باشگاه خبرنگاران جوان - روبرتو پیاتزا، سرمربی ایتالیایی تیم ملی والیبال مردان ایران، در طول دو سال حضورش در این سمت، در مجموع در پنج رویداد بین‌المللی از جمله قهرمانی جهان ۲۰۲۵، دو دوره لیگ ملت‌ها در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، قهرمانی مردان آسیا ۲۰۲۶ و همچنین بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ حضور داشت و طی ۴۱ مسابقه، موفق به کسب ۲۳ پیروزی و ۱۸ شکست شد. از این رو، درصد موفقیت تیم ملی والیبال کشور در این دوران به ۵۶.۰۹ درصد رسید.
اگرچه نسبت پیروزی به باخت در این مدت مثبت به نظر می‌رسد، اما بررسی دقیق جزئیات نتایج و اهمیت رقابت‌ها، نشان‌دهنده این است که نمی‌توان عملکرد دو ساله این مربی را صرفاً براساس تعداد پیروزی‌ها یا مدال‌های کسب شده ارزیابی کرد. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر عملکرد او می‌پردازیم:
لیگ ملت‌های ۲۰۲۵؛ شروعی امیدوارکننده برای پیاتزا و تیم جدیدش
در لیگ ملت‌های ۲۰۲۵، تیم ملی ایران با ۶ پیروزی و ۶ شکست، عملکرد متعادلی را رقم زد. اگرچه این تیم نتوانست به مرحله نهایی راه یابد، اما پیروزی‌هایی نظیر شکست تیم‌های صربستان، آرژانتین، چین و بلغارستان گواهی بر قابلیت ایران برای رقابت در سطح بین‌الملل بود. با این حال، به دلیل میزبانی چین، ایران نتوانست به مراحل پایانی دست یابد، و بسیاری از کارشناسان بر این باور بودند که ایران شایسته‌تری برای حضور در مرحله نهایی بود.
هشتمی جهان؛ نتیجه‌ای قابل قبول از پیاتزا
دومین رویداد مهم دوران پیاتزا، رقابت‌های قهرمانی جهان ۲۰۲۵ در فیلیپین بود. ملی‌پوشان ایرانی در این مسابقات با پیروزی در برابر تونس، فیلیپین و صربستان و با دو شکست مقابل مصر و جمهوری چک، به رتبه هشتم جهان دست یافتند.
قرار گرفتن در جمع هشت تیم برتر جهان، با توجه به سطح بالای رقابت‌ها و حضور قدرت‌های اصلی والیبال، به عنوان دستاوردی قابل دفاع برای تیم ملی ایران مطرح می‌شود و یکی از نقاط قوت کارنامه سرمربی ایتالیایی به حساب می‌آید.
لیگ ملت‌های ۲۰۲۶؛ سقوط به دلایل فنی یا شرایط جنگی؟
از موارد مهم ضعف عملکرد پیاتزا در سال دوم، نتایج تیم ملی در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ بود. ملی‌پوشان این دوره تنها سه پیروزی به دست آوردند و در ۹ مسابقه شکست خوردند، به طوری که در مرحله مقدماتی با ۱۱ امتیاز به جایگاه چهاردهم و در مرحله نهایی به پانزدهم رسیدند.
مقایسه نتایج ایران در دو دوره لیگ ملت‌ها، تصویر واضحی از افت تیم ملی به نمایش می‌گذارد. شاگردان پیاتزا در سال ۲۰۲۵ با ۶ پیروزی و ۶ شکست در رتبه هشتم قرار گرفتند، در حالی که یک سال بعد، تعداد پیروزی‌های خود را به نصف کاهش دادند و با ۹ شکست، چهار پله پایین‌تر رفتند. این در حالی بود که تصور می‌شد تیم ملی با افزایش زمان همکاری با پیاتزا، از نظر هماهنگی و کیفیت بازی به شرایط بهتری دست یابد.
نکته حائز اهمیت درباره این رقابت‌ها، وجود وضعیت جنگی در کشور و محدودیت‌های ناشی از آن است که باید به آن توجه کرد. به وضوح در چنین شرایطی حتی برجسته‌ترین مربیان نیز با چالش‌ها مواجه خواهند شد و بررسی عملکرد پیاتزا بدون در نظر گرفتن این موضوع، به نوعی ناعدالتی به حساب می‌آید. به علاوه، متوسط سنی بازیکنان ۲۳ سال و معرفی تیم به عنوان دومین تیم جوان در رقابت‌ها نیز بر نتایج تأثیرگذار بود. به طور کلی، می‌توان گفت در تعدادی از مسابقاتی که با نتیجه نزدیک ۳ بر ۲ به شکست انجامید، تجربه رقیب عامل اصلی پیروزی بود. فدراسیون والیبال، با وجود تمامی مشکلات، تمام شرایط را برای اجرای برنامه‌های این مربی ایتالیایی فراهم ساخته بود، اما در نهایت نتوانست به اهداف از پیش تعیین شده در رده تیم ملی مردان برسد.
نایب‌قهرمانی آسیا؛ مدالی ارزشمند در سایه از دست رفتن سهمیه المپیک
قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ را می‌توان به عنوان یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین بخش‌های کارنامه پیاتزا در نظر گرفت؛ رقابتی که نه تنها قهرمان قاره را تعیین می‌کرد بلکه در مسیر صعود به بازی‌های المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس نیز نقشی حیاتی داشت.
تیم ملی ایران در این مسابقات با پنج پیروزی مقابل چین، چین‌تایپه، استرالیا، قزاقستان و تایلند به فینال راه یافت، اما در دیدار نهایی برابر ژاپن، با وجود رقابتی نزدیک و قابل دفاع با تیم پنجم دنیا، با نتیجه سه بر صفر شکست خورد و به مدال نقره بسنده کرد. بر اساس نظام انتخابی المپیک، قهرمان این دوره از رقابت‌ها مستقیماً به المپیک ۲۰۲۸ راه پیدا می‌کند و با پیروزی ژاپن برابر ایران، این تیم نخستین سهمیه مستقیم را به دست آورد.
طلای بازی‌های آسیایی؛ بزرگ‌ترین و شیرین‌ترین دستاورد پیاتزا
دست آورد دیگر سرمربی ایتالیایی، قهرمانی در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ است؛ مدال طلای این مسابقات برای او به عنوان مهم‌ترین موفقیت در دوران حضورش در والیبال ایران به شمرده می‌شود و برای ورزش کشور و کمیته ملی المپیک ایران از ارزش بالایی برخوردار است.
تیم ملی ایران در این دوره به ۶ پیروزی متوالی دست یافت و هیچ شکستی را متحمل نشد. در دیدار فینال نیز موفق به شکست ژاپن، میزبان مسابقات، با نتیجه سه بر یک شدند و بدین وسیله، شکست قهرمانی آسیا را جبران کردند و مدال طلای بازی‌های آسیایی را از آن خود کردند.
این قهرمانی را باید یکی از دستاوردهای کلیدی پیاتزا به شمار آورد، علی‌رغم اینکه بازی‌های آسیایی و قهرمانی آسیا دو رویداد مستقل با اهداف خاص خود هستند، اما کسب دو مدال طلا و نقره مهم‌ترین هدف والیبال ایران در سال ۲۰۲۶ به شمار می‌رفت که به خوبی محقق شد.
در نهایت، برای تحقق آرمان‌های بزرگ والیبال، نیاز است که مسیر دو سال گذشته مورد بازنگری قرار گیرد و برنامه‌ریزی تازه‌ای برای دو سال آتی پیش‌بینی شود.
۲۳ پیروزی و ۱۸ شکست؛ کارنامه‌ای با نوسان
بررسی نتایج جمعی پیاتزا در ۴۱ مسابقه نشان می‌دهد که تیم ملی ایران در ۲۳ دیدار موفق به کسب پیروزی و در ۱۸ مسابقه شکست خورده است. از میان بردها، ۸ پیروزی با نتیجه ۳ بر صفر، ۸ پیروزی با نتیجه ۳ بر یک و ۷ پیروزی با نتیجه ۳ بر ۲ به دست آمده است. در عوض، باخت‌های ایران شامل ۶ شکست ۳ بر صفر، ۶ شکست ۳ بر یک و ۶ شکست ۲ بر ۳ بود.
این آمار روشن می‌سازد که برخی از باخت‌ها در مسابقات نزدیک رقم خورده‌اند و در عین حال، تعداد قابل توجهی از پیروزی‌ها نیز با فاصله دو یا سه ست به‌دست آمده است؛ بنابراین نمی‌توان تمامی ناکامی‌ها را به کمبود فاصله فنی با رقبای خود نسبت داد و در عین حال، نزدیک بودن برخی از مسابقات نیز نباید به عنوان نشانه‌ای از موفقیت تلقی شود.
نکته قابل توجه‌تر، نوسانات عملکرد این تیم در طول دو سال است. ایران در قهرمانی جهان و لیگ ملت‌های ۲۰۲۵، نتایج امیدوارکننده‌ای را به دست آورد و در بازی‌های آسیایی به قهرمانی رسید، اما در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ با کاهش قابل توجهی در عملکرد روبرو شد و در قهرمانی آسیا نیز با وجود رسیدن به فینال، یکی از فرصت‌های خود برای کسب سهمیه مستقیم المپیک را از دست داد.
دستاوردهای شایان توجه، اما تفاوت با اهداف استراتژیک
ارزیابی عملکرد دو ساله روبرتو پیاتزا در تیم ملی والیبال ایران، تصویر دوگانه‌ای از دوران حضور این مربی ایتالیایی را نمایان می‌سازد. قرار گرفتن در میان هشت تیم برتر جهان، نایب‌قهرمانی آسیا و به‌خصوص کسب مدال طلای بازی‌های آسیایی، دستاوردهای قابل توجهی هستند که نمی‌توان از آنها غافل شد.
با این وجود، افت محسوس تیم ملی در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶ و نایب‌قهرمانی در آسیا به طور جدی بر اهداف استراتژیک والیبال ایران تأثیر گذاشت.
اگر معیار ارزیابی تنها تعداد پیروزی‌ها و مدال‌های به‌دست آمده باشد، پیاتزا کارنامه‌ای دفاعی از خود به جای گذاشته است؛ اما اگر ثبات عملکرد در سطح جهانی، پیشرفت مداوم تیم و تحقق اهداف مهمی چون صعود مستقیم به المپیک و دستیابی به آرمان‌های بزرگ والیبال ایران را در نظر بگیریم، این کارنامه با سؤالات جدی مواجه خواهد بود.
این تناقض میان دستاوردهای ارزشمند و اهداف استراتژیک، یکی از ویژگی‌های مهم کارنامه دو ساله سرمربی ایتالیایی در والیبال ایران است.
راهکارهای فنی برای بهبود و چالش‌های پیاتزا برای آینده
همانطور که پیش‌تر اشاره شد، در ارزیابی عملکرد پیاتزا لازم است شرایط جنگی کشور در سال دوم و محدودیت‌های ناشی از آن مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر، فدراسیون والیبال علیرغم تمام محدودیت‌ها، تلاش کرد تا شرایط لازم برای اجرای برنامه‌های این مربی ایتالیایی را به حد مطلوب فراهم آورد و نمی‌توان همه چالش‌ها را به شرایط خاص نسبت داد. به همین دلیل، رئیس فدراسیون والیبال در جلسات متعدد به آسیب‌شناسی عملکرد این مربی پرداخته و در نهایت پس از ارائه نتایج به هیأت رئیسه، تأکید بر ضرورت حضور زودتر سرمربی در اردوها برای اعضای هیأت رئیسه معلوم شد، اما در مذاکرات برای بررسی برنامه‌های آتی، مشخص گردید که پیاتزا به دلیل قراردادش با باشگاه لهستانی، امکان حضور زودتر در ایران را نخواهد داشت.
لیگ لهستان یکی از معتبرترین لیگ‌ها در دنیاست که در آخرین روزهای فصل باشگاهی به پایان می‌رسد و بنابراین، سرمربی تیم ملی پس از سایر لژیونرها به اردوی تیم ملی ملحق می‌شد. برای شرکت در لیگ ملت‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸، که از اهمیت زیادی برخوردارند، به وی زمان کافی برای تمرین در کنار بازیکنان تعلق نمی‌گرفت.
با این شرایط، سرمربی ملی تنها چند روز فرصت برای تمرین با بازیکنان داشت و تصمیم بر عدم تمدید قرارداد وی در فضایی حرفه‌ای و دوستانه و بدون تنش یا دلخوری اتخاذ گردید.
برای دریافت جدول جامع‌تری از عملکرد پیاتزا با تیم ملی والیبال ایران اینجا کلیک کنید.
منبع: فدراسیون والیبال