div align="justify">شش روز از فاجعه منا گذشته است؛ هنوز ٢٩٥ نفر از حاجیان مفقود هستند و آمار جان‌باختگان هم به ٢٢٨ نفر رسیده است و ٢٧ نفر هم مجروح هستند. این آماری بود که وزیر کشور روز گذشته در نشست خبری اعلام کرد. سوءمدیریت دولت عربستان در ماجرای منا و عدم توانایی در حل‌وفصل بحران به وجودآمده، انتقادهای فراوانی را متوجه این کشور کرده است. شعاع انتقادها در روز پنجم اما رئیس مجلس خبرگان رهبری را بر آن داشته تا بار دیگر درباره «در معیارهای وجوب حج» مطالبی را بیان کند و البته رئیس قوه قضائیه هم از پیگیری مسئله از سوی دادستان کل کشور سخن بگوید. به گزارش ایرنا آیت‌الله محمد یزدی، در همین باره گفت: «استطاعت صرفا مالی نیست، وجود امنیت هم یکی از شرایط استطاعت است، لذا واقعا می‌شود روی وجوب حج تشکیک کرد مگر اینکه حکام سعودی به طور رسمی عهده‌دار امنیت حجاج بشوند». او افزود: «در حوزه علمیه قم اگر نامه‌های رسمی تهدید‌آمیز به سازمان‌های رسمی جهانی نوشته شود حتما تأثیر دارد و در قم به تعطیل‌کردن یک روز درس و یک روز مجلس فاتحه‌گرفتن اکتفا نشود و یک عکس‌العمل جدی از سوی حوزه و مراجع معظم نیاز است. علاوه بر سازمان‌های بین‌المللی از دولت خودمان هم می‌توان خواست که جدی‌تر برخورد کند، مسائل سیاسی جای خودش را دارد. این یک مسئله مذهبی است؛ با دید مذهبی به آن باید نگاه کرد نه با دید سیاسی و بحث‌های سیاسی جای خودش را دارد».
رئیس مجلس خبرگان رهبری افزود: «اینکه وزارت خارجه ما صرفا کاردار عربستان را احضار کرده و یکی، دو بار به او تذکر دهد، او نیز طی تشریفاتی گفته باشد من تذکرها را منتقل می‌کنم، کافی نیست و مسئولان باید قضیه را جدی‌تر دنبال کنند». او ادامه داد: «بعد از دادستانی ما، سازمان کنفرانس اسلامی و دولت، شاید حوزه‌های علمیه و مراجع عظام تقلید هم بی‌تکلیف نباشند، اینکه من و شما بشنویم که بیش از دو هزار مسلمان در سرزمین وحی کشته شوند و فقط در مدرسه فیضیه اجتماعی را تشکیل داده، درس را تعطیل کنیم و یک سخنرانی و یک تسلیت داشته باشیم، کافی نیست».
پرونده حادثه منا بسته نخواهد شد
همچنین رئیس قوه قضائیه از دادستان کل کشور خواست با هماهنگی و همکاری وزارت امور خارجه و رایزنی با کشورهای مسلمانی که در حادثه اخیر منا شهروندان خود را از دست داده‌اند، این مسئله را تا حصول نتیجه نهایی پیگیری کند. به گزارش ایسنا به نقل از اداره کل روابط عمومی قوه قضائیه، آیت‌الله صادق آملی‌لاریجانی، در جلسه مسئولان عالی قضائی با تسلیت مجدد به خانواده‌های جان‌باختگان حادثه اخیر منا و با تأکید بر اینکه «عربستان نمی‌تواند با گردن‌کشی از زیر بار مسئولیت حادثه اخیر و عذرخواهی از مسلمانان جهان شانه خالی کند»، گفت: به هر حال قضا و قدر الهی در این جهان هستی همواره در جریان است اما این مسئله رافع مسئولیت حکام سعودی در تأمین امنیت برگزاری مراسم حج و حفظ جان انسان‌ها نیست.رئیس دستگاه قضا گفت: دولت‌ها و ملت‌های مسلمان پرونده این حادثه دردناک را نخواهند بست و هرگز از خاطر مسلمانان زدوده نخواهد شد. رئیس قوه قضائیه تأکید کرد: دادستان کل کشور با هماهنگی وزارت امور خارجه و رایزنی با کشورهای مسلمانی که عده زیادی از شهروندان خود را در این حادثه از دست داده‌‌اند؛ حادثه اخیر را تا حصول نتیجه نهایی پیگیری کند.
کشورهای مسلمان برای مدیریت حج چاره‌ای بیندیشند
آملی‌لاریجانی گفت: مقامات عربستانی نمی‌توانند بدون عذرخواهی و رسیدگی قضائی و حقوقی نسبت به عاملان و مقصران حادثه از کنار این حادثه عبور کنند. رئیس قوه قضائیه با اشاره به لزوم توجه به نحوه مدیریت حرمین شریفین به‌ویژه در ایام حج افزود: کشورهای مسلمان باید برای ساماندهی به مدیریت حرمین شریفین چاره‌ای بیندیشند و به نظر می‌رسد سازمان همکاری کشورهای اسلامی می‌تواند بستر مناسبی برای انجام این امر باشد.
تشکیل شعبه ویژه رسیدگی به امور خانواده‌های حادثه منا
به گزارش ایرنا، حجت‌الاسلام سیدابراهیم رئیسی، دادستان کل کشور هم در این رابطه گفت: باید از همه ظرفیت‌ها برای احقاق حقوق قربانیان و مصدومان حادثه منا به خوبی استفاده کرد. او در آیین آغاز سال تحصیلی جدید مؤسسه آموزشی عالی حوزوی امام رضا (ع) افزود: مسئله فاجعه در منا علاوه بر اینکه در دولت پیگیری می‌شود، با توجه به اینکه حقوق عامه و حق مسلم قربانیان و مصدومان حادثه مطرح است، در دادستانی نیز پیگیری می‌شود و کسانی که در این زمینه قصور کرده‌اند؛ یعنی دولت سعودی باید پاسخ‌گو باشند. او ادامه داد: جلسه‌ای با تمام کسانی که دست‌اندرکار حقوق بین‌المللی هستند برگزار می‌شود تا یک بحث کلی در این زمینه داشته باشیم. رئیسی افزود: به هر شکلی در حال مکاتبه با دولت عربستان یا مسئولان آن کشور هستیم و اگر نتوانستیم موفق به مکاتبه با آنها شویم و آنها را متقاعد کنیم از طریق مجامع بین‌المللی اقدام می‌کنیم. او گفت: در هر حال ما احقاق حق را متوقف نمی‌کنیم و به‌دنبال مستندسازی جدی در این زمینه هستیم.
رئیسی درخصوص شعبه رسیدگی به شکایات خانواده‌های قربانیان حادثه منا گفت: ما به‌دنبال این هستیم تا شعبه رسیدگی ویژه‌ای تشکیل شود تا کارهای خانواده‌های این قربانیان دنبال شود.
دولت فاجعه منا را پیگیری حقوقی می‌کند
همچنین الهام امین‌زاده، معاون حقوقی رئیس‌جمهور هم گفت: ابعاد فاجعه منا را با توجه به قراردادها و تفاهم‌نامه‌های موجود بین ایران و عربستان سعودی پیگیری حقوقی می‌کنیم. به گزارش ایرنا، او افزود: درخواست ما از دولت عربستان این است که نخست، پیگیر شود که علت حادثه چه بوده است، همچنین نقض تعهد مبتنی بر چه قوانینی است و قبول مسئولیت داشته باشد. دولت عربستان باید از ملت‌ها به خاطر قصور، عذرخواهی و به بازماندگان خسارت لازم و کافی پرداخت کند.
معاون حقوقی رئیس‌جمهوری اضافه کرد: جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهوری پیشنهاد تشکیل کمیته حقیقت‌یاب درخصوص فاجعه منا داده بود و اینکه این کمیته متشکل از نمایندگان کشورهایی باشد که اتباع آنها در این فاجعه قربانی شدند؛ این کمیته حقیقت‌یاب قبلا سابقه تشکیل در حوادث غزه، لبنان، افغانستان و عراق را نیز دارد.
وزیر کشور: آمار کشته‌شده‌های کلی فاجعه‌ منا بیش از آمار فعلی است
عبدالرضا رحمانی‌فضلی هم صبح روز گذشته در نشست خبری خود با ارائه آخرین آمار از فاجعه منا، گفت: براساس اطلاعی که به ما رسیده، تعداد فوتی‌ها در مکه بیش از آن چیزی است که اعلام شده است. ما اکنون منتظر اعلام آمار جدید فوتی‌های مراسم منا هستیم که البته این آمار مربوط به کل زائران است نه فقط زائران ایرانی.
به گزارش «ایسنا»، رحمانی‌فضلی همچنین افزود: پیگیری حقوقی و قانونی حق ماست. اکنون مقرر شده وزارت خارجه پیگیری‌های سیاسی، حقوقی و دادستانی نیز پیگیری‌های حقوقی را از طریق نهادهای بین‌المللی دنبال کند. ما به‌هیچ‌وجه از حق مردم عبور نمی‌کنیم.
نقش اسرائیل در فاجعه منا برای ایجاد نگرانی است
وزیر کشور اما به یک شایعه هم پاسخ داد. شایعه‌ای که دستگاه‌های اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا را عامل فاجعه منا معرفی می‌کند. رحمانی‌فضلی با اشاره به شایعه‌ نقش داشتن دستگاه جاسوسی رژیم صهیونیستی در فاجعه منا گفت: این اخبار جزء اخباری است که در فضای مجازی منتشر شده و برای طرح‌ دیدگاه‌های شخصی و ایجاد نگرانی در جامعه است.
بررسی تجمع‌های مقابل سفارت عربستان
هم‌زمان با رخ‌دادن فاجعه منا، برخی از تشکل‌های دانشجویی درخواست برگزاری تجمع مقابل سفارت عربستان را داشتند. بسیج دانشجویی دانشگاه تهران یکشنبه قرار بود تجمعی را برگزار کند. اما به‌گفته مدیرکل استانداری تهران به دلیل تأخیر در ارائه درخواست، مجوز برای تجمع صادر نشد. با این حال عده‌ای از مردم در مقابل سفارت جمع شدند و اعتراض خود را به دلیل فاجعه منا اعلام کردند. رحمانی‌فضلی هم در این باره گفت: این تجمع روز یکشنبه صورت گرفت که خودجوش و مردمی بود. در مشهد نیز در برابر کنسولگری عربستان صورت گرفت. ما در این تجمعات تلاش کردیم که با حفظ امنیت، این تجمع‌ها را مدیریت کنیم که با همکاری مردم این اتفاق رخ داد. محمدرضا یوسفی، مدیرکل سیاسی استانداری تهران هم در این باره به «ایرنا» گفت: دو درخواست برای برگزاری تجمع مقابل سفارت عربستان به استانداری ارائه شده که فرایند قانونی بررسی و اعلام نظر درخصوص برگزاری این دو تجمع در حال انجام است. اما بعد از آنکه مقام‌معظم‌رهبری اجازه دفن جان‌باختگان فاجعه منا را در گلزار شهدا صادر کردند، رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران، از تشکیل ستاد ویژه دفن جان‌باختگان فاجعه منا در بنیاد شهید خبر داد. حجت‌الاسلام سیدمحمدعلی شهیدی گفت: این ستاد با همکاری وزارت کشور، خاکسپاری جان‌باختگان فاجعه منا را بر عهده خواهد داشت.