بر اساس گزارش ایرنا از مرکز رسانه قوه قضاییه، حجت‌الاسلام‌والمسلمین غلامحسین محسنی‌اژه‌ای در راستای بازدیدها و سرکشی‌های مداوم خود از مراجع و سازمان‌های وابسته به دستگاه قضایی، به سازمان قضایی نیروهای مسلح سر زد و از بخش‌های متفاوت این سازمان بازدید به عمل آورد و در چند شعبه تخصصی آن نیز حاضر شد.

رئیس قوه قضاییه هنگام بازدید از سازمان قضایی نیروهای مسلح، در یکی از شعب دادگاه نظامی، پس از بررسی چند پرونده، نکات تخصصی را به مسئولان مربوطه گوشزد و با تأکید خاص گفت: از جمله اهداف این سرکشی‌ها، آسیب‌شناسی و مسائل‌محوری در راستای اصلاح روندهایی است که به اطاله دادرسی منجر می‌شوند.

حذف فرایندهای زائد مرتبط با رسیدگی به پرونده‌ها برای کاهش اطاله دادرسی

محسنی‌اژه‌ای ادامه داد: باید تدابیری اتخاذ شود تا فرآیندهای مربوط به بررسی پرونده‌ها به حداقل برسد و در نتیجه زمان دادرسی کاهش یابد. گاهی مقام قضایی در طی رسیدگی به پرونده‌ها، با یک روند زائد و غیرضروری مواجه می‌شود که تأثیر چندانی بر نتایج رسیدگی‌ها ندارد؛ به همین جهت، حذف این روند غیرضروری می‌تواند به شتاب در فرآیند رسیدگی و احقاق حقوق کمک کند.

رئیس دستگاه قضا در شعبه دیگری از دادگاه، بعد از مطالعه یک پرونده، خطاب به مسئولان مربوطه گفت: طبق گزارش‌های دریافتی، حجم بالایی پرونده به سازمان قضایی نیروهای مسلح با محوریت درخواست اجرای ماده ۴۷۷ و اعاده دادرسی ارجاع شده که در نهایت تنها تعداد معدودی از آنها به عنوان خلاف بیّن شرع تشخیص داده شده‌اند.

محسنی‌اژه‌ای اضافه کرد: برای بررسی درخواست اجرای ماده ۴۷۷، چندین قاضی باید درگیر شوند و در نهایت، فقط تعداد کمی از این درخواست‌ها پذیرفته می‌شوند. این روند به راحتی می‌تواند سبب اطاله دادرسی گردد. وقتی که چندین قاضی به بررسی رأیی مشغول می‌شوند که مشخص نیست آیا خلاف بیّن شرع هست یا خیر، نشان‌دهنده وجود یک فرآیند نادرست است. خلاف بیّن شرع، نام و عنوانی واضح دارد؛ به این معنا که رأیی که خلاف شرع بودن آن برای اکثر کارشناسان مشخص باشد باید به دقت بررسی شود.

رئیس عدلیه ادامه داد: ضروری است تدابیری وضع شود تا به صرف وصول هر درخواست برای اجرای ماده ۴۷۷، فرآیند طولانی و زمان‌بر شکل نگیرد، که به تبع آن، شاهد آسیب به سایر امور مهم نیز نباشیم. به عنوان مثال، در مواقعی که درباره رأی یک قاضی درخواست اجرای ماده ۴۷۷ مطرح شده، می‌توان مستقیماً با خود قاضی صادرکننده رأی گفت‌وگو کرد و استدلال‌های وی را شنید؛ در بسیاری از موارد، این استدلال‌ها محکم و مستدل هستند و می‌توان دریافت که رأی صادر شده هیچ گونه خلاف شرعی ندارد.

محسنی‌اژه‌ای ادامه داد: می‌توان تدبیر دیگری اتخاذ کرد که در مواقعی که آرای یک مرجع قضایی چندین بار تحت ماده ۴۷۷ قرار می‌گیرند، با مقامات قضایی مربوطه جلسه‌ای برگزار کرد و دلایل صدور آرای خلاف بیّن شرع را مورد بررسی و تحلیل قرار داد.

باید علل نقص و نقض آرا شناسایی شود

رئیس قاضی‌ها در شعبه دیگری از دادگاه نظامی، بعد از دریافت گزارشی درباره تعیین‌تکلیف پرونده‌های معوق و اصطلاحاً رسوبی (پرونده‌هایی که از زمان ثبت آنها بیش از یک سال می‌گذرد)، به مسئولان مربوطه گفت: تمهیدات و تدابیر اتخاذ شده توسط مدیران سازمان قضایی نیروهای مسلح در خصوص تعیین‌تکلیف و خاتمه پرونده‌های معوق قابل تقدیر است؛ ولی باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که اساساً شاهد رسوب و معوق شدن پرونده‌ها نباشیم.

محسنی‌اژه‌ای در حین بازدید از شعب مختلف دادگاه انتظامی، بر این نکته تأکید کرد: از زمانی که حجت‌الاسلام‌والمسلمین پورخاقان، مسئولیت سازمان قضایی نیروهای مسلح را بر عهده گرفتند، بسیاری از امور در این سازمان به نظم و سامان بهتری دست یافته‌اند؛ کاهش چشمگیر پرونده‌های معوق و رسوبی، یکی از نتایج این نظم به شمار می‌آید. در زمینه محاکمات و مجازات مجرمان و اجرای مجازات‌های شدید یا اعطای ارفاقات قانونی و عفوها نیز، نظم و انضباط بهبودیافته‌ای در سازمان قضایی نیروهای مسلح شاهد بوده‌ایم.

رئیس قوه قضاییه پس از مطالعه چند پرونده در شعب مختلف دادگاه نظامی، اظهار داشت: شناسایی علل و ریشه‌های نقص یا نقض پرونده‌ها، موضوعی بسیار حائز اهمیت است. اگر یک مقام قضایی متوجه می‌شود که کیفرخواست‌های صادره از یک شعبه خاص به دفعات در دادگاه نظامی با نقص مواجه می‌شود، باید حتماً مورد را بررسی و آسیب‌شناسی کند؛ همچنین اگر آرای شعبه‌ای از دادگاه نظامی به طور مکرر در دیوان‌عالی کشور مورد نقض قرار می‌گیرد، باید به آن موضوع پرداخته شود.

محسنی‌اژه‌ای، در ادامه‌ی بازدید خود از سازمان قضایی نیروهای مسلح، در جمع قاضی‌ها و کارکنان این نهاد حضور پیدا کرد و ضمن ارایه تبریک و قدردانی از زحمات آنها، بیان داشت: قضات و کارکنان شاغل در سازمان قضایی نیروهای مسلح، به ویژه در یک سال و نیم اخیر و بعد از جنگ‌های تحمیلی ۱۲ و ۴۰ روزه، واقعیات جهاد مستمر را به عینه نشان داده و دستگاه قضا را سربلند کرده‌اند و نگذاشتند در روند رسیدگی‌ها کوچک‌ترین وقفه‌ای ایجاد گردد. همچنین از تدابیر و مدیریت حجت‌الاسلام‌والمسلمین پورخاقان و معاونان وی نیز تقدیر می‌کنم.

رئیس قوه قضاییه، نیروهای مسلح کشور را مجموعه‌ای در تراز جمهوری اسلامی از نظر تعالی و رشد دانست و گفت: نیروهای مسلح ما، الماس‌های گرانبهایی هستند و شما که در سازمان قضایی نیروهای مسلح مشغول به کارید و مسئولیت نگهداری از این جواهرات ارزشمند را بر عهده دارید، در زمره نخبگان و برجستگان دستگاه قضایی به شمار می‌آیید.

وی درباره شکست و ناکامی که نیروهای مسلح کشور بر دو رژیم متجاوز آمریکایی و صهیونیستی تحمیل کرده‌اند، گفت: نیروهای مسلح ما در جنگ‌های اخیر، به آمریکایی‌ها و رژیم صهیونیستی درس شکست و ناکامی داده‌اند. از زمان جنگ جهانی دوم به این سو، هیچ کشوری جراتی برای مواجهه با آمریکا نداشته است؛ زمانی که رئیس‌جمهور آمریکا می‌گفت ناو ما به مقصدد مسائل خاصی می‌رود، دیگران از ترس در حال قالب تهی کردن بودند. اما نیروهای مسلح ما شده‌اند که شکست را بر دوش متجاوزان آمریکایی و صهیونیستی گذاشته‌اند.

محسنی‌اژه‌ای بیان داشت: هم‌اکنون رئیس‌جمهور طاغوتی و مستکبر آمریکا در برابر ایران در وضعیت ناامیدی به سر می‌برد. او قصد دارد تا دوباره به کشور ما تعرض کند و به اقدام تروریستی و نقشه‌های شیطانی پناه ببرد، اما به خوبی آگاه است که با چنین جنایت‌هایی هم به اهداف پلید خود نخواهد رسید و هرگونه تعدی دیگری به ایران، با ذلت و شکست متجاوزان همراه خواهد شد و در نتیجه، اعتبار و حیثیت آمریکا در چشم جهانیان بیش از پیش کاهش خواهد یافت.

رئیس عدلیه همچنین در ادامه‌ی سخنانش، به بُعد حفظ و پیشگیری در حوزه مأموریتی سازمان قضایی نیروهای مسلح اشاره و تصریح کرد: باید تمام تدابیر لازم انجام شود تا خدایی ناکرده کوچکترین فساد و انحرافی در نیروهای مسلح ما که به فرموده امیرالمؤمنین دژ مستحکم مردم محسوب می‌شوند، وقوع نیابد.

تأمین سلامت نیروهای مسلح و پیشگیری از فساد و انحراف اولویت دارد

محسنی‌اژه‌ای با تأکید بر ضرورت برخورد قاطع با فساد و انحراف در نهادهای حساس و کلیدی، بیان کرد: برخی نهادها و مراکز، از حساسیت بسیار بالایی برخوردارند و چنانچه در این نهادها فساد و انحرافی به وقوع بپیوندد، بی‌تردید عواقب ناگواری بر جامعه خواهد داشت. به عنوان نمونه، بروز فساد در هر بخشی از قوه قضاییه غیر قابل تحمل است، اما فساد در نهادهای نظارتی قوه قضاییه غیرقابل تحمل‌تر خواهد بود. این مسئله در حوزه نیروهای مسلح نیز صدق می‌کند.

رئیس عدلیه ادامه داد: اکثر نیروهای مسلح ما کساتی متعهد و مؤمن هستند که برای کشور و نظام، ایجاد اقتدار می‌نمایند؛ ما نیز در راستای پایدار ساختن این اقتدار، مسئولیت صیانت از آن‌ها را داریم و موظفیم بر اساس قانون، از به وجود آمدن فساد و انحراف در این نهاد عزت‌آفرین، جلوگیری کنیم. خود فساد در این نهاد می‌تواند به اشکال مختلفی باشد؛ به فرض مثال، خدای ناکرده فردی به واسطه جایگاه خود، برای فردی بی‌گناه مدارکی درست کند تا امکان محاکمه و مجازات او فراهم شود؛ در چنین مواردی ما به استناد قوانین، با این فرد به شدت برخورد خواهیم کرد.

قاضی‌القضات با تأکید بر اهمیت فعالیت در سازمان قضایی نیروهای مسلح خاطرنشان کرد: سال‌ها پیش که رئیس کمیسیون انتقال قضات بودم، در جلسات مدام برخی افراد مطرح می‌کردند که پرونده‌ها در سازمان قضایی نیروهای مسلح کم است و لذا تخصیص‌ها باید به این مرجع به میزانی کمتر صورت گیرد؛ اما من همیشه در مقابل این نظرات تأکید می‌کردم که شاید حجم پرونده‌ها در این سازمان کمتر به نظر آید، اما جامعه هدف این سازمان و حساسیت‌های آن با سایر مراجع قضایی قابل مقایسه نیست.

پیش از بیانات رئیس قوه قضاییه، حجت‌الاسلام والمسلمین احمدرضا پورخاقان رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح به ارائه گزارشی از عملکرد و دستاوردهای این سازمان در طی پنج سال گذشته (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵) پرداخت و بر اهمیت صیانت از سلامت نیروهای مسلح، پیشگیری از بروز جرم، ارتقای کیفیت آرا و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در فرآیندهای قضایی تأکید نمود.

وی به اهمیت مأموریت سازمان قضایی نیروهای مسلح اشاره کرده و گفت: این سازمان شامل جامعه هدف ویژه‌ای است که نیروی مسلح و نهادهای اطلاعاتی را در برمی‌گیرد و صیانت از سلامت این مجموعه‌ها، از اهمیت بسزایی برخوردار است. به همین خاطر، هر چه میزان وقوع جرم و تشکیل پرونده در این حوزه کمتر باشد، نشان‌دهنده سلامت بیشتر نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی کشور خواهد بود.

پورخاقان با اشاره به پیشگیری از وقوع جرم و صیانت از سلامت نیروهای مسلح به عنوان یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های این سازمان، افزود: تمام تلاش ما بر این است که بند ۵ اصل ۱۵۶ قانون اساسی و تقویت اقدامات پیشگیرانه را انجام دهیم؛ زیرا هرگونه انحراف در نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی می‌تواند آثار و تبعات وسیع‌تری برای جامعه به همراه داشته باشد. به لطف خدا، امروز قضاوت افکار عمومی نسبت به اکثر نیروهای مسلح و نهادهای امنیتی، قضاوت مثبتی است.

وی ضمن تشکر از زحمات کارکنان مجموعه‌های حفاظت اطلاعات، عقیدتی سیاسی، نمایندگی ولی فقید و بازرسی در حفاظت از سلامت این نهادها، تصریح کرد: در مواردی که افرادی رغم وجود اقدامات آموزشی و پیشگیرانه مرتکب جرم می‌شوند، بدون هیچ گونه تعللی با آنها برخورد می‌شود؛ البته در این فرایند باید میان رفتار فرد متخلف و جایگاه و شخصیت حقوقی یگان یا سازمانی که فرد در آن فعالیت می‌کند، تفکیک قائل شد تا دقت و اقتدار سازمان نیروهای مسلح آسیب نبیند.

رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح بر اهمیت نیروی انسانی در ارتقاء عملکرد دستگاه‌ها تأکید کرد و گفت: نیروی انسانی کارآمد، متعهد، آگاه و امانت‌دار، مهم‌ترین عامل حفظ سلامت و پیشرفت هر نهادی است و در سازمان قضایی نیروهای مسلح نیز طی سال‌های اخیر سعی شده تا از ظرفیت نیروی انسانی به بهترین نحو استفاده شود.

پورخاقان با اشاره به کاهش حدود ۹ درصدی میزان ورودی پرونده‌ها به سازمان قضایی نیروهای مسلح از سال ۱۴۰۰ تا اسفند ۱۴۰۴، بیان داشت: هدف ما این است که با تقویت تلاش‌های پیشگیرانه، میزان جرایم و در نتیجه کاهش ورودی پرونده‌ها را تا حد ممکن به حداقل برسانیم.

وی همچنین کاهش پرونده‌های رسوبی را یکی دیگر از دستاوردهای این سازمان دانست و گفت: از مجموع پرونده‌های رسوبی سازمان قضایی نیروهای مسلح از سال ۱۴۰۰ تا اکنون، تنها ۷۷ پرونده رسوبی مربوط به آن دوران هنوز باقی مانده است؛ هرچند که این به معنای بی‌وجودی پرونده‌های رسوبی جدید در پنج سال اخیر نیست، اما تولید پرونده‌های رسوبی در این مدت نسبت به سال‌های قبل کمتر بوده است.

رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح در ادامه به بهبود شاخص‌های زمانی رسیدگی به پرونده‌ها در این مرجع قضایی اشاره کرد و گفت: میانگین زمان رسیدگی به پرونده‌ها در دادسراهای سازمان قضایی نیروهای مسلح از ۲۲۵ روز در سال ۱۴۰۰، به ۶۲ روز کاهش یافته است. همچنین میانگین زمان رسیدگی در دادگاه‌های این سازمان نیز به حدود ۴۵ روز رسیده است.

وی با تأکید بر این که همزمان با سرعت در رسیدگی، دقت و عدالت نیز از اولویت‌های سازمان قضایی نیروهای مسلح است، خاطرنشان کرد: تلاش شده است که هر سه مؤلفه سرعت، دقت و عدالت به طور همزمان مورد توجه قرار گیرد.

پورخاقان در ادامه گزارش خود به تأیید آرای صادره توسط سازمان قضایی نیروهای مسلح در مراجع بالاتر اشاره کرده و گفت: در طی پنج سال گذشته، حدود ۷۴ درصد آرای این سازمان در کل پرونده‌ها در دادگاه‌های تجدیدنظر تأیید شده‌اند.

وی همچنین برگزاری دوره‌های آموزشی و پیشگیرانه را به عنوان یکی دیگر از محورهای فعالیت سازمان قضایی نیروهای مسلح در این پنج سال مطرح کرد و افزود: در این مدت، قضات سازمان با حضور در یگان‌ها، بیش از دو میلیون و ۱۲۰ هزار نفرساعت آموزش‌های پیشگیرانه حقوقی و قضایی را برای نیروهای مسلح، از سربازان تا مقامات عالی‌رتبه، برگزار کرده‌اند.

وی در ادامه، توسعه فرایندهای فناوری‌محور و الکترونیکی‌سازی خدمات قضایی را از دیگر دستاوردهای سازمان قضایی نیروهای مسلح دانست و افزود: امروز بخش قابل توجهی از فرایندهای قضایی در این سازمان به شکل مکانیزه انجام می‌شود و زیرساخت‌های لازم برای توسعه خدمات الکترونیکی فراهم شده است.

وی با اشاره به اجرای طرح ضمانت الکترونیکی در مراجع سازمان قضایی نیروهای مسلح بیان داشت: این طرح از ۱۵ مهرماه امسال اجرایی شده است.