گروه اندیشه: ویرایش، تنسیق و تنظیم: فروزان آصف نخعی: این مقاله در سایت پانوپتو (panopto.com)، مرتبط با شرکت فناوری پانوپتو (Panopto Inc) واقع در ایالات متحده با عنوان «بازاندیشی در آموزش و توسعه برای سبک یادگیری نسل زد (Gen Z)» به تاریخ ۱۶ ژانویه ۲۰۲۰ انتشار یافته است. این مقاله به تحلیل موضوعی مهم می‌پردازد که با خروج سریع نسل انفجار جمعیت و ورود ۶۷ میلیون نفر از «نسل زد» (متولدین بین ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۰) به عرصه‌ی کار (کشوری که نویسنده مقاله را نگاشته است)، سازمان‌ها با نیروی انسانی دیجیتالی مواجه می‌شوند که به‌جای اینکه فناوری متصل را یک ابزار تازه و نو برای خود تصور کنند، آن را بخشی از زندگی عادی خود می‌دانند. این گزارش تحلیلی نشان می‌دهد که برای موفقیت کارفرمایان در جذب و حفظ این نسل، نیاز به بازنگری و طراحی دوباره استراتژی‌های «آموزش و توسعه» (L&D) بر پایه درک الگوهای یادگیری آنان وجود دارد و همچنین به شناسایی شکاف‌های مهارتی در محیط‌های کاری چابک می‌پردازد. مطابق با یافته‌های مؤسسات پژوهشی چون پیرسون و بارنز اند نوبل، نسل زد به یادگیری منفعل و روش‌های سنتی گرایش کمتری نشان می‌دهند و به‌عوض، سه خصوصیت کلیدی را در پروسه‌ی یادگیری خود دنبال می‌کنند:
ابتدا، «یادگیری عمل‌محور» و حل مسئله در محیط‌هایی غوطه‌ور و شخصی‌سازی‌شده؛
دوم، تقاضای قوی برای «محتوای ویدیویی آنی» و خرد (Microlearning)، به طوری که ویدیو برای آنان همانند تلفن و ایمیل برای نسل‌های گذشته عمل می‌کند؛
و سوم، «یادگیری اجتماعی و مشارکتی»، که بر خلاف تصوری که از انزواگرایی دیجیتال وجود دارد، بر ارتباطات آنلاین و کار گروهی حضوری تأکید دارد.
نویسنده در ادامه پیشنهاداتی عملی برای سازگاری سازمان‌ها با این تغییر پارادایمی را به چهار راهبرد کلیدی تقسیم‌بندی می‌کند: تطابق کامل زیرساخت‌های آموزشی با ابزارهای همراه؛ ایجاد پایگاه‌های دانش با «سیستم مدیریت محتوای ویدیویی» (Video CMS) به عنوان یک یوتیوب اختصاصی و قابل جست‌وجو برای جلوگیری از انتشار اطلاعات نادرست؛ گنجاندن آموزش‌های تجربی از قبیل شبیه‌سازی و ایفای نقش به جای آزمون‌های تئوریک؛ و در نهایت، فراهم آوردن ابزارهای ایمن برای به اشتراک‌گذاری سریع و غیررسمی دانش ویدیویی میان کارکنان. این نوشتار به این نتیجه می‌رسد که سازمان‌هایی که فاقد زیرساخت ویدیویی هستند، واقعاً قادر به پذیرش نیروی کار نسل آینده نخواهند بود. ادامه‌ی مطلب را در زیر می‌خوانید:

****

فارغ‌التحصیلان جدیدی که هم‌اکنون وارد نیروی کار شما می‌شوند، نخستین گروه از تقریباً ۶۷ میلیون نفر را شامل می‌شوند که بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۰ متولد شده و نسل زد (Generation Z) را تشکیل می‌دهند. بر خلاف نسل هزاره (Millennials) که در زمان پیدایش اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و گوشی‌های هوشمند به سن بلوغ رسیدند، نسل زد در دنیایی متولد شده‌اند که فناوری‌های متصل دیگر یک پدیده نوین نیستند، بلکه به عنوان یک بخش طبیعی از زندگی روزمره تلقی می‌شوند. این نسل همچون نسل‌های پیشین خود، به شدت تشنه‌ی یادگیری است، تسلط بیشتری بر فناوری دارد و در محیط‌هایی با تمرکز بر همکاری (Collaborative environments) درخشش بیشتری دارد. با این حال، روش یادگیری نسل زد متفاوت و منحصر به فرد است.

با بازنشسته شدن روزانه ۱۰,۰۰۰ نفر از نسل متولدین ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۴ میلادی (Baby boomers) و سقوط نرخ بیکاری به پایین‌ترین سطح تاریخ، نسل زد در حال پر کردن خلأهای موجود در نیروی کار است. این به این معناست که کارفرمایان هم‌اکنون در حال برنامه‌ریزی برای مطابقت برنامه‌های آموزش و توسعه (Training and development) خود با این نسل جدید از کارکنان هستند تا بتوانند با سرعت تحولات در محیط‌های کاری چابک (Agile work environments) همخوان شوند.

چه چیزی این استراتژی‌های نوظهور را در زمینه آموزش و توسعه برای نسل جدید هدایت می‌کند؟ درک نحوه یادگیری نسل زد.

نسل Z چگونه یاد می‌گیرد؟

برای فهمیدن نحوه یادگیری نسل زد، کافی است به روندهای آموزشی یک دهه‌ی اخیر نگاهی بیندازیم. شیوه‌های تدریس که عمدتاً در اختیار اساتید نوآور و با بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال جدید قرار داشتند، از اواسط دهه‌ی ۲۰۰۰ میلادی شروع به تغییر کردند؛ به‌طوری‌که از روش‌های آموزش سنتی و حضوری (Offline instruction) مبتنی بر سخنرانی و منابع درسی، به رویکردهای یادگیری ترکیبی (Blended learning) امروزین تغییر مسیر پیدا کردند که در آن‌ها از رسانه‌های دیجیتال برای تمرکز بر یادگیری فعال (Active learning) در کلاس درس استفاده می‌شود.

از نمونه‌های بارز این رویکرد می‌توان به «کلاس درس معکوس» (Flipped classroom) اشاره کرد. در این روش، معلمان ویدیوهای سخنرانی خود را ضبط کرده و به‌عنوان تکلیف خانگی به دانش‌آموزان ارائه می‌دهند. پس از آن، زمان کلاس برای فعالیت‌های یادگیری فعال، از قبیل حل مسائل یا مباحثات کلاسی استفاده می‌شود.

نسبت به نسل‌های قبلی، یادگیری نسل زد به‌طور کلی به گونه‌ای سازمان یافته است که فعال‌تر باشد و دسترسی به ابزارهای یادگیری آنلاین در لحظه (On-demand learning tools) بیشتری را ممکن می‌سازد و اولویت بیشتری به همکاری و تعامل می‌دهد.

نسل Z با انجام دادن یاد می‌گیرد (Learning by doing)

دانش‌آموزان و دانشجویان نسل زد به هیچ عنوان یادگیرندگان غیرفعال (Passive learners) محسوب نمی‌شوند. گزارشی اخیر از مؤسسه بارنز اند نوبل کالج (Barnes & Noble College) بیان می‌کند که آن‌ها عمدتاً از طریق عمل و تجربیات یاد می‌گیرند و محیط‌های یادگیری فعال (Active learning environments) را ترجیح می‌دهند.

این نسل زمانی به اوج پتانسیل خود می‌رسند که در یک تجربه آموزشی چالش‌برانگیز و کاملاً غوطه‌ورکننده (Fully immersive educational experience) قرار بگیرند، جایی که می‌توانند مسائل را حل کرده و دانش خود را به واقعیت ترجمه کنند. آن‌ها همچنین تمایل دارند که تجربه‌های یادگیری مختص به خود (Personalized learning) را هدایت کنند و اطلاعات را از منابع و مواد مختلف ترکیب نمایند.

نسل Z انتظار ابزارهای یادگیری آنی دارد — و عاشق ویدیو است

نسل زد با دسترسی بی‌سابقه‌ای به اطلاعات نسبت به نسل‌های قبلی خود بزرگ شده است. از این رو، آن‌ها انتظار دارند که بتوانند به‌راحتی و به موقع به انواع مختلف مواد آموزشی دسترسی پیدا کنند، بی‌توجه به شرایط کنونی.

نیمی از دانشجویان نسل زد که در نظرسنجی بارنز اند نوبل کالج شرکت کردند، می‌گویند مشاهده یا شنیدن محتوای آموزشی، کلید درک یک موضوع جدید است. برای این نسل، این موضوع فراتر از مطالعه کتاب‌های درسی و گوش دادن به سخنرانی‌های کلاسی فراتر می‌رود، چرا که یادگیری از طریق دیدن و شنیدن شامل تماشای ویدیوهای ضبط‌شده، مشاهده ویدیوهای آموزشی آنلاین، خواندن راهنماهای درسی آنلاین و پژوهش از طریق اینترنت است.

نسل زد همچنین در محیط یوتیوب (YouTube) رشد کرده است و هر زمان که نیاز دارد تا یک فرایند را مشاهده کند یا بخواهد یک مفهوم پیچیده به کمک ابزارهای بصری توضیح داده شود، به سرعت به این پلتفرم مراجعه می‌کند. مطالعات اخیر مؤسسه پیرسون (Pearson) نشان می‌دهد که ۵۹ درصد از نسل زد تمایل دارند با تماشای ویدیوهای یوتیوب یاد بگیرند و ۵۵ درصد از آن‌ها نیز اعلام می‌کنند که یوتیوب در ۱۲ ماه گذشته به فرآیند آموزش و توسعه فردی (Personal development) آن‌ها کمک کرده است.

مطالعه‌ای جداگانه نشان داد که نزدیک به ۸۰ درصد از افراد نسل زد از ویدیوهای یوتیوب بهره می‌برند و اعضای این نسل به‌طور متوسط روزانه بیش از ۶۸ ویدیو در پلتفرم‌های اجتماعی مختلف مشاهده می‌کنند. برای این نسل، ویدیو همان نقشی را ایفا می‌کند که ایمیل یا تلفن در نسل‌های قبلی داشت: منبعی باارزش برای آموزش و تفریح که پایه‌گذار بسیاری از فعالیت‌های روزانه آن‌هاست.

با این حال، برای بسیاری از آموزش‌دهندگان، یوتیوب به عنوان گزینه‌ای غیرقابل پیش‌بینی (Wild card) به شمار می‌آید و نمی‌توان به‌طور کامل به آن اعتماد کرد زیرا ممکن است اطلاعات نادرستی را نشر دهد یا حواس دانشجویان را از اهداف یادگیری منحرف کند.

به همین خاطر، در دهه‌ی گذشته، اکثر کالج‌ها و دانشگاه‌ها بر توسعه کتابخانه‌های ویدیویی قابل جست‌وجو (Searchable video libraries) تمرکز کرده‌اند تا مواد آموزشی ویدیویی را منطبق بر استانداردهای آکادمیک خود به دانشجویان ارائه نمایند. به عنوان مثال، دانشجویان دانشگاه آریزونا (University of Arizona) اکنون سالانه بیش از ۲۷۰,۰۰۰ ساعت (معادل بیش از ۳۰ سال) از ضبط‌های کلاس‌های درس را از طریق پلتفرم ویدیویی اختصاصی دانشگاه مشاهده می‌کنند.

نسل Z یادگیری مشارکتی و اجتماعی را ترجیح می‌دهد

برخلاف برخی برداشت‌ها که فناوری را عامل انزواگری این نسل قلمداد می‌کند، نسل زد تعاملات مجازی (Virtual experiences) را به عنوان پلی برای ارتباط با دیگران در نظر می‌گیرد. آن‌ها به طرز عجیبی نسبت به نسل‌های قبلی خود به هم متصل‌تر و همچنین اجتماعی‌تر هستند. مدل‌های آموزشی ترکیبی که مباحثات آنلاین و همکاری‌های درون کلاسی را به‌هم پیوند می‌زنند، با طبیعت اجتماعی نسل زد تطابق داشته و مؤثر واقع شده است.

علاوه بر این، نسل زد مرز مشخصی ما بین دنیای آنلاین و آفلاین قائل نیستند. مطالعات نشان می‌دهد که آن‌ها برای تعاملات حضوری (Face-to-face interaction) و کار گروهی، چه در فضای مجازی و چه در دنیای واقعی، اهمیت زیادی قائل هستند. طبق آمار مؤسسه پیرسون، ۵۷ درصد از نسل زد تمایل دارند فعالیت‌های حضوری با همکلاسی‌های خود داشته باشند. همچنین بر اساس گزارش بارنز اند نوبل کالج، از هر ۱۰ نفر جمعیت نسل زد، هشت نفر ترجیح می‌دهند با دوستان خود درس بخوانند، که معمولاً این کار به صورت مجازی و از طریق سکایپ (Skype) و سایر برنامه‌های ویدیویی انجام می‌شود.

حس فوق‌اتصال (Hyperconnectivity) و اشتیاق آن‌ها برای یادگیری در مورد موضوعات جدید منجر به این می‌شود که آن‌ها در همکاری با دیگران از طریق فناوری احساس راحتی کنند. در مطالعه‌ای دیگر، ۶۰ درصد از نسل زد از به اشتراک‌گذاری اطلاعات خود در فضای آنلاین ابراز خوشحالی کرده‌اند، چه در یک انجمن عمومی مانند ردیت (Reddit) باشد و چه در دایره نزدیک دوستان خود. بنابراین، این سؤالی است که برای آموزش و توسعه در سازمان شما چه معنی خواهد داشت؟

۴ روشی برای تطبیق آموزش و توسعه سازمانی با نسل Z

در حالی که نسل زد به یادگیری علاقه‌مند است، اگر برنامه‌های آموزش و توسعه شما انعطاف‌پذیر و مبتنی بر همکاری نباشند و به آن‌ها این فرصت را ندهند تا آموخته‌های خود را تمرین کرده و به اثبات برسانند، به هیچ وجه در آن‌ها مشارکت نخواهند کرد. بنابراین، برای آمادگی به منظور ورود کارکنان نسل زد، سازمان‌های یادگیرنده در حال تلاش برای سازگاری استراتژی‌های آموزشی خود به چهار روش زیر می‌باشند:

۱. همه‌چیز را برای موبایل بهینه کنید (Make everything mobile) نسل زد انتظار دارد که اکثر کارها را از طریق گوشی هوشمند خود، از هر مکان که باشند، انجام دهند. به همین دلیل، مواد آموزشی، سامانه‌های مدیریت یادگیری (LMSs)، سامانه‌های مدیریت محتوا (CMSs)، کتابخانه‌های ویدیویی و سایر ابزارهای یادگیری دیجیتال که سازمان شما ارائه می‌دهد، باید به سادگی از طریق یک دستگاه همراه در دسترس باشند.

۲. اطمینان حاصل کنید که پایگاه دانش شما شامل ویدیوهای قابل جست‌وجوست نسل زد به دنبال پاسخ سریع به سوالات خود می‌باشند و تمایل دارند که به جای خواندن متن‌های طولانی، ویدیوهای ۳ دقیقه‌ای را مشاهده کنند. شرکت‌ها هم‌اکنون مشغول بازسازی محتویات آموزشی خود برای جذب نسل زد هستند و این کار از طریق تولید ویدیوهای آموزشی کوتاه و توضیحاتی به سبک یوتیوب (گاهی اوقات تحت عنوان ویدیوهای میکروآموزی یا Microlearning videos شناخته می‌شوند) انجام می‌شود.

با این حال، آنچه بسیاری از شرکت‌ها هنوز کمبود آن را احساس می‌کنند، پلتفرمی اختصاصی شبیه یوتیوب برای به اشتراک‌گذاری این ویدیوهاست. به همین دلیل، سازمان‌های بیشتری در حال ایجاد سیستم‌های مدیریت محتوای ویدیویی (Video CMSs) هستند که به پایگاه‌های دانش موجود آن‌ها متصل می‌شوند.

برخلاف LMSها یا CMSهای سنتی — که برای مدیریت فایل‌های PDF و اسناد Word بسیار مناسب هستند، اما برای ویدیو مناسب نیستند — یک سیستم Video CMS به‌ عنوان یک یوتیوب اختصاصی برای سازمان شما عمل کرده و به آسان‌تر کردن اشتراک‌گذاری دانش ویدیویی و جستجوی اطلاعات در ویدیوهای شما کمک می‌کند، به طوری که هر کلمه‌ای که توسط ارائه‌دهنده بیان شده یا روی صفحه نمایش داده شده باشد، به سادگی قابل جستجو است.

۳. یادگیری تجربی (Experiential learning) را گنجانید نسل زد فقط با انتخاب یک گزینه یا شرکت در آزمون برای تأیید دانش خود قانع نمی‌شوند. آن‌ها به دنبال فرصتی هستند که بتوانند دانش خود را به‌کار گیرند و ثابت کنند که آنچه آموخته‌اند را درک کرده‌اند.

در حالی که مدیران آموزشی به خوبی از مزایای ارائه فرصت‌های بیشتری برای یادگیری فعال و تجربی آگاه هستند، نسل‌های قبلی ممکن است نسبت به این ایده چندان استقبال نکنند. تعداد رو به افزایشی از سازمان‌های پیشرو هم‌اکنون به سمت نسل زد متمایل شده‌اند و آموزش و توسعه را گسترش داده‌اند تا شامل مؤلفه‌های یادگیری تجربی همچون ایفای نقش (Role play) و شبیه‌سازی (Simulations)، رقابت‌های بررسی موردی (Case competitions)، چالش‌های طراحی (Design challenges) و سایر فعالیت‌های مبتنی بر همکاری که امکان بکارگیری آموخته‌ها را برای حل مسائل واقعی فراهم می‌کنند، باشند.

۴. یادگیری اجتماعی غیررسمی (Informal social learning) را ترویج کنید جوان‌ترین کارکنان شما به‌طور طبیعی تمایل دارند که دانش خود را با دیگران در سازمان به اشتراک بگذارند، اما این بر عهده‌ی شماست که ابزارهای لازم برای انجام این کار را به آن‌ها ارائه دهید. بسیاری از شرکت‌ها از قبل از برنامه‌های پیام‌رسانی مانند اسلک (Slack) و زوم (Zoom) استفاده نموده و سیستم‌هایی برای به اشتراک‌گذاری و جستجوی اسناد دارند. اما آنچه هنوز در این زمینه کمبود دارند، ابزار ویدیویی منعطفی است که با سایر سیستم‌های اشتراک‌گذاری اجتماعی آن‌ها ادغام شود.

برای نسل زد، ویدیو به نوعی تجربیات طبیعی (Second nature) تبدیل شده و بسیاری از اعضای این نسل تمایل دارند به جای خواندن دفترچه‌های راهنما، یک ویدیوی توضیحی سریع را با استفاده از گوشی خود ضبط کنند. به همین ترتیب، آن‌ها بیشتر تمایل دارند به جای صرف ساعت‌ها وقت برای تدوین یک سند رسمی با تمام جزئیات لازم، صرفاً یک ویدیوی کوتاه و راهنمای مرحله‌به‌مرحله (Walkthrough) از نحوه انجام یک کار ضبط کنند.

هرچند ساخت ویدیو با برنامه‌های موجود و ابزارهای ضبط صفحه نمایش آسان است، مشکل اصلی این است که اکثر سازمان‌ها سیستم موثری برای به اشتراک‌گذاری آسان این ویدیوها ندارند. با ورود هرچه بیشتر نسل زد به نیروی کار، سازمان‌ها باید اطمینان حاصل کنند که نرم‌افزار ویدیویی لازم برای پشتیبانی از یادگیری اجتماعی سریع و به اشتراک‌گذاری دانش در مقیاس وسیع را دارا هستند.

اگر برای ویدیو آمادگی ندارید، برای نسل Z هم آماده نیستید

کارفرمایانی که برای آموزش و توسعه رویکردی جامع دارند، هم‌اکنون مایلند از اشتیاق نسل زد برای آموزش‌های عملی، کاربردی و مبتنی بر فناوری و همچنین روش محبوب آن‌ها یعنی یادگیری از طریق تماشای ویدیو بهره‌برداری نمایند. با کمترین تلاش و برنامه‌ریزی، این کار به ساختارهای کارآمدتری برای کارکنان با تجربه شما کمک کرده و در نهایت به بازدهی سرمایه‌گذاری شما (Return on investment) ارزشمند خواهد افزود.

۲۱۶۲۱۶