راهبرد ما توسعه همزمان حملونقل عمومی و برقیسازی آن است. این دو سیاست همزمان میتوانند تأثیر بیشتری در کاهش آلودگی هوا داشته باشند؛ زیرا از سویی، به تعداد بیشتری از شهروندان اجازه میدهند با حملونقل عمومی جابهجا شوند و از سوی دیگر، آلودگی ناشی از فعالیت این ناوگان نیز کمتر خواهد شد.
نوسازی ۱۰ هزار تاکسی و تخصیص منابع برای موتورسیکلتهای برقی
محمدخانی به برنامههای شهرداری در حوزه تاکسیرانی اشاره کرد و گفت: ناوگان تاکسیرانی و بهویژه موتورسیکلتهای فرسوده یکی دیگر از منابع قوی آلایندگی در تهران هستند. در این راستا، نوسازی ۱۰ هزار تاکسی در برنامههای مدیریت شهری قرار گرفته که از این تعداد، ۲ هزار دستگاه تاکسی برقی در نظر گرفته شده است. این اقدام علاوه بر کمک به کاهش مصرف سوخت، میتواند به کاهش آلودگی در معابر پرتردد شهر نیز یاری رساند.
وی ادامه داد: در حوزه موتورسیکلتها نیز منابع مالی قابل توجهی برای نوسازی و برقیسازی اختصاص یافته است. تخصیص ۲۰۰ میلیون یورو برای خرید موتورسیکلتهای برقی از جمله اقداماتی است که به منظور جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده و آلاینده مورد توجه قرار گرفته است. همچنین شهرداری تهران در نظر دارد هزار دستگاه اسکوتر برقی را با تأسیسات و زیرساختهای مورد نیاز در قالب طرحهای مربوط به حملونقل پاک واگذار کند.
سخنگوی شهرداری تهران بر این نکته تأکید کرد که برقیسازی بدون فراهم کردن زیرساختهای لازم به نتایج مطلوب نمیرسد، افزود: توسعه شبکه شارژ نیز در همین راستا انجام شده است و تاکنون ۷۵ جایگاه شارژ برقی با مجموع ۱۹۲ ایستگاه شارژ در شهر ایجاد و راهاندازی شده است. این زیرساختها برای پشتیبانی از افزایش تعداد خودروها و وسایل نقلیه برقی در سالهای آتی بسیار حیاتی خواهند بود.
ایجاد ۲۰ خط معاینه فنی جدید و بهبود ۵۰ تقاطع غیرهمسطح برای رفع گرههای ترافیکی
محمدخانی به سایر اقدامات شهرداری تهران به منظور کاهش آلایندگی اشاره کرد و توضیح داد: گسترش مراکز معاینه فنی یکی دیگر از مسئولیتهای قانونی شهرداری است. در این دوره، ۲۰ خط معاینه فنی جدید راهاندازی شده که امکان ارزیابی وضعیت فنی خودروها و کنترl آلایندههای آنها را تسهیل میکند. معاینه فنی بهویژه برای خودروهای فرسوده و پرمصرف از اهمیت بالایی برخوردار است و میتواند در شناسایی وسایل نقلیه آلاینده و کنترل تردد آنها مؤثر باشد.
وی افزود: در کنار این اقدامات، اصلاح ۵۰ تقاطع غیرهمسطح و رفع گرههای ترافیکی نیز بخشی از برنامههای عمرانی شهرداری بوده است. کاهش توقفهای طولانی خودروها در ترافیک و روانسازی مجرای عبور و مرور میتواند به کاهش مصرف سوخت و آلایندهها کمک کند. البته این اقدامات نباید بهجای توسعه حملونقل عمومی به کار روند بلکه باید به طور همزمان و به عنوان قسمتی از یک سیاست جامع مدیریت ترافیک دنبال شوند.
گسترش فضای سبز و بهرهگیری از پساب برای آبیاری
سخنگوی شهرداری تهران درباره مسئولیت مدیریت شهری در زمینه گسترش فضای سبز پایتخت خاطرنشان کرد: طبق قانون هوای پاک، توسعه و نگهداری فضاهای سبز نیز از وظایف شهرداریها به شمار میآید. به همین منظور، احداث ۷۴ بوستان جدید، اضافه کردن ۲۷۵ هکتار به کمربند فضای سبز تهران و افزایش سرانه فضای سبز به میزان ۱.۷ مترمربع به ازای هر نفر از جمله اقداماتی است که در این دوره انجام شده است.
وی ادامه داد: گسترش فضای سبز در شهری همچون تهران نه تنها تأثیرات مثبت زیستمحیطی دارد، بلکه به بهبود کیفیت زندگی شهروندان نیز کمک میکند. با این حال، نگهداری این فضاها نیازمند منابع آبی پایدار است و در شرایط خشکسالی کشور، نمیتوان به منابع آب متعارف تکیه کرد.
محمدخانی عنوان کرد: به همین خاطر، توسعه زیرساختهای تصفیه پساب و استفاده از منابع آب غیرمتعارف برای آبیاری فضای سبز در دستور کار قرار گرفته است. در این خصوص، بودجهای معادل ۲۴ همت برای فراهم کردن زیرساختهای تصفیه پساب و برپایی سه تصفیهخانه بزرگ برای تأمین آب مورد نیاز فضای سبز در نظر گرفته شد. این اقدام، در کنار گسترش کمربند سبز، میتواند به پایایی فضای سبز پایتخت کمک کند.
قانون هوای پاک تنها وظیفه شهرداری را تعیین نکرده است
محمدخانی با تأکید بر اینکه عملکرد شهرداری باید در کنار وظایف سایر نهادها سنجیده شود، یادآور شد: یکی از مشکلات اساسی در برخورد با آلودگی هوا این است که در مواقع بروز شرایط ناسالم، تمام توجهات به سمت شهرداری و مدیریت ترافیک شهری معطوف میشود؛ در حالی که قانون هوای پاک وظایف وسیعی را برای نهادهای مختلف مشخص کرده و بخش عمدهای از علل آلایندگی نیز خارج از اختیارات شهرداری قرار دارد.
وی ادامه داد: برای مثال، وزارت نفت بر عهده دارد که در زمینه تولید و توزیع سوخت استاندارد، کاهش گوگرد سوخت و تأمین سوخت پاک برای نیروگاهها و صنایع مسئولیت داشته باشد. وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در زمینه ارتقای استاندارد خودروهای تولیدی، کیفیت خودروها و ساماندهی روند نوسازی و اسقاط ناوگان فرسوده نقش مهمی را ایفا میکند. همچنین وزارت نیرو، سازمان برنامه و بودجه، وزارت کشور و سایر نهادها هرکدام در بخشهایی از اجرای قانون مسئولیت دارند.
سخنگوی شهرداری تهران به گزارشهای نظارتی درباره اجرای قانون هوای پاک اشاره کرد و گفت: موضوع عدم انجام وظایف نهادها در این زمینه مسئلهای تازه نیست. در سالهای پیش نیز مقامات قضایی و ناظرین در مورد ناتوانی بعضی نهادها در اجرای وظایف قانونی خود هشدارهایی دادهاند. در گزارشهای منتشر شده، وزارت نفت، وزارت صمت و سازمان برنامه و بودجه از جمله نهادهایی بودهاند که به خاطر کمکاری در حوزه آلودگی هوا مورد انتقاد قرار گرفتهاند.
وی تصریح کرد: نباید از شهرداری انتظار داشت که با توسعه مترو، خرید اتوبوس و برقیسازی تاکسیها، تمام آلودگی ناشی از سوخت غیراستاندارد، خودروهای بیکیفیت، موتورسیکلتهای فرسوده و ناوگان دیزلی را جبران کند. اگر سوخت استاندارد تأمین نشود، اگر خودروسازان به الزامات زیستمحیطی احترام نگذارند و اگر فرایند اسقاط خودروهای فرسوده به سرعت کافی پیش نرود، اقدامات مدیریت شهری به تنهایی نمیتواند مسئله آلودگی هوا را حل کند.
آلودگی هوا از مرزهای شهر تهران خارج میشود
محمدخانی اشاره کرد که منابع ثابت نیز در آلودگی هوای پایتخت نقش دارند و افزود: باید این نکته را در نظر داشت که تمام آلایندگی هوای تهران در درون محدوده شهر تولید نمیشود. بخشی از آلایندهها از منابع ثابت مانند نیروگاهها و صنایع حومه تهران، بهویژه در نواحی جنوبی و جنوبشرقی، وارد هوای پایتخت میشوند. کیفیت سوخت مصرفی این واحدها و میزان رعایت استانداردهای زیستمحیطی در آنها از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی افزود: در بیانات قبلی نیز تأکید کردهام که باید کیفیت سوخت مصرفی برخی نیروگاهها و صنایع اطراف تهران بهطور جدی زیر ذرهبین قرار گیرد. نمیتوان همزمان در مورد کاهش آلودگی هوای تهران صحبت کرد و نسبت به آلایندگی منابع ثابت در اطراف شهر بیتفاوت بود. آلودگی هوا به مرزهای تقسیمات شهری احترام نمیگذارد و هر منبع آلایندهای که اطراف تهران فعالیت میکند، میتواند کیفیت هوای پایتخت را تحت تأثیر قرار دهد.
ضرورت پاسخگویی تمامی نهادها و مدیریت یکپارچه
سخنگوی شهرداری تهران با بیان اینکه حل مشکل آلودگی هوا نیازمند همکاری و هماهنگی میانسازمانی است، تصریح کرد: شهرداری تهران در زمینه مسئولیتهای خود اقداماتی از قبیل توسعه ۵۴.۱ کیلومتر مسیر مترو، بهرهبرداری از ۱۲ ایستگاه جدید، خرید بیش از ۲۵۰۰ اتوبوس، نوسازی تاکسیها، برقیسازی ناوگان، توسعه جایگاههای شارژ، راهاندازی خطوط معاینه فنی، اصلاح تقاطعها و گسترش فضای سبز را انجام داده است. این اقدامات گواهی بر عزم مدیریت شهری برای اجرای وظایف خود در قانون هوای پاک است.
وی در پایان افزود: با این حال، باید انتظار داشت که سایر دستگاهها نیز گزارشی شفاف از عملکردشان ارائه دهند. روشن است که وزارت نفت در تأمین سوخت استاندارد، وزارت صمت در بهبود کیفیت خودروها و اسقاط ناوگان فرسوده و سایر نهادها در اجرای وظایف قانونی خود چه اقداماتی انجام دادهاند. مسأله کیفیت هوای پاک نباید محدود به منازعات بیننهادی یا اقداماتی مقطعی در روزهای آلوده باشد.
محمدخانی خاطرنشان کرد: اگر قرار است تهران به هوای پاک دست یابد، باید توسعه حملونقل عمومی، برقیسازی ناوگان، بهبود کیفیت سوخت، ارتقای استاندارد خودروها و خروج وسایل نقلیه فرسوده از چرخه تردد بهطوری همزمان پیگیری شود. شهرداری تهران آماده است در این روند نقش خود را ایفا کند، اما تحقق نتیجه نهایی مستلزم همکاری و مسئولیتپذیری تمام نهادهای مرتبط است.
انتهای پیام
نظرات کاربران