دانشمندان دانشگاه کوردوبا در اسپانیا، برای اولین بار موفق به نشان دادن این امر شدند که ویتامین B12 میتواند به عنوان یک کاتالیزور در سیستمهای ذخیره انرژی در یک باتری قابل شارژ به کار رود. این نمونه اولیه به خوبی توانست ۲۵۰ چرخه شارژ و دشارژ را انجام دهد.
چگونه ویتامین B12 یک باتری قابل شارژ را ممکن میسازد؟
این باتری نوآورانه توسط تیم تحقیقاتی شیمی فیزیک (FQM-204) در مؤسسه شیمی انرژی و محیط زیست (IQUEMA) دانشگاه کوردوبا طراحی شده است. این باتری از اکسیژن موجود در جو برای تولید انرژی الکتریکی استفاده مینماید و ویتامین B12، که به عنوان کوبالامین نیز شناخته میشود، در این فرآیند نقش کلیدی ایفا میکند. محققان برای بهبود عملکرد این سامانه، مولکولهای ویتامین B12 را به نانولولههای کربنی اتصال دادند. وجود کبالت (III) در مرکز ویتامین B12 به تسهیل واکنشهای شیمیایی الکتروشیمیایی لازم برای کارکرد باتری کمک مینماید.
یکی از چالشهای قابل توجه در این تحقیق، حفظ ویتامین B12 درون باتری بود زیرا این ویتامین به آسانی در آب حل میشود و به همین دلیل استفاده از الکترولیتهای مبتنی بر آب را دشوار میساخت. با این حال، پژوهشگران با روش اتصال ویتامین به نانولولههای کربنی این مشکل را برطرف کردند. این باتری به عنوان سومین تلاش این گروه برای به کارگیری مولکولهای زیستی در طراحی باتریها به شمار میرود و توانایی اتمام ۲۵۰ چرخه شارژ و دشارژ را دارد.
مزایای باتری روی-هوا با ویتامین B12: جایگزینی ایمنتر و سبکتر
یافتههای این پژوهش که در نشریه Journal of Materials Chemistry A به چاپ رسیده است، میتواند به توسعه فناوریهای باتری کمک کند که وابستگی کمتری به مواد اولیه باتریهای لیتیوم-یون معمولی داشته باشند. در حالی که باتریهای لیتیوم-یون به طور گستردهای مورد استفاده قرار میگیرند، دستیابی به مواد اولیه آنها با چالشهای اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی عمدهای همراه است. باتریهای روی-هوا (Zinc-air) به عنوان جایگزینی ممکن ظهور کردهاند، زیرا این باتریها میتوانند مقدار قابل توجهی انرژی نسبت به وزن خود ذخیره کنند و به مواد اولیه با دسترسی بهتر متکی هستند.
روی به فراوانی وجود دارد و قابلیت بازیافت داشته و این باتریها به اکسیژن هوای محیط برای تولید انرژی خود متکی هستند. این ویژگی باعث میشود که آنها سبکتر از دیگر طراحیهای باتری به نظر برسند. علاوه بر این، استفاده از الکترولیتهای غیر قابل اشتعال و مبتنی بر آب، خطر وقوع آتشسوزی را به نحو چشمگیری کاهش میدهد و امنیت را افزایش میدهد. به همین خاطر، باتریهای روی-هوا در دستگاههای الکترونیکی کوچک نظیر سمعکها بسیار پرکاربرد شدهاند.
ویتامین B12 چگونه در ذخیره انرژیهای تجدیدپذیر نقش ایفا میکند؟
یکی از چالشهای حیاتی در توسعه باتریهای روی-هوا قابل شارژ، یافتن کاتالیزوری است که بتواند به صورت مؤثر از واکنشهای شیمیایی انجام شده در تولید و ذخیره برق حمایت کند. در طول فرآیند دشارژ، باتری انرژی شیمیایی را به انرژی الکتریکی تبدیل میکند و برای شارژ مجدد نیاز است تا واکنشها معکوس شوند. بر اساس گفتههای آنتونیو خسوس فرناندز رومرو، یکی از پژوهشگران این تیم، ویتامین B12 شرایط لازم را برای یک کاتالیزور مناسب فراهم میسازد؛ زیرا این ویتامین در هنگام دشارژ، کاهش اکسیژن به آب را کاتالیز میکند و در زمان شارژ مجدد، تولید اکسیژن را تقویت مینماید.
این قابلیت برای حمایت از هر دو واکنش، ویتامین B12 را به گزینهای جذاب برای فناوری باتریهای روی-هوا تبدیل کرده است. اگر این رویکرد به طور گستردهتر توسعه یابد، باتریهایی که از کاتالیزورهای ویتامین B12 بهره میبرند میتوانند به خوبی به حل یکی از بزرگترین چالشها در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر که ذخیره انرژی تولیدی اضافی از منابعی مثل انرژی خورشیدی و بادی است، کمک نمایند. علیرغم اینکه این فناوری همچنان در مراحل پژوهشی قرار دارد، نشان دادن قابلیت خود در طی ۲۵۰ چرخه شارژ و دشارژ گواهی بر این است که یک مولکول زیستی آشنا میتواند در طراحی باتریهای قابل شارژ به شکلی غیرمنتظره موثر واقع شود.
نظرات کاربران