چابهار؛ قربانی منازعهای که ممکن است به نفع چین تمام شود
بر اساس گزارش ایلنا، ارمنیوز در یک تجزیه و تحلیل جدید به پیامدهای جنگ اخیر علیه ایران و شدتگرفتن فشارهای آمریکا اشاره کرده است. در حالی که ایالات متحده تلاش دارد تا نفوذ چین در آسیا را محدود کند، برخی تحلیلگران بر این باورند که این جنگ و تأثیرات آن میتواند توسعه بندر استراتژیک چابهار را با چالشهایی جدی مواجه کرده و در نهایت بر قدرت چین در منطقه بیفزاید.
بندر چابهار واقع در سواحل دریای عمان، در سالهای اخیر به یکی از پروژههای کلیدی هند تبدیل شده است. دهلینو این بندر را به عنوان دروازهای برای دسترسی به افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی بدون نیاز به عبور از خاک پاکستان در نظر میگیرد و آن را بخشی از استراتژی خود برای ایجاد تعادل در برابر بندر گوادر پاکستان ارزیابی میکند؛ بندری که چین در چارچوب پروژه "کمربند و جاده" توسعه داده است.
چابهار؛ رقیب استراتژیک گوادر
نظر آمریکا و هند بر این است که بندر گوادر به عنوان یکی از ارکان اصلی تأثیرگذاری چین در شمال اقیانوس هند شناخته میشود. نزدیکی این بندر به تنگه هرمز باعث بروز نگرانیهایی در مورد توسعه حضور دریایی و اطلاعاتی پکن در یکی از نقاط حساسی که به عنوان گذرگاه انرژی جهانی شناخته میشود، شده است.
در تقابل با آن، چابهار باید به عنوان یک مسیر جایگزین برای تجارت و ترانزیت در منطقه عمل کند. هند تا به امروز حدود ۱۲۰ میلیون دلار در توسعه این بندر سرمایهگذاری نموده است؛ هرچند که این میزان در مقایسه با حدود ۶۲ میلیارد دلار سرمایهگذاری چین در کریدور اقتصادی چین و پاکستان به مراتب کمتر است.
به همین خاطر، دولتهای پیشین آمریکا در برخی برههها برای حفظ نقش راهبردی چابهار، اقدام به اعطای معافیتهایی از تحریمهای ایران نمودند تا از توقف این پروژه جلوگیری به عملآید.
جنگ و تغییر معادلات
بر اساس گزارشی از روزنامه «ساوث چاینا مورنینگ پست»، این معادله پس از جنگ اخیر علیه ایران و تشدید فشارهای دولت دونالد ترامپ دستخوش تغییر شد. افزایش تحریمها، فشارهای اقتصادی و اقدامات نظامی در برابر ایران، بخشهایی از فعالیت مرتبط با بندر چابهار را تحت تأثیر قرار داده و سبب کند شدن توسعه این پروژه گردیده است.
تحلیلگران بر این باورند که همین امر، سیاستهای آمریکا را با تناقضی مواجه کرده است؛ زیرا که از یک سو، واشنگتن به دنبال مهار نفوذ چین است، اما از سوی دیگر، با پیامدهای جنگ و فشار بر ایران، پروژهای را تضعیف میکند که میتوانست برای ایجاد تعادل در برابر نفوذ پکن مفید باشد.
آیا چین برنده خواهد بود؟
متخصصان بر این عقیدهاند که رقابت میان آمریکا و چین دیگر تنها محدود به منطقه هند-اقیانوس آرام نیست و اکنون کریدورهای ترانزیتی اوراسیا نیز به میدان این رقابت تبدیل شدهاند.
کن موریاسو از مؤسسه هادسون خاطرنشان میکند که موقعیت جغرافیایی ایران، کوتاهترین مسیر دسترسی کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی به دریاهای آزاد را فراهم میآورد و بندر چابهار میتوانست معادلات ترانزیتی این منطقه را به نفع هند تغییر دهد.
او افزود که اگر جنگ و فشارها علیه ایران ادامه یابد، کشورهای آسیای مرکزی ممکن است بیشتر از قبل به مسیرهای عبوری از پاکستان یا کریدور اقتصادی چین و پاکستان روی آورند؛ امری که در نهایت نفوذ اقتصادی و ژئوپلیتیکی چین را تقویت خواهد کرد.
دوراهی هند
تحولات اخیر هند را در شرایط دشواری قرار داده است. دهلینو از یک طرف در زمره شرکای راهبردی آمریکا در تلاش برای مهار چین به شمار میرود و از سوی دیگر نیاز به همکاری با ایران و توسعه بندر چابهار برای تحقق اهداف ترانزیتی و اقتصادی خود دارد.
برخی از کارشناسان موضوع امنیت دریایی تأکید دارند که واشنگتن در خلال جنگ و بعد از آن، فشار به ایران را بر ملاحظات مربوط به منافع شرکای خود ترجیح داده است؛ تصمیمی که ممکن است هزینههایی را برای راهبرد بلندمدت آمریکا در عرصه رقابت با چین به همراه داشته باشد.
چابهار؛ آزمونی برای راهبرد آمریکا
سراسر چابهار به یکی از پیامدهای مهم ژئوپلیتیکی جنگ علیه ایران بدل شده است. برخی تحلیلگران بر این باورند که اگر روند فعلی پیوسته ادامه یابد، چین میتواند از تضعیف این پروژه بهرهبرداری کرده و موقعیت خود را در کریدورهای تجاری و معادلات استراتژیک اوراسیا به طور چشمگیری تقویت نماید؛ نتیجهای که با هدف سیاستهای اعلام شده واشنگتن برای مهار نفوذ پکن در تضاد خواهد بود.
