در مصاحبه‌ای که رضا مبصری با ایسنا داشت، به چالش‌های ساختاری حاکم بر صنعت طیور کشور اشاره کرد و افزود: این صنعت اکنون با افت قابل توجهی در تقاضا روبه‌رو است که آثار آن در زنجیره تولید به وضوح قابل مشاهده است.

وی در ادامه تصریح کرد که ظرفیت تولید مرغ مادر در ایران به حدود ۳۲ میلیون قطعه می‌رسد، در حالی که تنها ۱۸ میلیون قطعه برای تأمین نیازهای کشور کافی است و در این بخش، با مازاد قابل توجهی روبه‌رو هستیم.

دبیر انجمن زنجیره گوشت مرغ کشور به ظرفیت کارخانه‌های خوراک دام و طیور اشاره کرده و گفت: در کشور حدود یک هزار و ۱۹۲ کارخانه خوراک دام و طیور وجود دارد که سالانه توان تولید ۱۴ میلیون تن را دارند. با توجه به اینکه سالانه یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون قطعه جوجه‌ریزی صورت می‌گیرد و میزان مصرف خوراک به ازای هر قطعه حدود پنج کیلوگرم است، نیاز کشور به خوراک در حدود ۹ میلیون تن خواهد بود.

مبصری با تأکید بر این که بخش زیادی از ظرفیت تولید در حال حاضر بلااستفاده مانده، خاطرنشان کرد: برای کاهش فشار ناشی از ظرفیت‌های مازاد بر روی تولیدکنندگان و حفظ اشتغال، ضروری است که تقاضا در بخش‌های گوناگون تقویت شود.

وی به سه بخش تقاضای عمومی، دولتی و صادراتی اشاره کرد و گفت: تقاضای عمومی در حال کاهش است و این وضعیت برای کسانی که در این صنعت فعال هستند، مشهود است. همچنین، تقاضای دولتی عملاً متوقف شده و امکان خرید دولتی به شدت محدود شده است.

دبیر انجمن زنجیره گوشت مرغ کشور، ادامه صادرات را یکی از نیازهای اساسی بقای صنعت طیور دانست و افزود: زنجیره‌های تولید باید خود را با نیازها و استانداردهای بازارهای هدف صادراتی تطبیق دهند، اما بخش زیادی از این زنجیره‌ها، با وجود ظرفیت بالای تولید، به دلیل عدم دسترسی به فناوری‌های روز، قادر به تأمین نیازهای بازارهای هدف نیستند و به همین دلیل، نوسازی این صنعت به یک ضرورت تبدیل شده است.

مبصری در ادامه به وضعیت ایران در تولید جهانی صنعت طیور اشاره کرد و گفت: ایران یکی از ۱۰ تولیدکننده برتر این صنعت در سطح جهانی به شمار می‌رود و در برخی از رتبه‌بندی‌ها در جایگاه هفتم قرار دارد، اما ساختار این صنعت هنوز از بهره‌وری مطلوب فاصله دارد و از عملکرد جزیره‌ای واحدهای تولیدی آسیب‌پذیر است.

وی به واردات سالانه ۲۳ تا ۲۵ میلیون تن غلات به کشور اشاره و بیان کرد: ایران از لحاظ واردات غلات بعد از چین در رتبه دوم جهانی قرار دارد. به هر حال، واردات غلات ذاتاً نکته منفی‌ای نیست، زیرا تأمین کامل نیاز کشور از منابع داخلی با توجه به محدودیت‌های منابع آبی امکان‌پذیر نیست.

وی ادامه داد: ظرفیت آب تجدیدپذیر در کشور حدود ۹۰ تا ۱۰۰ میلیارد مترمکعب است و تأمین تمامی غلات مورد نیاز از داخل، فشار قابل توجهی بر منابع آبی ایجاد می‌کند؛ اما با اصلاح ساختار و حرکت به سمت نظام بهره‌وری می‌توان بین ۲۵ تا ۳۰ درصد صرفه‌جویی کرد.

ضرورت انتقال از تولید جزیره‌ای به سمت خوشه‌های صنعتی

دبیر انجمن زنجیره گوشت مرغ کشور با تأکید بر لزوم اصلاح ساختار صنعت طیور اشاره کرد: یکی از راهکارهای افزایش بهره‌وری، حرکت به سمت ساختارهای یکپارچه، بزرگ‌مقیاس، کنسرسیوم‌ها و خوشه‌های صنعتی است.

مبصری به مزایای الگوی خوشه‌ای اشاره کرده و افزود: در این الگو، واحدهای کوچک تولیدی بدون نیاز به مشارکت حقوقی و ادغام مالکیت، در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند و به این ترتیب، ضمن حفظ استقلال و انعطاف‌پذیری، از منافع صرفه‌جویی در مقیاس نیز بهره‌مند می‌شوند.

وی توضیح داد: واحدهای کوچک به خاطر انعطاف‌پذیری بیشتری که دارند، می‌توانند در مواقع بحرانی مانند جنگ یا کمبود سوخت، فعالیت خود را مدیریت کنند؛ در حالی که واحدهای بزرگ با هزینه‌های ثابت و نیروی کار بیشتر، در زمان توقف تولید با خطرات جدیتری مواجه می‌شوند.

مبصری افزود: در الگوی خوشه‌ای، واحدهای کوچک می‌توانند با تجمیع ظرفیت‌های خود، سفارش‌های کلان صادراتی را پوشش دهند، قدرت خرید خود را افزایش دهند و به بازارهای وسیع‌تری دسترسی پیدا کنند، بی‌آنکه استقلال و انعطاف‌پذیری خود را فدای این امر کنند.

وی بر این نکته تأکید کرد که زنجیره‌های تولید نیز می‌توانند از الگوهای مختلف همکاری و ادغام بهره‌مند شوند و آینده صنعت طیور بستگی به حرکت به سمت بهره‌وری دارد. فعالان این صنعت باید با اصلاح ساختار و بکارگیری الگوهای نوین تولید، بقای خود را تأمین کنند.

دبیر انجمن زنجیره گوشت مرغ کشور در پایان خاطرنشان کرد: پارادایم گذشته که در آن تولیدکننده می‌توانست در مقطعی با سودهای کلان، زیان‌های قبلی را جبران کند، دیگر قابل اتکا نیست و ادامه فعالیت در شرایط جدید بدون افزایش بهره‌وری، کار دشواری خواهد بود.

انتهای پیام