از کوه کلنگ گازلا چه اطلاعاتی داریم؟/ کوهی اسرارآمیز در ژرفای زاگرس؛ سنگر طبیعی در برابر حملات هوایی
خبرآنلاین: کوه کلنگگازلا در زنجیره کوههای زاگرس مرکزی قرار دارد و فاصله آن تا تأسیسات اصلی نطنز تقریباً ۱.۵ تا ۲ کیلومتر تخمین زده میشود. ارتفاع قله این کوه در حدود ۱۶۰۰ تا ۱۶۰۸ متر از سطح دریا گزارش شده است. برآوردهای فعلی همچنین نشاندهنده وجود اختلاف ارتفاع بین ورودیهای ذکر شده و خطالرأس کوه میباشد که میتواند نشاندهنده ساخت تأسیسات در ترازهای یا طبقات مختلف باشد.
ادعای وجود مجموعه زیرزمینی
طبق ارزیابیهای ارائه شده از سوی برخی نهادهای تحقیقاتی و امنیتی، این مجموعه بهویژه در عمق نزدیک به ۸۰ تا ۱۰۰ متر زیر سنگهای کوه ساخته شده و برخی گزارشها عمقهای بیشتری را نیز ذکر کردهاند. همچنین در توضیحات مربوط به ساختار ورودیها اشاره شده که این مجموعه ممکن است شامل دو جفت ورودی تونل در دو سوی یال کوه باشد؛ هرچند هنوز صحت این موضوع که آیا این چهار ورودی به یک مجموعه واحد پیوند میخورند یا خیر، به وضوح مشخص نشده است.
مؤسسه آمریکایی علوم و امنیت جهانی در گزارشی ادعا کرده که «در ماههای اخیر، تصاویر ماهوارهای نشاندهنده ادامه حفاری، تقویت ورودی تونلها و ایجاد استحکامات جدید در اطراف کوه بوده است. برخی گزارشها به وجود خاکریز، بتنریزی و موانع جدید در دهانه تونلها اشاره کردهاند؛ اقداماتی که به اعتقاد کارشناسان، با هدف افزایش حفاظت در برابر حملات احتمالی صورت گرفته است.»
همچنین در ادامه این گزارش آمده است: «ساخت این مجموعه از پاییز سال ۲۰۲۰ شروع شده است. در آن زمان، ایران اعلام کرد که سالنهای زیرزمینی جدید برای جایگزینی مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته طراحی شدهاند که در اثر خرابکاری در سایت اصلی نطنز از بین رفته بود. مرکز تخریبشده قادر به مونتاژ سالانه حدود ۶ هزار سانتریفیوژ پیشرفته بوده و ظرفیتی فراهم میکرد که امکان تولید دهها هزار سانتریفیوژ را همزمان با کاهش تدریجی محدودیتهای برجام در فاصله سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ ممکن میساخت.»
روند توسعه و کارهای عمرانی
بر اساس تحلیلهای تصویر ماهوارهای که از حوالی سال ۲۰۲۱ به بعد منتشر شده، پیرامون کوه کلنگگازلا نشانههایی از ایجاد تونلهای وسیع، جادههای دسترسی، محوطههای عمرانی و دیوارهای امنیتی مشاهده شده است. گزارشهای دیگر به تقویت ورودی تونلها، ایجاد استحکامات و گسترش حصار امنیتی وسیع اطراف کوه اشاره دارد.
برخی ارزیابیها به شروع عملیات ساخت این مجموعه در پاییز ۲۰۲۰ اشاره دارند. گفته میشود ایران آنزمان اعلام کرده بود سالنهای زیرزمینی جدید در راستای برنامه جایگزینی به احیای ظرفیتهای از دسترفته در زمینه مونتاژ سانتریفیوژها کمک خواهد کرد.
اهمیت راهبردی از نگاه تحلیلگران
بسیاری از کارشناسان امنیتی، نقطه قوت بالقوه این مجموعه را ترکیب عمق زیاد آن با استحکام طبیعی کوه میدانند؛ به همین دلیل، هدفگیری آن تنها از طریق حملات هوایی میتواند با چالشهای جدی مواجه گردد. در سناریوهای حمله، برخی تحلیلگران اعتقاد دارند که آسیبپذیری بیشتر ممکن است متوجه اجزای سطحی یا نیمهسطحی باشد؛ همچون ورودیهای تونل، خطوط انتقال برق، سامانههای تهویه و تأسیسات پشتیبانی سطحی.
به همین دلیل، در گزارشهای تحلیلی ذکر شده که ایران برای کاهش ریسکهای احتمالی، حفاظت پیرامونی را افزایش داده و ساخت استحکامات جدید در اطراف ورودیها و توسعه حریمهای امنیتی در دستور کار قرار دارد.
تدابیر حفاظتی و ساختار امنیتی
گزارشها از برقراری حریم امنیتی وسیع و تأکید بر تقویت ورودی تونلها خبر دادهاند. همچنین به اطلاع رسیده که در سال ۲۰۲۵ (بر اساس برخی مطالب) ساخت یا توسعه حصاری امنیتی دوگانه متشکل از دیوار و فنس، به همراه مسیرهای گشتزنی در مناطق اطراف کوه آغاز و به محدوده حفاظتی مجتمع نطنز اتصال پیدا میکند.
گاردین در گزارشی اشاره کرده است: در چند سال اخیر، ایران اقدامات حفاظتی این مجموعه را به طور قابل توجهی افزایش داده است. تصاویر ماهوارهای گویای تقویت ورودی تونلها، ایجاد خاکریزها و استحکامات جدید، و همچنین احداث یک حصار امنیتی گسترده در اطراف کوه است. با وجود این تمهیدات، فعالیتهای عمرانی هنوز در حال انجام است و بر اساس ارزیابیهای موجود، مجموعه هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیده است.
این نشریه انگلیسی همچنین در بخشی از گزارش خود نوشته است: اگرچه خود تأسیسات در عمق زیادی قرار دارد، اما نقاطی چون ورودی تونلها، خطوط انتقال برق، سامانههای تهویه و تأسیسات پشتیبانی سطحی ممکن است در برابر حملات هوایی آسیبپذیر شوند. به همین دلیل، برخی کارشناسان بر این باورند که هدف قرار دادن این زیرساختها میتواند عملکرد مجموعه را مختل کند، حتی اگر بخش اصلی آن بدون آسیب باقی بماند.
جایگاه در روایتهای رسانهای و ارزیابیهای اطلاعاتی
کوه کلنگگازلا به دلیل ترکیب ویژگیهای جغرافیایی، عمق تأسیسات و گزارشهای متعدد مرتبط با روند توسعه زیرساختها، به همراه دیگر نقاط مربوط به برنامه هستهای ایران، در کانون توجه تحلیلگران غربی قرار گرفته است. لذا این مجموعه به عنوان یکی از نقاط کلیدی اما همچنان «نامطمئن/مرموز» در ارزیابیهای اطلاعاتی شناخته میشود؛ زیرا بخش عمدهای از جزئیات ساختاری و عملیاتی آن از طریق اطلاعات غیرقطعی یا تصاویر غیرمستقیم قابل استنتاج است.
292957
