بارشهای شدید در روز ۱۶ آبانماه، پس از یک دوره طولانی خشکسالی، باعث شدند که حجم بالایی از رسوبات حوضه آبریز «دز» به مخزن سد منتقل گردد. طبق گزارشات سازمان آب و برق خوزستان، این رویداد نه تنها منجر به افزایش قابل توجه کدورت آب شد، بلکه عملکرد برخی از واحدهای نیروگاهی را دچار اختلال نموده و ظرفیت خروجی آب به سمت پاییندست را کاهش داد. حوضه آبریز دز در سالهای اخیر با چالشهایی نظیر تخریب مراتع، چرای بیش از حد دام، ساختوسازهای غیر اصولی و ضعف مدیریت منابع آبخیز به فرسایش قابل توجهی دچار شده است. این شرایط خاص، به ویژه پس از دورههای طولانی خشکسالی و بارشهای ناگهانی، انتقال حجم زیادی از خاک و رسوبات به سمت رودخانه و مخزن سد را تشدید میکند. اثرات این پدیده به مخزن و تأسیسات سد محدود نشده و به پاییندست رودخانه دز نیز سرایت کرده است. ورود آب گلآلود و مملو از رسوب به رودخانه، نه تنها شرایط طبیعی جریان آب را به هم میریزد، بلکه زیستگاه آبزیان را نیز با خطر مواجه میسازد. افزایش غلظت ذرات معلق و کدورت آب میتواند به آبشش ماهیها آسیب برساند، اکسیژنرسانی را محدود کند و شرایط زیستی موجودات دریایی را مختل سازد. به علاوه، تهنشینی رسوبات در کف رودخانه، زیستگاه و منابع غذایی گونههای کفزی و محل تخمریزی برخی ماهیان را تحت تأثیر قرار میدهد. مرگ و میر آبزیان، به همراه افت کیفیت آب و افزایش کدورت در منابع آب شرب روستاهای پاییندست، از جمله دیدگاههای نگرانکننده این وضعیت به شمار میرود. این پدیده، سلامت اکوسیستم رودخانه و دسترسی ساکنان محلی در شهرها و روستاهای پاییندست رودخانه دز به آب سالم را با چالشهای جدی روبرو میکند. سازمان آب و برق خوزستان اعلام کرده که تیمهای فنی و عملیاتی با حضور در محل سد، بخشی از مشکلات عملکردی واحدهای نیروگاهی را حل کرده و اقداماتی برای بازیابی ظرفیت خروجی سد در حال انجام است. با این وجود، به دلیل حجم زیاد رسوبات و تأثیر آن بر کیفیت آب، بهبود شرایط کیفی خروجی سد زمان بیشتری طلب میکند. سد دز، که اولین سد بزرگ برقآبی در ایران به شمار میرود، بین سالهای ۱۳۳۸ و ۱۳۴۱ توسط یک کنسرسیوم ایتالیایی بر روی رودخانه دز ساخته شد. این سد به ارتفاع ۲۰۳ متر، ظرفیت مخزنی نزدیک به ۳.۳ میلیارد مترمکعب و نیروگاهی با توان ۵۲۰ مگاوات دارد و علاوه بر تولید برق، مسئولیت تأمین آب کشاورزی حدود ۱۲۵ هزار هکتار از اراضی پاییندست و کنترل سیلاب را بر عهده دارد. شرایط نامساعد ناشی از رسوبگذاری در مخزن سد دز بار دیگر ضرورت توجه به مدیریت حوضه آبریز، احیای پوشش گیاهی، حفاظت از مراتع و پیادهسازی طرحهای اصولی آبخیزداری را آشکار میسازد؛ زیرا مقابله با عواقب ناشی از رسوبگذاری تنها از طریق اقدامات فنی در بدنه سد میسر نشدنی است و باید به ریشههای اصلی این بحران در بالادست و مدیریت منابع طبیعی توجه کرد.
کد خبر 759025
چالش انباشتهسازی در مخازن سد دز
لینک کوتاه:
https://www.saat24.news/news/759025
برچسبها
اخبار مرتبط
- جهان در گرداب بحرانهای زنجیرهای
- پیشبینی بارشهای شدید در هشت استان/ آمادهباش کامل ستادهای مدیریت بحران
- نوآوری و اقتصاد دیجیتال، راهحلی برای گذر از بحرانهای اقتصادی
- آیا بحران هرمز میتواند موجب نزدیکی ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس شود؟
- رکوردی جدید برای بارشها در حوضههای آبریز؛ دریای خزر در صدر
- مقام مسئول در دبیرخانه مجمع تشخیص به بررسی تأثیر جنگ و بحران دریایی سال ۱۴۰۵ بر سیاستهای توسعه دریامحور پرداخت؛ دریا در ایران نماد تابآوری ملی محسوب میشود
نظرات کاربران