علیرضا بیرانوند به موفقیتی شگفتانگیز دست یافت. افتخاری غرورآفرین که در تاریخ فوتبال ماندگار خواهد شد؛ او به عنوان نخستین دروازهبان توانست عنوان مرد سال فوتبال آسیا را از آن خود کند، در حالی که در اروپا پس از بیش از ۶۰ سال، این عنوان بیرقیب باقی مانده است (سال یاشین در ۱۹۶۴). بدین ترتیب، نام ایران برای همیشه با این رکورد در ذهنها باقی خواهد ماند.
از انتخاب علیرضا بیرانوند بسیار خوشحالیم. در زمانی که تیم ملی کشور ما در جام جهانی نتوانست به وعدههای خود عمل کند، و با گذشت بیش از نیم قرن از آخرین افتخار ملی و بیش از سه دهه از موفقیت در سطح باشگاهی بینالمللی، این که یک ایرانی بعد از ۲۲ سال دیگر توپ طلا را به ارمغان آورد، نشان از افتخار و شادی عمیق دارد.
اما با انتشار این خبر و در کنار شادی و افتخار، بیاختیار سوالات قدیمی و حسرتها نیز دوباره در ذهنها شکل گرفت. سوالاتی که از سال ۲۰۰۴ به طور مداوم بر انتخابات کنفدراسیون آسیا سایه افکنده و به قدری غیرمنصفانه بود که مسئولان در سال ۲۰۱۲ ناگزیر به اصلاح آن شدند!
در تاریخ ثبتشده، پس از دو توپ طلای پیاپی برای مهدوی کیا و کریمی، کنفدراسیون آسیا با وضع قانونی عجیب، بهترینهای خود را از گرفتن این جایزه محروم کرد! کسی نیست که نداند سطح اول فوتبال جهان در اروپا قرار دارد و لژیونر شدن و بازی در قاره سبز بزرگترین افتخار برای هر بازیکن از کشورها و قارههای مختلف محسوب میشود، اما AFC بهدست خود ستارههایش را از این افتخار و از این فرصت برای تبلیغ و معرفی خود محروم کرد!
این قانونی که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۲ لژیونرهای حاضر در اروپا را از شرکت در این انتخابات منع میکرد، به قدری نادرست بود که از سال ۲۰۱۲ با قانونی ایرادات بیشتری جایش را گرفت! در این دوره ای اف سی به طور عجیبی جایزهاش را کمفروغ ساخت، چرا که همزمان با اعمال قانونی جدید، جایزهای برای بازیکنان شاغل در اروپا و نیز بازیکنان شاغل در خود قاره کهن ایجاد کرد! به این ترتیب، بهترین بازیکن قاره نهتنها بهترین نماینده قاره نبود، بلکه شبهاتی در مورد ارزیابیهای درست این انتخاب به وجود آورد!
از سال ۲۰۱۲ به بعد، واضح است که با وجود دو جایزه، بازهم شایستهها به مقام شایسته خود نرسیدند؛ از جواد نکونام و مسعود شجاعی گرفته تا مهدی طارمی و سردار آزمون، این بازیکنان ما که در کنار ستارههای بزرگ ژاپنی و کرهای قرار داشتند -از پارک جی سونگ که در منچستر یونایتد بازی میکرد تا سون هیونگ مین که نام قاره را در عرصههای بینالمللی مطرح کرده بود- هرگز جایی در زمره بهترینهای قاره خود نیافتند!
طبیعتاً بهترینهای همه قارهها، حتی افرادی که در تیمهای خود در پستهای فیکس و قهرمان قرار دارند، در رقابت با بهترینهای جهانی شانسی برای کسب جایزه در اروپا ندارند. در قاره آفریقا، با اهدای توپ طلا به بازیکنانی چون محمد صلاح یا سادیو مانه، این خلاء جبران شد و آنها دیده شدند، اما در قاره آسیا بهطور عمدی بر شایستگیهایش چشم بسته شد!
با این ایرادات ساختاری، سوال دیگری که باعث میشود ذهنها به سمت پشت پردهها برود و نظریههای توطئه شکل بگیرد، نحوه تقسیمبندی جوایز و بیتوجهی به شرایط کنونی و آمادگی بازیکنان، چه از نظر کارنامه باشگاهی و چه تیم ملی است. علیرضا بیرانوند در مقایسه با عملکرد خود در سال ۲۰۱۸، در سال ۲۰۲۶ نسخهای ضعیفتر بود، اما هنوز هم نسبت به سالم الدوساری و فراس البریکان عملکرد بهتری داشت.
دو بازیکنی که در مهارت فنی آنها شکی نیست اما در تیمهای الهلال و الاهلی -همچون تیم ملی عربستان در جام جهانی- هرگز در سال ۲۰۲۶ بهترین نسخهی خود نبودند و گزینش آنها در فهرست سه کاندیدای نهایی هیچ توجیه مستدلی جز نام و اعتبار آنها نداشت! وقتی در خود تیمهای عربستانی و در تیم ملی این کشور بازیکنانی به مراتب آمادهتر از این دو وجود داشتند، انتخاب آنها در جمع سه نفره بدون شک سوالبرانگیز شد!
اما حتی اگر توپ طلا -که به عنوان مهمترین جایزه در هر سال در تمام قارهها شناخته میشود- را نیز نادیده بگیریم، هنوزهم ایرادات انتخابات AFC به وضوح وجود دارد! ما در سالهایی موفق به کسب جایزه بهترین فدراسیون سال قاره شدیم که عملاً هیچ موفقیتی در هیچیک از سطوح ملی نداشتیم. کسی نمیتواند انکار کند که در فوتبال، تمامی تلاشها باید به کسب نتیجه منجر شود، و زمانیکه از رده نونهالان تا بزرگسالان نتیجهای حاصل نمیشود، زمانی که زیرساختهای لازم و تدارک کافی وجود ندارد، و زمانی که بانوان -به عنوان نیمی از هر جامعه- از حضور در تمام عرصهها، از تماشاگر تا درون زمین، و از داوری تا مدیریت، محروماند، جایزه بهترین فدراسیون قاره واقعاً چه معنایی میتواند داشته باشد؟
بیشتر بخوانید: ادعای عجیب مهدی تاج درباره مراسم بهترینهای آسیا: AFC جوایز را تقسیم کرد!
نظرات کاربران