به گزارش ایسنا؛ دکتر فرشید رضایی - معاون مرکز مدیریت پیوند و درمان بیماری‌های وزارت بهداشت در نشستی خبری در وزارت بهداشت با اشاره به آسیب‌های ناشی از مقاومت میکروبی به دستاوردهای پزشکی مدرن، اظهار کرد: امروز شاهد آن هستیم که مقاومت میکروبی دستاوردهای پزشکی مدرن را با تهدید مواجه کرده است. اگر بخواهیم روند این پدیده را در یک بازه زمانی طولانی بررسی کنیم، به‌ویژه طی دو دهه اخیر، متوجه ابعاد گسترده و پیچیدگی روزافزون آن خواهیم شد.

وی با بیان اینکه مقاومت میکروبی یک مشکل جهانی است، افزود: در ابتدای طرح موضوع مقاومت ضد میکروبی، معمولاً ذهن‌ها به سمت بیمارستان‌ها، بخش‌های مراقبت‌های ویژه و مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها می‌رود. اگرچه مقاومت باکتری‌ها و انتقال آن‌ها میان افراد، به‌ویژه در محیط‌های بیمارستانی، از جنبه‌های مهم این پدیده است، اما مقاومت میکروبی به بیمارستان‌ها محدود نمی‌شود.

وی ادامه داد: مقاومت میکروبی چرخه گسترده‌ای از گردش میکروب‌ها را دربرمی‌گیرد؛ چرخه‌ای که از محیط‌زیست، حیوانات و فاضلاب آغاز می‌شود و می‌تواند از طرق مختلف میان محیط‌های مختلف گردش پیدا کند.

رضایی با اشاره به تغییر رویکردهای جهانی در مقابله با مقاومت میکروبی طی یک دهه اخیر، تصریح کرد: در سال‌های گذشته، راهبردهای مقابله با این پدیده عمدتاً بر محیط‌های بیمارستانی و اقدامات محدود به نظام درمان متمرکز بود، اما در دهه اخیر این رویکرد به سمت سلامت یکپارچه و توجه همزمان به انسان، حیوان و محیط‌زیست تغییر کرده است.

وی تأکید کرد: تجربه کشورهایی که در زمینه کاهش مقاومت میکروبی موفق بوده‌اند نیز نشان می‌دهد که سیاستگذاری‌ها باید به سمت رویکرد سلامت واحد و اقدامات هماهنگ و یکپارچه حرکت کند.

رضایی با بیان اینکه مقاومت میکروبی به یکی از تهدیدهای جدی سلامت جهانی تبدیل شده است، اظهار کرد: نباید پیامدهای مقاومت میکروبی را صرفاً به افزایش موارد ابتلا یا مرگ‌ومیر ناشی از عفونت‌ها محدود کنیم؛ چراکه یکی از مهم‌ترین پیامدهای این پدیده، از بین رفتن دستاوردهای پزشکی مدرن است.

وی افزود: اگرچه ممکن است موارد مرگ ناشی از مقاومت میکروبی در مقایسه با برخی بیماری‌های شایع، مانند سرطان، کمتر به چشم بیاید، اما مسیری که در حال حاضر در آن قرار داریم، می‌تواند این پدیده را به یکی از عوامل مهم مرگ‌ومیر در جهان تبدیل کند. بنابراین، اکنون زمان مناسبی برای سیاستگذاری و اقدام جدی در این زمینه است و نباید منتظر رسیدن به مراحل بحرانی بمانیم.

وی با تأکید بر تأثیر مقاومت میکروبی بر پیشرفت‌های پزشکی ادامه داد: امروزه بیمارانی داریم که ادامه حیاتشان به پیوند اعضایی مانند کبد و کلیه وابسته است. برای انجام پیوند، لازم است سیستم ایمنی بدن بیمار با دارو تضعیف شود تا عضو پیوندی را پس نزند. در چنین شرایطی، عفونت‌های فرصت‌طلب ناشی از باکتری‌ها و قارچ‌ها می‌توانند به بدن بیمار حمله کنند. اگر آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر و داروهای ضدقارچ مناسب در اختیار نداشته باشیم، درمان عفونت‌های این بیماران با مشکل جدی مواجه می‌شود و حتی ممکن است پیوند عضو با شکست روبه‌رو شود. به این ترتیب، مقاومت میکروبی می‌تواند دستاوردهای حوزه پیوند اعضا را نیز تهدید کند.

وی با اشاره به تأثیر این پدیده بر درمان سرطان‌ها گفت: در درمان سرطان، روش‌هایی مانند شیمی‌درمانی و رادیوتراپی با تأثیر بر سیستم ایمنی بیمار، توان دفاعی بدن را کاهش می‌دهند و در نتیجه احتمال بروز عفونت افزایش پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، دسترسی به داروهای ضدعفونی مؤثر و آنتی‌بیوتیک‌های مناسب اهمیت حیاتی دارد.

وی ادامه داد: امروزه جراحی‌های پیچیده‌ای انجام می‌شود که در گذشته امکان انجام آن‌ها وجود نداشت یا با دشواری و خطر بیشتری همراه بود. برای مثال، پیشرفت فناوری‌های جراحی امکان انجام بسیاری از عمل‌های قلب را با روش‌های کم‌تهاجمی‌تر فراهم کرده است، اما بروز عفونت پس از جراحی می‌تواند تمام این دستاوردها را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، برای حفظ ایمنی بیماران و موفقیت این جراحی‌ها، باید آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر در دسترس باشند.

رضایی با اشاره به اهمیت این موضوع در مراقبت از نوزادان نیز تأکید کرد: مقاومت میکروبی می‌تواند گروه‌های مختلفی از بیماران، از جمله نوزادان، بیماران پیوندی، مبتلایان به سرطان و افرادی را که تحت جراحی‌های بزرگ قرار می‌گیرند، با خطر مواجه کند. در واقع، اگر داروهای ضد میکروبی اثربخشی خود را از دست بدهند، بخش قابل‌توجهی از مردم دیگر نمی‌توانند از ظرفیت‌ها و دستاوردهای پزشکی امروز بهره‌مند شوند.

رضایی با اشاره به پیامدهای مقاومت میکروبی در جنگ‌های جهانی اول و دوم اظهار کرد: بررسی تجربه جنگ‌های مختلف در دنیا نشان می‌دهد که در بسیاری از موارد، عفونت‌ها بیش از خود جراحات جنگی، جان سربازان را تهدید کرده‌اند. عفونت‌های بافت نرم و استخوان از جمله مشکلات جدی بوده‌اند که در این شرایط جان افراد را به خطر انداخته‌اند.

وی با بیان اینکه پیشرفت‌های پزشکی نقش مهمی در مهار بیماری‌های عفونی داشته است، افزود: بسیاری از بیماری‌هایی که در گذشته در جهان موجب همه‌گیری‌های گسترده می‌شدند، مانند طاعون و آبله، امروزه یا از جوامع ریشه‌کن شده‌اند یا شیوع آن‌ها به میزان قابل‌توجهی محدود شده است. این دستاوردها حاصل پیشرفت علم و پزشکی است، اما حفظ آن‌ها نیز به اقدامات مستمر و سیاستگذاری فرابخشی نیاز دارد.

وی ادامه داد: مقابله با مقاومت میکروبی صرفاً بر عهده بیمارستان‌ها، وزارت بهداشت یا سازمان غذا و دارو نیست؛ بلکه نهادهای مختلفی از جمله سازمان حفاظت محیط ‌زیست، مجموعه‌های مرتبط با حوزه دامپزشکی و سایر بخش‌های جامعه در این زمینه مسئولیت دارند. همچنین نهادهایی که وظیفه ارتقای آگاهی و دانش عمومی را بر عهده دارند، می‌توانند نقش مؤثری در این مسیر ایفا کنند.

رضایی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در آگاهی‌بخشی عمومی تصریح کرد: رسانه‌ها در سطح کلان، نقشی محوری در آگاه‌سازی جامعه درباره مقاومت ضد میکروبی دارند و می‌توانند ابعاد مختلف این موضوع و مسئولیت گروه‌های گوناگون جامعه را برای مردم تبیین کنند.

وی با اشاره به اینکه مصرف خودسرانه دارو یکی از موضوعات مطرح در هفته جهانی آگاهی‌بخشی درباره مقاومت ضد میکروبی است، گفت: معمولاً با شنیدن نام این هفته، نخستین موضوعی که به ذهن می‌رسد، توصیه به مردم برای مصرف نکردن خودسرانه دارو و آنتی‌بیوتیک است؛ در حالی که مسئله مقاومت میکروبی بسیار گسترده‌تر از رفتار دارویی افراد است و گروه‌ها و بخش‌های مختلف جامعه در شکل‌گیری و کنترل آن نقش دارند.

وی خاطرنشان کرد: تلاش شده است با گفت‌وگو با نمایندگان بخش‌های مختلف، این پیام منتقل شود که مقابله با مقاومت میکروبی تنها به اصلاح الگوی مصرف دارو محدود نمی‌شود و نیازمند مشارکت و مسئولیت‌پذیری همه بخش‌های مرتبط جامعه است.

ادامه دارد