محمدصالح صدقیان، کارشناس مسائل عراق، در خلال یک گفت‌وگو با ایلنا به تحلیل ابعاد و علل طرح بحث‌برانگیز تشکیل اقلیم در جنوب عراق پرداخت. او تاکید کرد که این موضوع به‌صورت یک طرح در مجلس مطرح شده و در واقع، یک مسئله سیاسی محسوب نمی‌شود. گروهی در مجلس این مسئله را مطرح کرده‌اند که توزیع مالی میان اقلیم‌های مختلف عراق با عدالت همراه نبوده است. اکنون در عراق دو اقلیم وجود دارد: یکی اقلیم کردستان و دیگری اقلیم مرکزی که خود را به‌عنوان ساختار اصلی کشور معرفی کرده و سومین اقلیمی وجود ندارد. این گروه بر این باورند که ضروری است در قانون بودجه، سازوکار توزیع منابع به نحوی تنظیم شود که شرایط عدالت بیشتری را فراهم آورد.

او ادامه داد: به‌عنوان یک درخواست برای ایجاد یک اقلیم جدید در جنوب عراق یا یک اقلیم شیعی این موضوع را نمی‌دانم و معمولاً این‌گونه گروه‌ها از تاثیرگذاری چندانی برخوردار نیستند. به‌ویژه به‌دلیل اینکه ایران نیز با شکل‌گیری اقلیم جدیدی در عراق که خارج از مرزهای اقلیم کردستان باشد، مخالف است. شایان ذکر است که طرح تشکیل اقلیم جنوب عراق نخستین بار در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۵ مطرح شد، که در آن زمان مفهوم یک اقلیم شیعی به‌طور جدی بیان گردید، اما پس از آن کسی به‌طور جدی به پیگیری این موضوع نپرداخت.

این تحلیلگر سیاسی تصریح کرد: به همین سبب، بعید می‌دانم که اکنون با یک مسئله بحرانی یا درخواست قوی برای تشکیل یک اقلیم جدید روبرو باشیم و به نظرم این موضوع تنها در سطح درخواست‌های مربوط به نحوه توزیع منابع مالی در عراق باقی مانده است. بر اساس مسائل سیاسی، باید توجه داشته باشیم که اگر قرار به راه‌اندازی اقلیمی در جنوب عراق باشد، این موضوع در دستان چارچوب هماهنگی شیعیان خواهد بود و نه گروه‌هایی نظیر حزب‌الله یا کتائب سیدالشهدا و به‌نظر می‌رسد که این گروه‌ها از قدرت و نفوذ سیاسی لازم برای تحقق چنین طرحی بی‌بهره هستند.

او همچنین گفت: طرح چنین موضوعی ظاهراً به‌ویژه در رسانه‌ها و همچنین در مجلس، توجه کافی را جلب کرده است و فقط یک موضوع خارج از بحث مجلس نیست. در حقیقت، برخی گروه‌ها در جنوب عراق بر این باورند که تخصیص بودجه به‌طور ناعادلانه‌ای میان استان‌های مختلف کشور تقسیم می‌شود و به همین دلیل خواهان توزیع برابر منابع با استفاده از یک نظام اقلیمی هستند.

صدقیان افزود: اما در مورد اینکه بغداد تا چه میزان ممکن است این خواسته را تائید کند یا اساساً آیا احتمال دارد که تقسیم بودجه تحت تاثیر این طرح قرار گیرد، سؤال دیگری است. به نظر من، اگر این موضوع در چارچوب هماهنگی شیعیان به‌صورت جدی مورد بررسی قرار گیرد، به‌ویژه با توجه به اینکه نخست‌وزیر نیز بخشی از این چارچوب است، احتمال دارد بر نحوه تخصیص بودجه تاثیرگذارد. با این حال، بعید است که پیشنهاد مطرح‌شده در پارلمان به‌تنهایی تاثیر جدی بر رویکردها داشته باشد.

وی تصریح کرد: در کل، قائل به این هستم که احتمال ایجاد یک اقلیم جدید در جنوب عراق بسیار ناچیز است؛ اما اینکه تخصیص بودجه به شکلی متفاوت محقق شود، هرچند بعید به‌نظر می‌رسد، اما موضوعی جداست. در شرایط کنونی، مطرح کردن مسئله تشکیل اقلیم جنوب عراق اگرچه خطرناک است، به این دلیل که ممکن است اهل سنت در مناطق غربی عراق نیز مطالبات مشابهی را آغاز کنند. آن‌ها برای مدت‌های طولانی خواستار تشکیل اقلیم خود بوده‌اند. در این وضعیت، ممکن است علاوه بر اقلیم کردستان، دو اقلیم دیگر نیز احداث شود؛ یکی در جنوب عراق و دیگری در مناطق مرکزی یا غربی کشور.

رئیس مرکز عربی مطالعات ایران در نهایت گفت: به نظر می‌رسد که دولت عراق چنین وضعیتی را نخواهد پذیرفت و اصولاً ایران نیز با چنین سناریویی موافق نیست. اگر جدی شدن طرح تشکیل اقلیم‌های جدید اتفاق بیفتد، بدون شک اهل سنت نیز ممکن است پس از آن به سمت جدایی از عراق حرکت کنند؛ چراکه تعدادی از آن‌ها به‌طور کلی خواستار تشکیل دولت مستقلی هستند و مناطقی نظیر موصل، فلوجه و استان انبار در راستای چنین خواسته‌ای مطرح می‌شود.

بنابراین، در صورتی که مسئله تشکیل اقلیم‌های جدید در عراق به‌طور جدی پیگیری شود، به اعتقاد من، هیچ شکی وجود ندارد که این موضوع می‌تواند به سمت تجزیه کشور منتهی گردد. وقتی که جریان‌های اهل سنت به‌صورت جدی در این باره سخن می‌گویند، منظور آن‌ها تنها یک درخواست محدود اداری نیست؛ بلکه آن ها خواستار شکل‌گیری یک اقلیم مستقل با منابع مالی مختص به خود هستند.