سایت خبری تحلیلی ساعت 24: یکی از بحثهای جنجالی دولت یازدهم حذف برخی خانوارهای ثروتمند از دریافت یارانه نقدی بود. دولت برنامههای زیادی تغییر رویه هدفمندی در نظر داشت اما حضور مردم برای دریافت یارانه کمی دولت را به فکر فرو برد. بحث هدفمندی یارانههای موضوع تکراری و بحث روز رسانهها و مردم است اما این گفت و گو کمی متفاوتتر با گفت و گوهای دیگر است. متفاوت از این منظر که دولت راهکارهای فراوانی برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها در اختیار دارد اما در انجام آنها تعلل میکند. هدفمندی یارانهها یا همان اصلاح قیمتها از اهدافی است کشور ایران روی آن بسیار تاکید داشته و در زمان دولت دهم در آذر ماه سال 89 اجرایی شد و بنا شد تا 60 درصد مبلغ آزادسازی را به مردم برای کمک بپردازند. اما این پروژه شکست خورد و باعث شد تا علاوه بر اینکه قیمتها افزایش چند برابری را تجربه کنند ارزش پول ملی هم کاهش یابد و آن 45 هزار تومانی که در سال 89 و 90 به مردم پرداخت میشد اکنون ارزش قبل را نداشته باشد. در این میان میتوان به روی کار آمدن حسن روحانی رییس دولت دهم اشاره کرد که یکی از برنامههای انتخاباتی وی اجرای صحیح هدفمندی یارانهها و یا اصلاح قیمتها به معنای واقعی بود. روحانی طی گزارش صد روزه اعلام کرد که در این سالها سهم تولید پرداخت نشده و تاکنون بسیاری از واحدهای تولیدی تعطیل شدهاند و هیچ حمایتی از سوی دولت صورت نگرفته است. دولت برنامههای زیادی را برای اجرای فاز دوم هدفمندی که افزایش قیمت آن میراث دولت محمود احمدینژاد بود تدوین کرد اما حضور حداکثری مردم برای ثبتنام دریافت یارانه نقدی در مرحله دوم همه حساب و کتاب دولت را بر هم زد. به همین دلیل مجبور شد تا زیر ساختهای زیادی را فراهم کند تا فاز دوم مانند فاز اول دچار مشکل نشود. تاکنون کارشناسان زیادی اعلام کردهاند که اجرای نادرست فاز اول هدفمندی یارانهها باعث از بین رفتن فرصتهای اقتصادی و اجتماعی و همچنین بینالمللی شد. اینکه دولت چه اقدامات و عملکردی باید برای اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها داشته باشد و تاکنون چگونه عمل کرده با حسین راغفر یکی از کارشناسان برجسته اقتصادی کشور گفت و گوی کوتاهی انجام دادیم که در ادامه میخوانید:
عملکرد دولت را تاکنون در زمینه اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها چگونه ارزیابی میکنید؟
دولت تاکنون فرصتهای زیادی را از دست داده است. یکی از این فرصتها زمانی بود که فرم نظر سنجی و پرسشنامه برای دریافت یارانه به مردم داده شد. نتیجه این کار نشان داد که مطالعه کافی روی اجرای فاز دوم هدفمندی یارانهها انجام نشده است و باید در نظر داشت این فرصتها گران از دست میرود.
به نظر شما راهکار دولت برای شناسایی افراد ثروتمند جامعه چیست؟
درست است که دولت باید خانوارهای را شناسایی کند و برخی را حذف کند اما خانوارهای حذف شده باید از آینده اطمینان داشته باشند و به درآمد خود تکیه کنند. به عقیده من تنها 40 درصد جامعه باید یارانه دریافت کنند و مابقی حذف شوند. اینکه ما به همه افراد بیاییم یارانه بدهیم نامش هدفمندی یارانهها نیست اتلاف منابع عمومی است. دوت باید کمک کند اما منابع این کمک از کجا به دست میآید؟ بخشی از آن حذف افرادی است که استحقاق دریافت یارانه را ندارند. بنابراین به نظر من متاسفانه فرصتهای بسیاری در این زمینه از دست رفته و ظاهرا هم ارادهای برای معضل یارانه وجود ندارد.
حذف یارانهها ممکن است ذهن بسیاری از افراد را درگیر این موضوع کند و موجب نارضایتیهای فراوان شود. در این خصوص نظرتان چیست؟
یارانهها مثل بدنی میماند که مرتب از آن خون خارج شده و طبیعتا هر روز این بدن تضعیف میشود. با وجود چنین شرایطی ما هر روز بیشتر با مشکلات اقتصاد کشور روبهرو خواهیم شد و رکود هم عمیقتر میشود و تورم هم بالاتر خواهد رفت، درنتیجه هر روز مسئله پیچیدهتر خواهد شد که کمتر نخواهد شد. این یکی از مشکلات جدی در اجرا و سیاست است و دولت باید یک اقدام جدی انجام میداد. جلوی ضرر را هر جای بگیری منفعت است. اگر آن زمان نشده باید برنامهای برای شش ماهه دوم سال 93 و یا برای سال 94 برنامه روشنی را برای هدفمندی تعریف کند در غیر این صورت اقتصاد کشور در وضعیت نامطلوبتری پیش خواهد رفت.
دولت چگونه میتواند خانوارها را شناسایی کند؟ در کشورهایی که چندین سال است یارانه پرداخت میشود چگونه افراد مشمول دریافت یارانه قرار میگیرند؟
دولت باید افرادی که در وضعیت معیشت مناسب قرار دارند را شناسایی کند. این شناسایی باید از طریق فرم هایی باشد که افراد تکمیل میکنند. در جوامع پیشرفته هم این موضوع به وفور دیده میشود و آنجا یارانه مفهوم دیگری دارد. به برخی افراد یارانه نقدی پرداخت میکنند و به تعدادی از خانوارها سبد کالا. اما افرادی که برای دریافت یارانه ثبت نام میکنند باید همه داراییها و اموالی که در اختیار دارند را ذکر کنند و در صورت مغایرت از خدمات اجتماعی محروم میشوند. به طور مثال مالیات پرداختی آنها افزایش مییابد و نمیتوانند از هیچ بانکی برای هر کاری که در نظر دارند تسهیلات دریافت کنند. این سیستم برای ایران هم باید اجرا شود تا حقیقت دارایی افراد شفاف سازی شود. اکنون 90 درصد ثبتنام کنندگان یارانه اعلام کردهاند که زیر یک میلیون تومان درآمد دارند و این حقیقت ندارد. مردم باید به دولت اطمینان داشته باشند نه اینکه به دولت برای مبلغی ناچیز دروغ بگویند. اکنون 77 میلیون و 400 هزار نفر در ایران یارانه میگیرند که با یک محاسبه سرانگشتی یک سوم بودجه کل کشور را شامل میشود.
حسین راغفر در گفت و گو با ساعت 24:
نظرات کاربران