محمد جواد ظریف رئیس تیم مذاکره کننده در دولت یازدهم اما برای اولین بار در جلسه بعد از ظهر کمیسیون مجلس حاضر شد و به برخی ابهامات و سوالات مطرح شده از سوی مخالفان ومنتقدان پاسخ داد. ظریف و سایر اعضای تیم مذاکره کننده پیش از این هم در برنامه های مختلف سعی در تشریح جزئیات توافق وین و رفع برخی برداشت های نادرست یا ابهامات داشته اند. با این حال نگاهی به طرح دغدغه ها و سوالات و نگرانی های برخی نمایندگان در کمیسیون ویژه و رسانه های منتقد دولت، بیان گر آن است که همان سوالات و ابهامات گذشته همچنان تکرار می شود و با توضیحات تکراری اعضای تیم مذاکره کننده نیز روبه رو می شود. ظریف روز گذشته برای چندمین بار از موضوعاتی همچون چگونگی رفع تحریم ها و قطعنامه ۲۲۳۱ ابهام زدایی کرد.
سخنگوی کمیسیون ویژه توضیحات وزیر امور خارجه در نوبت بعد از ظهر را بسیار خوب و کامل خواند. نقوی حسینی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری صدا و سیما، با اشاره به حضور ظریف، عراقچی و تخت روانچی در جلسه دیروز گفت: موضوع اول بحث لغو تحریم‌ها و موضوع دوم بررسی قطعنامه‌های گذشته بویژه قطعنامه ۱۹۲۹ و همچنین قطعنامه ۲۲۳۱ بود که مورد توجه اعضای کمیسیون قرار داشت. به گفته وی، به دو سؤال درخصوص خروج ایران از ذیل فصل هفتم شورای امنیت و همچنین موضوع وفق ماده ۴۱ که حداقل در ۱۰ بند قطعنامه به آن اشاره شده است، پاسخ داده شد. این نماینده مجلس توضیحات محمدجواد ظریف را بسیار خوب خواند و گفت: ایشان توضیحات کاملی درخصوص لغو تحریم‌ها به کمیسیون ارائه کرد و گفت که تحریم‌های مالی، پولی و اقتصادی اتحادیه اروپا از روز اجرای برجام به طور کامل لغو خواهد شد. وی افزود: آقای ظریف همچنین بیان کرد که اجرای تحریم‌های اولیه و ثانویه امریکا نیز متوقف خواهد شد و بعد از هشت سال رئیس جمهوری امریکا موظف است که لغو تحریم‌ها را به کنگره ببرد و به تصویب برساند و ما نیز موظفیم که پروتکل الحاقی را در مجلس مطرح کنیم. نقوی حسینی همچنین درخصوص توضیحات ظریف درباره تحریم‌های شورای امنیت گفت: ایشان صراحتاً اشاره کرد که همه تحریم‌های مالی، پولی و اقتصادی قطعنامه قبلی از روز اجرا لغو خواهد شد. وی با بیان اینکه آقای ظریف گفت که ما کاملاً‌ از ذیل فصل هفتم خارج شده‌ایم، تصریح کرد: وزیر امور خارجه اظهار داشت که اگر در بندها اشاره‌ای به وفق ماده ۴۱ شده غیر از یک مورد تجویز برگشت‌پذیری، بقیه امتیازاتی است که در قبال لغو تحریم‌های قطعنامه‌های قبلی به ما داده شده است.
جلیلی: تحریم ها لغو نمی شود
سعید جلیلی که در دو نوبت قبلی حضور در مجلس، گفته بود ایران از ۱۰۰ حق مسلم خود در برجام صرفنظر کرده و امریکایی‌ها در زمان مسئولیت وی و در مذاکرات آلماتی ۲ حق غنی‌سازی ایران را پذیرفته و آماده برداشتن تحریم‌ها شده بودند، دیروز هم گفت: براساس برجام، تحریم‌ها لغو نمی‌شود، بلکه موقتاً متوقف شده است.
براساس روایت نقوی حسینی سخنگوی کمیسیون ویژه، در نشست دیروز این سؤال مطرح شد که با توجه به اینکه هدف ایران از توافق لغو تحریم‌ها بوده، آیا برجام توانسته این هدف را محقق کند یا خیر؟ جلیلی و همکارانش طی گفت‌وگویی ۵ ساعته اعلام کردند که برجام، قطعنامه و اسناد مربوطه هدف ما را تضمین نمی‌کند و نمی‌توانیم از طریق برجام به این هدف برسیم و ساختار تحریم‌ها در سه حوزه اولیه، ثانویه و تحریم‌های اتحادیه اروپا و شورای امنیت برجای خود باقی می‌ماند. به گفته جلیلی، تحریم‌های شورای امنیت در بخش موشکی، اشاعه‌ای و تسلیحاتی باقی مانده و تحریم‌های ۶ قطعنامه قبلی نیز برگشت‌پذیر بوده و اصطلاح لغو تحریم‌ها واژه درستی نیست.
جلیلی اشاره‌ای به نقاط قوت برجام نداشت
وحید احمدی نایب رئیس کمیسیون برجام در گفت‌و‌گو با «ایران» و در توضیح جلسات دیروز گفت: «آقای جلیلی در ادامه روند توضیحات خود دیروز روی تحریم‌ها و نحوه برطرف شدن آنها متمرکز بودند و برداشتشان از متن برجام این بود که اهداف ایران در خصوص رفع تحریم‌ها در این متن محقق نشده است. اما در جلسه بعد از ظهر آقای ظریف برداشت متفاوتی داشتند و بر اساس متن برجام تأکید کردند که تحریم‌های مالی و اقتصادی مرتبط با موضوع هسته‌ای در فرآیند مورد توافق برطرف می‌شود.» به گفته احمدی جلسات دیروز حاشیه خاصی نداشته و از آنجا که اولویت سخن گفتن با نمایندگان عضو کمیسیون بود، نمایندگان غیر عضو فرصت اظهار نظر چندانی پیدا نکردند هر چند باز هم سؤالاتی پرسیدند. وی در پاسخ به این سؤال که آیا انتقادهای رسانه‌ها و کارشناسان نسبت به رویکرد کمیسیون در جلسه دیروز مطرح شد، گفت: برخی حاشیه‌ها یا اظهار نظرها که شائبه جهت‌گیری سیاسی داشت عمدتاً از سوی نمایندگان غیر عضو بوده است و عملکرد کمیسیون نباید به گونه‌ای باشد که تلقی دو قطبی شدن و انشقاق در جامعه داشته باشد. سعی اعضا بر همین است. این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در پاسخ به این سؤال که آیا توضیحات ظریف برای نمایندگان حاضر در نشست قانع کننده بود، افزود: به هر حال ممکن است برخی نمایندگان قانع نشوند و ابهاماتشان باقی مانده باشد مهم گزارش جمع بندی کمیسیون است که به هیأت رئیسه ارائه می‌شود. با این حال وزیر امور خارجه همچون جلسات قبلی که در مجلس حاضر شده بودند توضیحات مبسوطی دادند و در ادامه آقای عراقچی هم به سؤالات پاسخ گفتند. احمدی درباره اینکه برخی اعضای کمیسیون و همچنین سعید جلیلی نه منتقد بلکه مخالف توافق هستند، آیا این در روند کاری کمیسیون تأثیر گذار نبوده است؟ گفت: کمیسیون کار خودش را انجام می‌دهد و دعوت از آقای جلیلی هم، نظر مجموعه کمیسیون بوده است. وی همچنین درباره اینکه آیا آقای جلیلی در سه جلسه‌ای که به مجلس آمدند اشاره‌ای به نقاط قوت برجام داشتند و اصلاً نقطه قوتی برای آن قائل هستند، توضیح داد: طبیعی است که منتقدان در ارائه بحث‌های خود نقاط منفی و به باور خود محل اشکال را مورد توجه قرار می‌دهند. بر همین اساس آقای جلیلی هم اشاره‌ای به نقاط قوت برجام نداشتند.
انتقاد به مدیریت کمیسیون
در جلسه دیروز
انتقادها به عملکرد کمیسیون ویژه مجلس برای بررسی برجام و جهت‌گیری‌های سیاسی آن به داخل این کمیسیون هم کشیده شد. روز گذشته وقتی اعضای کمیسیون برای سومین بار در طول دو هفته میزبان تیم مذاکره کننده قبلی به ریاست سعید جلیلی بودند، علیرضا زاکانی، رئیس کمیسیون که در روزهای گذشته بیشترین انتقادها را به نحوه مدیریت خود شاهد بوده، در ابتدای جلسه گفت: «از دوستان می‌خواهم که در طرح موضوعات دقت بیشتری داشته باشند تا باعث شکاف و انشقاق در جامعه نشود. از سوی دیگر برخی دوستان اظهار نظرهایی داشتند که خلاف آن چیزی بود که در جلسات کمیسیون اتفاق می‌افتد.» اما غلامرضا تاجگردون، عضو کمیسیون نیز در تذکری تأکید کرد: «پخش جلسات کمیسیون به هر دلیلی در فضای عمومی به محل مناقشه تبدیل شده است، از رئیس جلسه می‌خواهم طوری مدیریت کند تا در نهایت بررسی برجام در مجلس باعث انشقاق در جامعه نشود. متأسفانه ما در تله رسانه‌ای افتاده‌ایم.»
نایب رئیس کمیسیون ویژه نیز در جلسه صبح دیروز بر این تذکر صحه گذاشت و تصریح کرد: «بررسی مذاکرات کمیسیون و انعکاس آن در سطح جامعه باعث دوقطبی شدن مردم شده است.» منصور حقیقت‌پور اظهار داشت: «اقدامات ما باید براساس مبانی‌ باشد، یکی از مبانی‌ای که حضرت آقا مطرح کردند، این است که از دوقطبی شدن جامعه جلوگیری کنیم اما به نظر می‌رسد بررسی برجام در مجلس نتوانسته است از این موضوع جلوگیری کند.» وی با بیان اینکه مذاکرات کمیسیون و انعکاس آن در سطح جامعه باعث دوقطبی شدن مردم شده است، گفت: «اعضای اصلی کمیسیون رفتار و گفتاری براساس اخلاق دارند اما دوستانی در جلسات کمیسیون حضور دارند که از ادبیات مناسبی استفاده نمی‌کنند و همین باعث دوقطبی شدن جامعه شده است.» حضور نمایندگان غیر عضو، یکی از بحث‌های حاشیه‌ای در روزهای گذشته بوده است چرا که بیشترین تنش‌ها در جلسات گذشته از سوی آنها رقم خورده است. دیروز اما ظاهراً هیأت رئیسه کمیسیون اولویت برای اظهار نظر را به اعضای کمیسیون داده بود که همین مسأله اعتراض احمد امیرآبادی فراهانی، نماینده قم و یکی از مخالفان توافق را در پی داشت.
درگیری لفظی نعمتی و زاکانی در جلسه صبح
«بهروز نعمتی»، عضو شورای مرکزی فراکسیون رهروان ولایت هم نسبت به این تصمیم هیأت رئیسه معترض بود. انتقادات شدید او به عملکرد کمیسیون و بخصوص دعوت چند باره از سعید جلیلی، باعث درگیری لفظی او و علیرضا زاکانی شد. او از زاکانی خواست تا به عنوان یک رزمنده طوری برخورد کند تا مردم از بررسی برجام در مجلس دلسرد نشوند. نماینده اسدآباد به اقدام زاکانی در انتخاب اعضای دبیرخانه کمیسیون انتقاد کرد که افرادی خارج از مجلس هستند. به گفته وی، این اقدام نوعی بی‌حرمتی به مجلس است و بهتر بود از نیروهای داخلی مجلس برای این منظور استفاده می‌شد. وی ادامه داد: «متأسفانه شاهد این هستیم که گزارشات سیاسی و جناحی از کمیسیون برجام ارائه می‌شود که به نظر می‌رسد مجلس شورای اسلامی مخالف برجام است. توصیه می‌کنم این گزارشات تلطیف شود و حرف مجلس زده بشود.»
نعمتی در ادامه با بیان اینکه سعید جلیلی و تیمش در ۶ سال مسئولیت مذاکرات یک بار به مجلس گزارش ارائه نکرده است، افزود: «چطور اکنون کمیسیون برجام به ایشان این اجازه را داده است که وقت مجلس را بگیرد و گزارشاتی ارائه کند.» او خطاب به زاکانی گفت: «اگر می‌خواهید مذاکرات کمیسیون از صدا و سیما پخش شود، دستور بفرمایید گزارشات موضوعی یا بخشی پخش نشود. به طور مثال بی‌حرمتی به نایب رئیس مجلس سانسور می‌شود اما موضوعات دیگر پررنگ‌تر جلوه داده می‌شود، شما باید از شأن و جایگاه کمیسیون دفاع کنید.»
آقای جلیلی! «توافق»
حتی یک دندان سفید هم ندارد؟
نعمتی در گفت‌وگو با ایلنا و در توضیح اختلاف نظر خود با زاکانی و لحن و ادبیات رئیس کمیسیون، گفت: «به ‌هر حال اخلاق آقای زاکانی این‌گونه است و با وجود آنکه مدعی برخورد فراجناحی در بررسی برجام است، متأسفانه با رویکرد جناحی نسبت به بررسی برجام در کمیسیون ویژه مجلس اقدام می‌کند.» وی افزود: «پرسش بنده نیز از ایشان این بود که با توجه به اینکه آقای جلیلی بیشترین فرصت را برای پیشبرد پرونده هسته‌ای در اختیار داشتند، چرا آنچه را که باید، انجام ندادید و امروز منتقد شده‌اید؟! چرا ایشان در زمان مسئولیت پرونده هسته‌ای ارتباطی با مجلس نداشتند اما اکنون برای انتقاد به مجلس می‌آیند.» نعمتی اضافه کرد: «مسأله دیگر این است که آقای جلیلی در زمان فعلی نیز که توافق به سرانجام رسید، ‌ عضو شورای‌عالی امنیت ملی هستند و چگونه حتی یک نکته مثبت را درخصوص برجام نمی‌بینند. یعنی واقعاً این توافق حتی یک دندان سفید هم ندارد!؟» زاکانی هم در دفاع از خود گفت که از ابتدای شروع جلسات برجام تا امروز بنده حتی یک مصاحبه نداشته‌ام تنها گفت‌وگوی بنده با صدا و سیما بود که در آن اصرار داشتم نه مناظره‌ای رخ دهد و نه اظهار نظری درخصوص برجام صورت گیرد. به گفته وی، اظهارنظر نمایندگان عضو کمیسیون هم سیاسی و جناحی نبوده است. وی حضور جلیلی را نیز مصوبه هیأت رئیسه کمیسیون خواند.