همانند قتل عام‌های فجیع انسانی، تخریب آثار باستانی در سوریه و عراق هم به یکی از روال‌های سیاه جنگی تبدیل شده است. به گزارش کارشناسان باستان‌شناسی و آثار باستانی، تخریب جمعی آثار به درجه‌ای رسیده است که نشان‌گر وارد شدن خسارت جبران ناپذیر به میراث جهانی و دانش آینده است.

به گزارش نیویورک تایمز، با تشدید شدن تخریب‌های عمدی داعش در ماه‌های اخیر و اضافه شدن آن‌ها به خرابی‌های ناشی از درگیری نیروهای دولتی با دیگر گروه‌های شورشی در طی چهار سال جنگ داخلی، بر سرعت نابودی این آثار افزوده شده است. نتیجه، چیزی جز درماندگی دوست‌داران باستان شناسی نبوده است.
ماموم عبدالکریم، رئیس کل باستان شناسی سوریه گفت: " احساس ضعف و نومیدی شدیدی دارم." وی در طی یک مصاحبه تلفنی درباره ناتوانی اش در حفظ پالمیرا اضافه کرد:" من غمگین ترین مدیرکل دنیا هستم."
وی افزود:" آثار باستانی سوریه، به خصوص شهرهایی که هزاران سال است جزو مهم‌ترین تقاطع‌های جهان بوده است، نه متعلق به دولت هستند و نه نیروهای مخالف، بلکه متعلق به تمام مردم سوریه هستند." وی اضافه کرد:" آن‌ها متعلق به شما هم هستند. آمریکایی ها، اروپایی ها و ژاپنی ها. اینها همه‌گی میراث شما هستند."

تخریب معبد بعل شمین در پالمیرا آخر هفته گذشته شوک جدیدی بر مردم سوریه، کارشناسان و علاقه مندان باستان شناسی در سرتاسر جهان وارد کرد. از زمان تصرف پالمیرا از ماه مه، این نخستین تخریب بخش مهمی از مجموعه بزرگی از بناهای سنگی به دست نیروهای داعش است که بعد از گذشت ۲۰ قرن از اوج شکوفایی شهر، با سربلندی در بیابان‌های پالمیرا سربرافراشته بودند.

ایرینا بوکووا، مدیرکل یونسکو، سازمان فرهنگی سازمان ملل روز دوشنبه در بیانیه ای این تخریب ها را "جرم جنگی جدید و فقدانی عظیم برای مردم سوریه و برای جامعه انسانی" خواند. دولت اسلامی ویدیویی از این تخریب منتشر و درباره مسئولیت آن بیانیه ای صادر نکرده است. اما معمولا، این گروه برای بالا بردن ارزش تبلیغاتی اعمالی از این دست تا زمانی که متحمل شکست‌های نظامی می‌شود، برای اعلام عمومی دست نگه می‌دارد.

این معبد در مقایسه با ساختارهای عظیم مجموعه، مانند معبد بعل و ردیف ستون‌های بسیار بزرگ آن، نسبتا کوچک بود. با این وجود این بنا با ساختمان سنگی جعبه‌ای و ایوان ستون‌دارش، از جمله بهترین و سالم‌ترین ساختارهای سایت به شمار می‌رفت. خانم بوکووا اظهار داشته اند که این تخریب گوناگونی‌ای را که هزاره‌هاست سوریه کنونی را شکل داده است، تهدید می‌کند.

وی گفت: "هنر و معماری پالمیرا، که در تقاطع چندین تمدن قرار داشته است، سمبل پیچیدگی و غنای هویت و تاریخ سوری‌ها بود." وی افزود:" افراط گران به‌دنبال تخریب این گوناگونی و غنا هستند و من از جامعه بین المللی درخواست می‌کنم که متحدانه در مقابل این پاکسازی فرهنگی مزمن ایستادگی کنند."

دولت اسلامی موسوم به داعش، اشیاء و ساختمان‌هایی را که به هر نحوی با توجه به تفسیر آن‌ها از اسلام بت پرستانه به نظر می‌آیند تخریب می‌کنند. البته آن‌ها ظاهرا برای فروش این آثار و سود کردن از آن‌ها نیز تمایل نشان داده‌اند. داعش در شمال عراق داعش ویرانه های آجرخشتی حضر و نمرود را با بولدوزر تخریب و موزه موصل را غارت کرد. در شرق سوریه آن‌ها آثارباستانی بی‌شماری را حفاری کرده و به صورت غیرقانونی به فرش رسانده‌اند.

در همین حال، بسیاری از سوری‌های حامی دولت و حامی نیروهای مخالف برای حفظ سایت‌های تاریخی تلاش‌هایی داشته‌اند. از جمله آقای عبدالکریم و عمر العزم، همکار سابق او که از مقامات پیشین و حامی کنونی نیروهای ضددولتی است. عبدالکریم در اظهاراتی جالب توجه افزوده است: "با گروه‌های مخالف در نهایت می‌توان به نوعی مصالحه کرد. چرا که همه چیز درنهایت به سیاست ختم می‌شود." وی افزود: " اما با داعش همه چیز متفاوت است. داعش به همه چیز حمله می‌کند." آقای عبدالکریم اضافه کرد که به ۲۵۰۰ کارمند سازمانش افتخار می کند که هم در مناطق تحت کنترل دولت و هم مناطق تحت کنترل نیروهای مخالف کار می‌کنند. او گفت:" ما چیزی در حدود ۳۰۰۰۰۰ شی را حفظ کرده ایم اما متاسفانه قادر به حفاظت از ۱۰.۰۰۰ سایت باستان شناسی سوریه نبوده‌ایم."

سرقت نیروهای مخالف دولت از سایت‌های باستان شناسی و هم‌چنین استفاده از این سایت‌ها برای مقاصد نظامی ثبت شده است. نیروهای شورشی برای مدتی یکی از معابد ویژه را که مورد اصابت خمپاره دولت قرار گرفت، اشغال کرده بودند. نیروهای نظامی تانک‌ها و تسلیحات را به این معبد منتقل کرده بودند و از این ارگ قرون وسطایی به‌عنوان دژ استفاده می‌کردند. کارمندان فعلی و بازنشسته دولتی برای حفظ و مخفی کردن اشیا قابل حمل تلاش‌ بسیاری کردند. از جمله این افراد، خالد الاسد، ۸۳ ساله، مدیر بازنشسته باستان شناسی پالمیرا بود که هفته گذشته توسط داعش گردن زده شد.