مهدی رجبیان، کارگردان مستند «ماه مثل ماهروزه»، در گفتگو با خبرنگار مهر به توضیح موضوع این اثر و نگرانیهایی که او را را به سمت تولید این پروژه کشانده، پرداخت. وی گفت: این فیلم روایتگر داستان یک زوج روستایی به نامهای رجب و ماهروزه است که در واقع پدر و مادر من هستند. مادرم (ماهروزه) در اوایل میانسالی دچار آلزایمر زودرس میشود و محور محتوای فیلم، پرستاری عاشقانه رجب از او در شرایط روبهرو با مشکلات زندگی روستایی است. دو دلیل اصلی وجود داشت که مرا به سمت این موضوع سوق داد؛ اول اینکه احساس دِینی به مادرم داشتم، چرا که او یک هنرمند واقعی بود و فراتر از رابطهاش با من، زحمات زیادی در زمینه فیلمسازی برایم کشید. این اثر، هفتمین مستند من به شمار میرود و او همواره در کنارم از نخستین فیلمی که ساختم، حضور داشت. دلیل دوم اینکه در محیط روستا، معمولاً زوجها عشق و محبت خود را بهطور علنی ابراز نمیکنند و در چنین شرایط دشواری بود که تازه متوجه شدم چقدر پدرم به مادرم عشق میورزد و چگونه با فداکاری تمام در کنار او است.
روایت عاشقی که از نغمههای جنگل آغازید
رجبیان درباره ساختار روایی و زاویه دید فیلم توضیح داد: در این مستند هیچ صدایی از ماهروزه به گوش نمیرسد، زیرا به دلیل بیماریاش نمیتواند سخن بگوید و رجب به صورت خاموش از او مراقبت میکند. من تصمیم گرفتم راوی داستان خود ماهروزه باشد، اما به علت ناتوانی او در بیان کلمات، از یک شخص دیگر که همزبان و هممحل مادرم بود استفاده کردم تا نریشن را از زبان او بخواند. صدای این شخص به قدری به صدای مادرم نزدیک بود که من واقعاً احساس میکردم خود مادرم در حال حرف زدن است؛ میخواستم این نزدیکی را ابتدا در خودم حس کنم تا بتوانم آن را به تماشاگران انتقال دهم. دلیل انتخاب راوی به عنوان خود ماهروزه، دانش عمیق من از اخلاق و روحیات مادرم بود. این فیلم با تصاویری از عکسهای قدیمی آغاز میشود و راوی داستان، چگونگی آشناییاش با رجب را بیان میکند؛ اینکه چطور رجب در جنگل صدای یک آواز را میشنود و به سمت آن میرود و پس از دلباختگی به صدای او، پس از دیدنش نیز عاشق او میشود. آنها که از دو دهکده مختلف به هم رسیده بودند، در روز اول زندگی مشترکشان برای اینکه بعد از عروسی به خانه رجب بروند، شب را در دل جنگل سپری میکنند.
این مستندساز درباره فرایند تولید و تصویربرداری مستند «ماه مثل ماهروزه» گفت: این پروژه یکی از دشوارترین کارهای زندگی من بود و دیدن یکی از عزیزترین افراد زندگیتان که به بیماری آلزایمر زودرس مبتلا شده و هیچچیز نمیتوان کرد، بسیار دشوار است. من خود مسئول تصویربرداری بودم و این فرایند را در خانه پدری به ثبت رساندم. فیلم با تصاویری از طبیعت و شالیزار آغاز میشود و من برای تدوین از تصاویر آرشیوی مادرم استفاده کردم تا مخاطب مشاهده کند زنی که زمانی در کشاورزی به رجب کمک میکرد، اکنون در خانه به شدت بیمار شده است. حتی زمانهایی که رجب مجبور بود برای چک کردن زمین برنج از منزل بیرون برود، به خاطر اینکه ماهروزه از خانه خارج نشود و گم نشود، در اتاق را با میخ میکوبید. تولید و فیلمبرداری این اثر یک سال و نیم و تدوین آن حدود هفت ماه به طول انجامید. متاسفانه در مراحل تدوین، مادرم به رحمت خدا رفت و من به خاطر شرایط روحیام دو ماه کار را متوقف کردم تا خودم را پیدا کنم؛ در مجموع، تولید این مستند حدود دو سال و سه ماه به طول انجامید.
سینمای مستقل عموماً مظلوم واقع میشود
رجبیان با انتقاد از کمبود حمایتهای مالی از فیلمسازان مستقل و ارزیابی جشنوارهها گفت: متاسفانه در تولید این اثر هیچگونه حمایتی از سوی هیچ ارگانی به من نشد. از آنجایی که در پروژههای قبلی هم هیچ نتیجهای نگرفته بودم، برای این فیلم نیز هیچ تلاشی نکردم؛ چرا که در شهرستانها کمکها غالباً در حد پنج یا ده میلیون تومان باقی میماند که قادر به پوشش نیازهای تولید نیست. من در یک شغل دیگر کار میکنم و درآمد آن را هم برای زندگی و هم برای عشق به فیلمسازیام صرف میکنم و بنابراین تمامی هزینههای این فیلم را از جیب خودم تأمین کردم. این اثر در جشنواره فیلم کوتاه تهران به نمایش درآمد و بینندگان آن به شدت تحت تأثیر قرار گرفتند و با چشمان اشکبار سالن را ترک کردند. با وجود این، جشنواره تهران تأکید بیشتری بر روی فیلمهای داستانی دارد و به نظرم باید برای بخش مستند تبلیغات و برنامهریزی بهتر صورت گیرد تا استقبال بیشتری از آن شود، هرچند جشنواره «سینماحقیقت» بستر بهتری برای نمایش آثار مستند فراهم میآورد.
وی درباره موفقیتهای جشنوارهای و برنامهریزی اکران این فیلم اظهار داشت: همزمان با جشنواره فیلم کوتاه تهران، در جشنواره ملی فیلم مستند عشایر «هزار و یک روایت» در خراسان شمالی حضور داشتیم که این فیلم در پنج بخش نامزد شد و دو جایزه مهم یعنی «بهترین فیلم مستند» و «بهترین کارگردانی» را کسب کرد. متاسفانه در جشنواره فیلم کوتاه تهران با اینکه مستندهای قوی زیادی در آن به نمایش درآمدند، تعداد جوایز در بخش مستند بسیار اندک بود و معمولاً در این جشنوارهها تنها یکی دو جایزه به آثار تولید شده در خود انجمن سینمای جوانان داده میشود و فیلمسازان مستقل، که از نهاد خاصی حمایت نمیشوند، همواره مظلوم واقع میشوند.
رجبیان در انتها خاطرنشان کرد: در حال حاضر پخش بینالمللی فیلم آغاز شده و ما در حال ارسال آن برای جشنوارههای داخلی و خارجی هستیم. امیدوارم مسئولین به فیلمسازان مستقل که در واقع بیشترین افتخارات بینالمللی را به دست میآورند، توجه بیشتری داشته باشند و روی ایدهها سختگیری نکنند و دست فیلمسازان را برای خلق آثار جدید و جذاب در سینمای مستند باز بگذارند.
نظرات کاربران