div align="justify">این پنجمین سالی است که این روز بهصورتی گسترده و جدی در ایران برگزار میشود. در این سالها کارزارهایی گسترده نیز برای آگاهیبخشی در این زمینه کار خود را شروع کردهاند. سازمان حفاظت محیط زیست و شهرداری تهران و برخی نهادهای دیگر نیز در این روز ویژه برنامههای خاصی دارند. یکی از اعضای شورای شهر تهران چندی پیش اعلام کرده بود براساس آمارهای رسمی در ایران سالانه بیش از ١٧٧هزار تن پلاستیک تولید و ٢,١ میلیون تن پلاستیک مصرف و وارد چرخه پسماند میشود و این در حالی است که سهم ایران در بازیافت زباله بسیار ناچیز است. این آمار را وقتی کنار این موضوع بگذاریم که هر کیسه پلاستیکی برای تجزیهشدن ٤٠٠ تا ٥٠٠ سال زمان نیاز دارد، بخشی از عمق فاجعه بزرگ مشخص میشود.
ممنوعیت یا محدودیت استفاده از کیسهها و ظروف پلاستیکی یکبارمصرف چندین سال است در برخی کشورهای جهان بهصورتی جدی دنبال میشود؛ برای نمونه هماکنون در کشورهای روآندا، اریتره و سرزمینهای سومالی استفاده از کیسههای پلاستیکی به کلی ممنوع شده است. کشورهای آفریقایجنوبی، اوگاندا، کنیا، اتیوپی، غنا، لسوتو و تانزانیا نیز قوانین سختی برای استفاده از این کیسهها وضع کردهاند. در سال ٢٠٠٢ میلادی، بنگلادش نخستین کشور بزرگی بود که استفاده از کیسههای پلاستیکی را ممنوع کرد. این کشور بهدنبال سیل ویرانگر سال ١٩٨٨ میلادی و بهدلیل اینکه کیسههای پلاستیکی با بستن راه فاضلابها عامل اصلی شدت یافتن سیلاب بودند، خسارات چشمگیری دید. به گزارش ایسنا کشور بوتان نیز در سال ٢٠٠٧ میلادی در راستای سیاستهای این کشور مبنی بر افزایش نشاط ملی، فروش کیسههای پلاستیکی، تنباکو و تبلیغات خیابانی را ممنوع کرد. در سال ٢٠٠٧ میلادی نیز در هنگکنگ برای فروشندگان کیسههای پلاستیکی مالیات بر آلودگی محیط زیست در نظر گرفته شد. در بسیاری از کشورهای توسعهیافته اروپا و آمریکایشمالی نیز اگرچه استفاده از اینگونه مواد پلاستیکی بهصورت کلی ممنوع نشده است، اما چند سالی است دولتها با وضع مالیاتهایی به مراتب سنگین که منجر به افزایش قیمت کیسهها و ظروف یکبارمصرف پلاستیکی شده است، تلاش کردهاند به این شیوه جلوی افزایش بیرویه مصرف اینگونه مواد را بگیرند.
هنوز در ایران قانون خاصی در این زمینه اعمال نشده است اما تلاشهای مدنی و فرهنگی در این زمینه چندین سال است شروع شده است. گروههایی از فعالان زیستمحیطی تلاش کردهاند آگاهی مردم را در این زمینه افزایش دهند تا مصرف مواد پلاستیکی کمتر شود. اگرچه هنوز از ثمرات این فرهنگسازی و تلاشهای مدنی اثر قابلتوجهی دیده نمیشود اما میتوان امیدوار بود در آیندهای نهچنداندور ظروف یکبارمصرف گیاهی و کیسههای پارچهای و غیرپلاستیکی آرامآرام جای مواد پلاستیکی مخرب طبیعت و محیطزیست را بگیرد.
ظروفی که با نام ظروف یکبار مصرف گیاهی و تجزیهپذیر تولید میشوند. میزان تولید آنها هنوز در ایران محدود است و در مقایسه با رقبای پلاستیکی خود، بخش کوچکی از حجم مصرف و بازار را در اختیار دارند. بااینحال این ظروف نهتنها مواد سمی و شیمیایی ندارند، بلکه طی چندین ماه در خاک تجزیه شده و حتی در برخی موارد بهدلیل اینکه دارای پایه نشاسته، ذرت، گندم و سیبزمینی هستند، بهعنوان خوراک دام قابل مصرف هستند. طبق اطلاعات موجود در وبسایت سازمان استاندارد ایران حدود ٩١درصد وزن این مواد براساس مستنداتISO و گواهی نامه FDA، در طول مدت ١٠٢روز تجزیه شده و به محیط برمیگردد. این ظروف از لحاظ فیزیکی نیز تا دمای ١٢٠ درجه مقاوم بوده و هیچگونه تغییری در شکل ظاهری آنها ایجاد نمیشود. توانایی نگهداری موادغذایی در محدوده ٢٠ تا صد درجه سانتیگراد و همچنین قابلیت استفاده در مایکروویو، ازجمله مشخصاتی است که این ظروف را متمایز ساخته است.
ظروف گیاهی درنهایت پس از شش ماه، با خاک ادغام میشوند و در مقایسه با ظروف یکبارمصرف پلاستیکی، این مدت زمان خیلی کوتاه است. حتی بعضی از کشورهای اروپایی این ظروف را پس از مصرف بهعنوان خوراک به دام میدهند. پاکیزهنگهداشتن محیطزیست، سلامت و بهداشت جامعه، وابستهنبودن به صنعت نفت، توسعه بخش کشاورزی و قابلیت مصرف برای خوراک دام از دیگر مزایای این ظروف بهشمار میآید.
سابقه تولید این مواد به حدود ٤٠ سال پیش برمیگردد، اولین بار در دهه ٨٠ میلادی مطالعاتی در زمینه پلیمرهای گیاهی در اروپا و آمریکا آغاز شد. در آن زمان بحران نفت وجود داشت و بیشتر کشورها بهدنبال منابع غیروابسته نفت بودند. در سال ٢٠٠١، آمریکا بهعنوان نخستین تولیدکننده انبوه بسپار طبیعی (بیو پلیمر) شروع به فعالیت کرد، اما در آن زمان بسپارهای طبیعی فقط به تولید و بستهبندی ظروف یکبار مصرف محدود میشد. در سالهای ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٤، این فناوری در کشورهای آلمان، ایتالیا و انگلستان گسترش یافت و تاکنون در بسیاری از کشورها تکنولوژی ساخت آن در حال پیشرفت است. در ایران نیز چندین تولیدکننده از مواد اولیه نشاستهای و ذرت در حال تولید بسپار طبیعی هستند.
طبق گزارش سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، درحالحاضر میزان تقاضای اینگونه ظروف در ایران ١٠هزار تن و در صورت افزایش ١٠ درصد جایگزینی با ظروف پلاستیکی، این میزان تقاضا در سالهای آتی به حداقل ٦٠ هزار تن میرسد. این درحالیاست که هماکنون سالانه ١٠ میلیون تن پلاستیک در صنایع بستهبندی ایران مصرف میشود.
روزی برای نه گفتن به پلاستیک
ایران یکی از ۱۰ کشور مصرفکننده پلاستیک در دنیا
٢١ تیر روز استفادهنکردن از کیسههای پلاستیکی است
نظرات کاربران