div align="justify">به نظر میرسد که راهاندازی و بهرهبرداری از پروژههای عمرانی در ایران با کندی خاصی پیش میرود. به عبارت دیگر برای بهرهبرداری از یک پروژه باید سالها صبر کرد و درنهایت زمانی پروژه به مرحله بهرهبرداری میرسد که شاید تا حدودی مزیتهای نسبی خود را از دست داده باشد. به نظر شما دلیل این موضوع چیست؟
راهاندازی و تکمیل پروژههای اقتصادی در ایران با تأخیر بسیار زیاد انجام میشود و این باعث میشود صرفه اقتصادی طرح از بین برود. در اینجا مثالی ذکر میکنم. تخصیص زمین و راهاندازی اولیه طرح فرودگاه امام مربوط به سال ١٣٤٧ بوده است. در سال ١٣٤٩ حدود ٥٠٠ نفر برای این فرودگاه استخدام شدند که مقرر شد فقط برای این فرودگاه آموزش ببینند و بعد از راهاندازی آن مشغول به کار شوند اما در زمان افتتاح فرودگاه امام تعداد زیادی از این افراد یا فوت کرده یا بازنشسته شده بودند. این نشان میدهد حوصله برای توسعه کشور بسیار زیاد است و به نوعی برای تکمیل پروژههای عمرانی چندان به فکر نیستیم.
بهطور مشخص در مورد فرودگاه امام چرا این اتفاق افتاد؟ با توجه به اینکه این پروژه از مدتها قبل در حال اجرا بوده است؟
پس از طراحی فاز اول فرودگاه امام، فاز دوم فراخوان داده شد که از حدود ٤٠ شرکت داخلی و خارجی ٤ شرکت از ترکیه، اتریش، فرانسه و آلمان بهعنوان برگزیده انتخاب شدند. از بین این چهار شرکت، شرکت «تاو» ترکیه پیشنهاد داد در ازای ٢٠٠میلیون دلار ترمینال دو، انبار کالا، توسعه کترینگ به همراه یک هتل ٤ستاره را ساخته و در موعد معین تحویل دهد اما شرکتهای دیگر برای همین میزان کار مبلغ ٣٢٠میلیون دلار طلب کردند که بدیهی بود کار به شرکتی سپرده شود که کار باکیفیت و با مبلغ کمتر انجام دهد. البته این پرونده در سازمان سرمایهگذاریهای خارجی نیز بررسی شد و این نتیجه استحصال شد که پروژه مشکلی ندارد و قرارداد خوبی است. شرکت تاو که در زمره ٥ شرکت اول جهان در زمینه ساخت فرودگاه است تعهد کرده بود این پروژه را از سال٨٤ شروع و تا سال ٨٧ به اتمام برساند اما تا کنون برای تأسیسات پروازی یعنی ترمینالها هیچ اقدامی صورت نگرفته است در صورتی که براساس قرارداد با تاو بدون اینکه دولت یک دلار هم خرج کند پروژه تکمیل و آماده بهرهبرداری میشد. شرکت تاو موظف به ارایه خدمات فرودگاهی در فاز دوم فرودگاه امام(ره) بود؛ پس از ٩سال و با استفاده از عوارض پرواز و سرمایهگذاری با ٩٨درصد استاندارد روز اول فرودگاه را تحویل دهد. مخالفان این طرح عنوان میکردند که از لحاظ ایمنی نمیتوان فرودگاه را دست خارجیها داد اما درواقع باید گفت امور حاکمیتی این فرودگاه مانند گذرنامه، نیروی انتظامی، سپاه، گمرک، وزارت اطلاعات و... کار خود را انجام میدادند و تنها خدمات پرواز، صدور بلیت، اداره فری شاپ و هندلینگ در اختیار شرکت تاو بود. درحال حاضر نیز این خدمات به مدت ١٠سال است که در اختیار بخش خصوصی است. تاو اولین سرمایهگذار خارجی بود که با اشتیاق فراوان آماده سرمایهگذاری در کشور بود اما مجلس هفتم بهدلیل اینکه میخواست مانع موفقیت دولت خاتمی شود، بر سر راه این طرح سنگاندازی و مانعتراشی کرد. درحال حاضر بسیاری از ایرلاینها به خاطر تحریمها به ایران نمیآیند و روابط سرد سیاسی با کشورهای دیگر باعث شده تا در دولتهای نهم و دهم اجماع جهانی علیه ایران شکل گرفته و فضای تجارت خارجی کشور به شدت محدود شود. عدم وجود مراودات تجاری با کشورهای دیگر باعث شده تا طی هشتسال گذشته با بحران جذب سرمایهگذاری مواجه باشیم. البته طی یک سال اخیر با تغییر سیاست دولت شرکتهای خارجی برای بازگشت و سرمایهگذاری در ایران اظهار تمایل میکنند.
در حالحاضر وضع راهسازی در کشور به چه شکل است آیا در این خصوص پیشرفتی داشتهایم؟
نیاز خطوط ریلی کشور ١٤هزار کیلومتر است اما اکنون و بعد از ٨٠سال ساخت راهآهن و ریل فقط ٩هزار کیلومتر راهآهن داریم. همچنین در طول این ٨٠سال فقط ٧هزار کیلومتر آزادراه و اتوبان ساختهایم. درحالیکه نیاز کشور ١٥هزار کیلومتر آزادراه و اتوبان است. اینگونه که ما پروژههای عمرانی را انجام میدهیم، تکمیل خطوط ریلی و جادهای کشور ١٠٠سال به طول خواهد انجامید. در زمانی که بنده وزیر راه بودم، قصد داشتیم قطار سریعالسیر راهاندازی کنیم اما این طرح در زمان آقای احمدینژاد بدون دلیل و کار کارشناسی کنار گذاشته شد. در صورت اجرای این طرح، مسیر تهران تا اصفهان که اکنون در ٤ ساعت طی میشود، نیمساعته طی میشد که متاسفانه به دلایل نامعلوم اجرایی نشد.
تحریمها تا چه اندازه در عدم پیشرفت عمرانی کشور تأثیر داشته است؟
بهطور مشخص عدم ارتباط اقتصادی با غرب به ضرر ماست. چرا که آمریکا و کشورهای غربی از لحاظ دانش و تکنولوژی یک نسل از تمام جهان جلوترند. نبود ارتباط اقتصادی با این میزان از تکنولوژی پیشرفته مسلما به زیان ماست. در اوایل انقلاب حجم تجاری بین دو کشور به ٤میلیارد دلار میرسید ما میتوانستیم این رابطه را حفظ کنیم چرا که علاوه بر استفاده از این تکنولوژی آمریکا بازار بسیار مناسبی برای صادرات مواد اولیه و برخی از محصولات فرآوری شده ما بود. آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم ظرف ١٠سال شبکه ترافیکی خود اعم از خطوط ریلی، اتوبانی، بنادر و فرودگاه را تکمیل و آماده بهرهبرداری کرد اما ما سالهاست که در حال انجام پروژههای عمرانی و زیرساختی هستیم درواقع در کشورهای پیشرفته توسعه زیرساختها این مقدار زمان نمیبرد و بعد از توسعه ساخت زیرساختها فقط به نگهداری و احیانا مرمت زیرساختهای عمرانی میپردازند.
بررسی علل کندی پروژههای عمرانی در گفتوگو با وزیر راه دولت اصلاحات:
برای تکمیل پروژههای عمرانی با حوصله هستیم
تکمیل راهها و خطوط ریلی کشور ١٠٠سال زمان میبرد
نظرات کاربران