باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلی‌پور - از جمله دغدغه‌های همیشگی بیمه‌گذاران پس از وقوع یک حادثه، شاهد بودن بر روند زمان‌بر تشکیل پرونده خسارت، ارائه مدارک، مراجعه مجدد به شرکت‌های بیمه برای رفع نواقص، و پیگیری وضعیت پرونده است. این مراحل غالباً به دفعات متعدد مراجعه حضوری به شرکت‌های بیمه نیازمند است، به ویژه در مواردی که مدارک ناقص است یا برای هماهنگی با ارزیاب خسارت به پیگیری بیشتری نیاز است.
به تازگی با آغاز طرح حذف کاغذ در فرآیند رسیدگی به خسارت، قرار است مراحل این روند به سمت ارائه خدمات کاملاً الکترونیکی پیش برود؛ به این صورت که بیمه‌گذاران می‌توانند از زمان اعلام حادثه تا تکمیل پرونده و دریافت خسارت، بدون نیاز به مراجعه حضوری به امور خود رسیدگی کنند.
نکته حائز اهمیت در این طرح این است که الکترونیکی شدن خدمات به‌منزله کنار گذاشتن روش‌های سنتی یا اجبار مردم به استفاده از گوشی‌های هوشمند و اپلیکیشن‌های خاص نیست، بلکه این روش جدید در کنار شیوه‌های قبلی ارائه خدمات خواهد بود.
به تازگی موسی رضایی، رئیس کل بیمه مرکزی، با اشاره به شروع این طرح بیان کرده است که از تاریخ اول آذرماه، تمامی شرکت‌های بیمه موظف به انجام پروژه حذف کاغذ در اسناد بیمه‌ای خواهند بود و رشته‌های بیمه تکمیلی و خودرو نیز باید بدون نیاز به مدارک کاغذی، فرایندهای مربوط به خسارت را به‌صورت آنلاین انجام دهند.
او هدف از این طرح را اینگونه بیان کرده که فرایند رسیدگی، از لحظه وقوع حادثه تا پرداخت خسارت به صورت الکترونیکی پیگیری شود و مراجعات مردم به شرکت‌های بیمه به حداقل برسد.
در این خصوص، خان‌محمدی، کارشناس ارشد اداره کل نظارت فنی بر بیمه‌های اموال و اتومبیل و رسیدگی به شکایات بیمه مرکزی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، به جزئیات اجرایی این طرح اشاره کرد و گفت: شرکت‌های بیمه موظف شده‌اند تا سامانه‌ها و وب‌سرویس‌های مورد نیاز را فراهم آورند تا فرآیند پرداخت خسارت، از زمان اعلام تا دریافت، به‌صورت الکترونیکی و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام شود.
او با اشاره به تاریخچه حذف کاغذ در صنعت بیمه یادآور شد: حذف کاغذ در صدور بیمه‌نامه و ارائه خود بیمه‌نامه از سال‌ها قبل آغاز شده و این رویکرد اکنون در روند رسیدگی و پرداخت خسارت نیز استمرار یافته است.
امکان مراجعه حضوری همچنان وجود دارد
یکی از مسائل کلیدی در اجرای این طرح، نحوه ارائه خدمات به افرادی است که قادر به استفاده از خدمات اینترنتی و اپلیکیشن‌ها نیستند یا به روش‌های حضوری تمایل دارند.
خان‌محمدی در این خصوص تأکید کرد: این طرح هیچ گونه محدودیتی برای روش‌های قبلی اعلام خسارت ایجاد نمی‌کند و افرادی که پیش‌تر به روش حضوری برای اعلام خسارت مراجعه می‌کردند، می‌توانند از همان شیوه استفاده کنند.
به گفته او، افرادی که به مراکز تماس شرکت‌های بیمه مراجعه می‌کردند و در خصوص نحوه اعلام خسارت و هماهنگی با ارزیاب کمک می‌گرفتند، همچنین قادر به ادامه روال قبلی خود خواهند بود.
این کارشناس بیمه مرکزی ادامه داد: تفاوت عمده در این است که شرکت‌های بیمه امکان تشکیل پرونده خسارت و ارسال مدارک به‌شکل الکترونیکی را از طریق وب‌سرویس‌ها و اپلیکیشن‌ها فراهم خواهند کرد؛ بنابراین کسانی که تمایل به پیگیری آنلاین دارند، می‌توانند بدون مراجعه حضوری یا تماس با مرکز ارتباطی، مدارک خود را به‌صورت دیجیتال به شرکت بیمه ارائه دهند.
او تصریح کرد: در صورتی که فردی دسترسی به تلفن همراه هوشمند نداشته باشد یا روش مراجعه حضوری را ترجیح دهد، هیچگونه محدودیتی برای او ایجاد نمی‌شود و او می‌تواند همچون گذشته امور مربوط به خسارت خود را پیگیری کند. در این شرایط نیز شرکت بیمه پرونده فرد را به‌صورت دیجیتال تنظیم خواهد کرد.
دیگر جنبه مهم این طرح، کاهش پیچیدگی‌های مرتبط با تکمیل مدارک و رفع نواقص پرونده‌های خسارت است؛ زیرا در بسیاری از موارد مدارک ارسالی به شرکت‌های بیمه ناقص هستند و بیمه‌گذاران ناچار به مراجعات مجدد می‌شوند.
خان‌محمدی در خصوص این مسأله گفت: بسیاری از مدارکی که برای اعلام خسارت به شرکت‌های بیمه ارسال می‌شوند، دارای نواقص هستند. در روش جدید، اگر فردی تمایلی به مراجعه حضوری مجدد نداشته باشد، شرکت بیمه لینکی به او ارسال خواهد کرد تا مدارک تکمیلی را از طریق همان لینک بارگذاری و ارسال کند.
او همچنین به ضرورت نصب اپلیکیشن‌های خاص برای بهره‌مندی از خدمات جدید اشاره کرد و گفت: نحوه استفاده از خدمات الکترونیکی بستگی به شرکت بیمه‌ای دارد که بیمه‌نامه از آن خریداری شده است. شرکت‌های بیمه اطلاعات و راهنمایی‌های لازم را از طریق وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های خود به بیمه‌گذاران ارائه خواهند کرد تا بتوانند از این خدمات استفاده کنند.
اطلاع‌رسانی پیامکی در خصوص وضعیت پرونده خسارت
یکی دیگر از ویژگی‌های قابل پیش‌بینی در این طرح، ارسال پیام‌هایی به بیمه‌گذاران درباره مراحل مختلف رسیدگی به پرونده خسارت است؛ امری که می‌تواند از سردرگمی افراد در پیگیری وضعیت پرونده‌های خود جلوگیری کند.
خان‌محمدی درباره این مسأله اظهار داشت: قرار است پیشرفت پرونده‌ها از طریق پیامک یا اعلان‌های اپلیکیشن‌های تلفن همراه به افراد اطلاع‌رسانی شود؛ به‌طوری‌که بیمه‌گذار از مراحل اعلام خسارت، تشکیل پرونده، بررسی و ارزیابی، اعتراض و تأیید پرونده مطلع گردد.
او تأکید کرد: با این رویه، سردرگمی افراد درباره وضعیت پرونده و نحوه پیگیری آن کاهش خواهد یافت و بیمه‌گذاران می‌توانند در هر مرحله از روند رسیدگی به خسارت خود اطلاعات لازم را داشته باشند.
بر اساس توضیحات کارشناس بیمه مرکزی، در مرحله فعلی رشته‌های بیمه درمان، شخص ثالث در بخش خسارت‌های بدنی و مالی، حوادث راننده و بیمه بدنه اتومبیل در این فرایند قرار دارند و این روند قرار است به دیگر رشته‌های بیمه‌ای نیز تسری یابد.
خان‌محمدی در بیان اهمیت اجرای این طرح در این رشته‌ها افزود: رشته‌های درمان و بیمه‌های مرتبط با خودرو، به‌ویژه شخص ثالث و بدنه اتومبیل، دارای بالاترین تعداد متقاضیان دریافت خسارت و بیمه‌گذاران و بیمه‌شدگان هستند و اجرای این طرح در این بخش‌ها می‌تواند تأثیر بسزایی در تسهیل خدمات‌رسانی به مردم داشته باشد.
او همچنین یادآور شد که بخش زیادی از فرایند رسیدگی به پرونده‌های خسارت در شرکت‌های بیمه پیشتر به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شده و بسیاری از پرونده‌های خسارت به شکل دیجیتال بین شعب انتقال می‌یافتند؛ لذا هدف از اجرای طرح جدید، حذف باقی‌مانده مراحل کاغذی و تسریع در کل فرآیند رسیدگی است.
حذف کاغذ؛ آزمونی برای سرعت و کیفیت خدمات بیمه‌ای
به‌نظر می‌رسد که اجرای طرح حذف کاغذ از فرآیند رسیدگی به خسارت، تنها یک تغییر اداری و جایگزینی مدارک فیزیکی با فایل‌های الکترونیکی نیست، بلکه می‌تواند تحولی در تجربه بیمه‌گذاران از خدمات بیمه‌ای ایجاد کند.
موفقیت این طرح به میزان آمادگی شرکت‌های بیمه در برقراری زیرساخت‌های فنی، سهولت در استفاده از سامانه‌ها، پایداری وب‌سرویس‌ها و سرعت پاسخگویی به درخواست‌های الکترونیکی وابسته است. همچنین لازم است که شرکت‌های بیمه به‌گونه‌ای عمل کنند که استفاده از روش‌های دیجیتال باعث ایجاد پیچیدگی‌های تازه‌ای برای بیمه‌گذاران نشود.
از سوی دیگر، حفظ امکان مراجعه حضوری و استفاده از مراکز تماس، موضوع مهمی در اجرای عادلانه این طرح است؛ زیرا همه افراد به یک اندازه قابلیت دسترسی به خدمات دیجیتال را ندارند و از توانایی یکسانی برخوردار نیستند.
در نهایت، اگر شرکت‌های بیمه توانمند شوند که از اول آذرماه زیرساخت‌های مقرر را به‌خوبی عملیاتی کنند و امکان ارسال مدارک، رفع نقص، پیگیری وضعیت پرونده و پرداخت خسارت را به‌صورت یکپارچه فراهم آورند، حذف مدارک کاغذی می‌تواند به کاهش مراجعات تکراری مردم بینجامد و روند دریافت خسارت را سریع‌تر و شفاف‌تر نماید.
با این حال، معیاری که به‌عنوان سنجه موفقیت این طرح مطرح است، نه صرفاً حذف کاغذ، بلکه کاهش زمان رسیدگی و پرداخت خسارت و رضایت بیمه‌گذاران از خدماتی است که دریافت می‌کنند.