بودجه محدود برای مبارزه با آتشسوزی/ توجه به ترمیم تجهیزات
مهرداد اکبریان در مصاحبهای با ایسنا اظهار داشت: نظارت و پایش اراضی منابع طبیعی ایران که حدود ۱۳۲ میلیون هکتار وسعت و توپوگرافی متنوع و تندناهای شدیدی دارد، با چالشهای زیادی روبهروست؛ بهویژه همراهی جادههای گذرگاهی، وجود مرتعداران و نبود مدیریت مناسب در مناطق تفریحی، مشکلات زیادی به همراه دارد. این شرایط بهگونهای است که برخی افراد هرجایی را برای تفریح و اسکان انتخاب میکنند و این میتواند منجر به رهاسازی زباله و ایجاد آتشسوزی در جنگلها و مراتع گردد.
وی در ادامه به تشریح پنج مرحله اصلی مدیریت حریق در عرصههای منابع طبیعی پرداخت و توضیح داد: این مراحل شامل پیشگیری، پیشبینی، کشف، اطفاء و اقدامات پس از اطفاء است. بهدلیل تأثیر ۹۵ درصدی عوامل انسانی در آغاز آتشسوزیها، اهمیت اقدامات ترویجی و آموزشی برای پیشگیری از وقوع این حریقها بسیار بالاست.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی بیان کرد: در سال جاری حدود ۲۰ هزار ساعت آموزش برای عموم مردم و سازمانها ارائه شده است که عمدتاً برای عشایر و کشاورزان بوده و باید این فرآیند را با جدیت بیشتری ادامه دهیم. آموزشهای ارائهشده شامل روشهای ممنوعیت و نحوه مدیریت سوزاندن باقیماندههای زراعی (پََسچَر مزارع)، همچنین اطلاعرسانی بهموقع درباره وقوع حریق و در نهایت مدیریت کمخطر آتش از طریق ایجاد خطوط آتشبر در اراضی طبیعی میشود.
تشکیل واحدهای دهیار - جنگلبان
اکبریان افزود: فعالیتهای ترویجی بر اساس اعتباراتی که سازمان منابع طبیعی فراهم میآورد، انجام میشود. تاکنون در سال جاری دو سمینار بزرگ با حضور نهادهای مختلف برگزار کردهایم و علاوه بر آن، جلسات آموزشی در تمامی استانها به همکاری دهیاریها و فرمانداران کل استانها برقرار شده است. واحدهای دهیار- جنگلبان در دست تشکیل بوده و دهیاریها به درخواست ما، فرماندار و استاندار تجهیزات مدیریت آتش را خریداری میکنند و در اختیار داوطلبان آموزشدیده قرار میدهند. همچنین، دستورالعملی تهیه شده و با ابلاغ آن، اقداماتی را برای اجرایی شدن موضوع در سال آینده در ۶ محل آزمایشی پیگیری خواهیم کرد.
وی در ادامه به فعالان مردمی اشاره کرد و گفت: برای کاهش تلفات انسانی در فرآیند اطفای حریق، لازم است علاقهمندان به طبیعت در سامانه همیار طبیعت ثبتنام کرده، آموزشهای لازم را فرا گیرند و در مانورها شرکت کنند تا در مواقع اضطراری در عملیات واقعی حضور یابند. در صورتی که کسی بدون طی کردن این مراحل، جان خود را در حین اطفای حریق از دست دهد، سازمان منابع طبیعی نمیتواند از بیمه خسارت بگیرد زیرا آن فرد عضو سامانه همیاران طبیعت سازمان منابع طبیعی نبوده است.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی تصریح کرد: به منظور اجرای اقدامات ترویجی در ۶ استان به عنوان پایلوت، مکانهایی نظیر «کوهمره سرخی» در شیراز انتخاب شده که مردم در آنجا ثبتنام کرده و آموزشهای لازم را خواهند دید. پس از آموزش، گروههای مردمی تشکیل شده و ملزومات اولیه در اختیار آنان قرار خواهد گرفت تا در مانورها شرکت کنند و در صورت وقوع حریق، بهعنوان نیروهای واکنش سریع مردمی در صحنه کمک کنند.
اعتبار ۳۰ میلیارد تومانی برای تجهیزات اطفای حریق در کشور
اکبریان همچنین گفت: اعتبار سال گذشته سازمان منابع طبیعی برای خرید تجهیزات اطفای حریق در کل کشور حدود ۳۰ میلیارد تومان بوده است. اما تأمین بستههای انفرادی و تجهیزات گروهی برای 100 نفر در منطقه کوهمره سرخی شیراز بین ۱۴ میلیارد تومان بودجه نیاز دارد و به همین دلیل نیازهای ما با اعتبار تخصیصیافته قابل مقایسه نیست.
عدم تصویب طرح جامع مدیریت آتش ۶ سال پس از تدوین
وی ادامه داد: در سال ۸۹ طرح جامع مدیریت آتش با همکاری کلیه نهادهای مرتبط چون سازمانهای مدیریت بحران، محیط زیست و منابع طبیعی، وزارت دفاع و دانشگاهها در انزلی با اعتبار ۳۵۰ میلیارد تومان برای دوره پنج ساله تهیه شد. از آن زمان تا به حال این طرح ۱۰ بار اصلاح و در آخرین بررسی با ۳۳ همت، پیشبینی اعتبار دو نهاد ارائه شده، ولی همچنان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و سازمان حفاظت محیط زیست موفق به تصویب و تخصیص اعتبار جداگانه برای آن نشدهاند.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی همچنین کمبود نیروی آموزشدیده برای اطفای حریق جنگلی را از دیگر چالشها خواند و تصریح کرد: نیروهای غیرمتخصص توانایی بالا رفتن از کوه و پیادهرویهای طولانی را ندارند، در حالی که وجود تعدادی نیروی آموزشدیده در هر استان میتواند معادل دهها نیروی اداری غیرمتخصص در اطفای حریق اثرگذار باشد.
تولید و توزیع آتشکوب دومنظوره
وی به اقدامات انجام شده برای بهبود تجهیزات اطفای حریق اشاره کرد و گفت: به دلیل وزن زیاد آتشکوبها، استفاده از آنها هنگام اطفای حریق به حداقل میرسد و نیروهای سازمان منابع طبیعی ترجیح میدهند از سرشاخههای بلوط در زاگرس و سرشاخههای دیگرگونههای رویشگاهی برای خاموش کردن آتش استفاده کنند. این امر همواره باعث انتقاداتی از سمت جامعه به سازمان منابع طبیعی شده است.
او ادامه داد: در این شرایط آتشکوبی دو منظوره (عصا و آتشکوب) با وزن تقریبی یک و نیم کیلوگرم و سری متحرک از نوع تسمهای مانند سرشاخه، با همکاری یک شرکت دانشبنیان طراحی و تولید شده است که این ابزار نسبت به آتشکوبهای قبلی با وزن چهار کیلوگرم، سبکتر و ارگونومی بهتری دارد.
اکبریان خاطرنشان کرد: در سال گذشته بیش از ۲۰۰۰ عدد از این نوع آتشکوب در بین استانها توزیع شد و منتظریم تا بازخوردهای آن را دریافت کنیم. در عین حال با توجه به محدودیت اعتبارات سالانه، اجرای پروژههای دیگر چون احداث و تکمیل پایگاههای اطفای حریق همچنان ادامه دارد.
نبود مشکل در پیشبینی و کشف آتشسوزی جنگلی
وی در ادامه گفت: در زمینه پیشبینی و کشف آتشسوزیهای جنگلی مشکلی وجود ندارد؛ هماکنون سامانهای فعال داریم که هر چهار روز یکبار، نقاط مستعد آتشسوزی را شناسایی و پیشبینی میکند. همچنین زمان کشف و اطلاعرسانی آتش بهطور میانگین بین سه تا شش ساعت به طول میانجامد و در پایان حریق، ارزیابی دقیقی نیز انجام میشود. کلیه ادارات منابع طبیعی در سطح کشور در یک گروه مجازی عضو هستند و در صورتی که آتشسوزی در یک نقطه جغرافیایی گزارش شود، تیمهای حفاظتی به هدف اطفای آتش اقدام میکنند.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی تأکید کرد که اقداماتی پیشگیرانه و ترویجی برای کاهش آتشسوزیهای جنگلی به بودجه نیاز دارد و برای مثال، اگر منابع طبیعی با نصب تابلویی در ورودی جنگل گلستان از رانندگان بخواهد ته سیگارهای خود را خارج از خودرو بیاندازند چون ممکن است منجر به آتشسوزی شود و چند کیلومتر جلوتر تابلویی نصب گردد که اظهار کند به ازای هر پنج ته سیگاری که در انتهای جاده جنگل گلستان تحویل دهند، یک بسته سیگار دریافت خواهند کرد، آنگاه این میتواند کنجکاوی رانندگان را تحریک کند تا ته سیگارهای خود را جمعآوری کنند. ولی منابع طبیعی بهدلیل عدم داشتن بودجه توانایی اجرای این پروژه را ندارد.
وی افزود: نیاز است بیلوردهای فرودگاهی و شهری به مدت چهار ماه که فصل بحرانی آتشسوزی در زاگرس است، به موضوعات پیشگیری از حریق اختصاص داده شوند و تلویزیون با پخش انیمیشنهایی مشابه «سیاساکتی» بهطور رایگان سهمی در این امر داشته باشد.
اکبریان ادامه داد: با همکاری دهیاریها، کشاورزان و خیرین، در حال احداث آتشبُر هستیم. ما برای اجرای آتشبر در ۲۰ کیلومتر هزینه کردهایم، در حالی که نزدیک به ۳۰۰ کیلومتر آتشبر احداث شده است.
برگزاری «مانور» برای آمادگی در عملیات اطفای حریق بسیار حیاتی است
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی بیان کرد که «مانور» اهمیت فوقالعادهای در آمادهسازی برای انجام عملیات اطفای حریق دارد و گفت: ما تجهیزات موجود را برای آمادگی و نحوه خاموش کردن آتش شبیهسازی کرده و تمرین میکنیم. این مانورها سالانه در شهرستانها برگزار میشود و در پایان هر مانور، کلاسهای آموزشی نیز برای شرکتکنندگان برگزار میگردد. در سال جاری از تهران سه بار کلاس آنلاین برای نیروهای مردمی و منابع طبیعی برگزار شده است.
چالشهای کمبود تجهیزات اطفای حریق
وی درخصوص وضعیت موجودی تجهیزات اطفای حریق جنگلها اشاره کرد که ما با کمبود تجهیزات مواجه هستیم و با توجه به حساسیت موضوع واردات در سال جاری و افزایش قیمتها، امسال اقداماتی نظیر تعمیر دمندهها و سایر تجهیزات اطفای حریق در حال انجام است و بخش خصوصی با تأسیس کارگاهی به منظور انجام این تعمیرات، اجناس لازم را وارد کشور کرده است. در این راستا، امسال بیشترین توجه ما به تعمیر تجهیزات بوده و تا کنون ۳۰۰ دستگاه دمنده و ۲۰ دستگاه «پترو فایر» تعمیر شده است. این روند همچنان ادامه خواهد داشت.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی بیان کرد: ما گروهی در فضای مجازی داریم که نمایندگان تعمیر و نگهداری تجهیزات اطفای حریق در ادارات کل استانی در آن عضو هستند و هدف آن تسهیل قوانین و پاسخگویی به پرسشها و اشتراکگذاری آموزشهای ویدیویی و همچنین برگزاری دورههای آموزشی برای تعمیر و نگهداری این تجهیزات است. تعمیر دستگاههای خراب نیز معمولاً طی یک هفته در تهران انجام میشود و دوباره در اختیار استانها قرار میگیرد.
وی ادامه داد: با اجرای این اقدامات موفق به تعمیر ۳۰۰ دستگاه دمنده که هرکدام ۸۰ میلیون تومان قیمت دارند و مجموعاً بالغ بر ۲۴ میلیارد تومان هزینه میبردند و همچنین ۱۵ دستگاه پترو فایر که هر یک از آنها ۴ میلیارد تومان ارزش دارد، با صرف ۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان شدهایم.
خرید تجهیزات اطفای حریق از آتشکوب تا لباس مقاوم به حرارت
اکبریان در خصوص تأمین تجهیزات جدید اطفای حریق توضیح داد: ۲۵۰۰ عدد آتشکوب دانشبنیان و ۲۵۰۰ عدد ماسک ۳۶۰ درجهای ضد حریق با ماسک تنفسی دو فیلتره با کیفیت دانشبنیان تولید و توزیع شده است. این ماسک از ورود دود به ریه و سوختن صورت در حین عملیات خاموش کردن آتش جلوگیری میکند. همچنین، کولهپشتی آتشنشانی برقی ویژه اطفای حریق جنگلی طراحی شده و حدود ۱۰۰ دستگاه از آن به استانها تحویل داده شده و تأمین ۱۰۰ دستگاه دیگر نیز در حال انجام است.
وی اضافه کرد: ما در حال تأمین ۲۵۰۰ جفت پوتین مقاوم به آتش با زیره لاستیکی و رویه برزنت ضدآب هستیم که پس از تولید و تحویل بلافاصله توزیع خواهند شد. البته این پوتینها نسوز نیستند زیرا پوتینهای نسوز معمولاً سنگین و برای استفاده در پیادهروی مناسب نیستند.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی ادامه داد: همچنین در حال تأمین ۲۵۰۰ دست لباس مقاوم به حرارت شامل پوشش کامل دست و پا بهطور نسوز هستیم، زیرا در هنگام وقوع آتشسوزی، سنگها ممکن است منفجر و پرتاب شوند و به بدن افراد آسیب برسانند. بنابراین این لباس دارای کلاه ایمنی است و همچنین به بدن نمیچسبد و در نواحی دست و پا کاملاً نسوز است. علاوه بر این، ۸۰۰ دستگاه «هد لایت» نیز برای عملیات اطفا در شب توزیع شده است.
وی درباره درخواست نیروهای اطفای حریق برای داشتن کولههای مناسب اشاره کرد و گفت: آنان به دنبال کولهای سبک و جا دار بودند که امکان قرار دادن وسایلی از جمله جعبه کمکهای اولیه، چراغ قوه و مواد غذایی در آن فراهم باشد، بنابراین تأمین کولههای انفرادی نیز در دستور کار قرار دارد البته تمامی این نیازها در مرحله قرارداد است. ادارات کل منابع طبیعی و آبخیزداری استانها نیز از اعتبارات مدیریت بحران، دهیاریها و خیرین تجهیزات مورد نیاز را خریداری خواهند کرد.
پیگیری جهت تأسیس ۱۳ پایگاه اطفای حریق
اکبریان درباره پیگیریهای انجام شده برای احداث ۱۳ پایگاه اطفای حریق از دهه ۹۰ تا امروز توضیح داد و اظهار کرد: سازمان مدیریت بحران کشور با تخصیص اعتبار مشخص سال جاری به دنبال احداث و تجهیز چهار پایگاه اطفای حریق واقع در اورامانات، کجور، ساری و اردبیل است. سازمان منابع طبیعی نیز در حال احداث، تکمیل و تجهیز ۹ پایگاه در استانهای فارس، خوزستان، آذربایجان غربی، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و ... میباشد.
وی در مورد اقداماتی که بعد از اطفای حریق انجام میشود، گفت: پس از اطفای آتش، باید به مدت ۴۸ ساعت در عرصه حضور داشته باشیم تا از بروز حریق مجدد جلوگیری کنیم. این کار شامل گشتزنی و پاکسازی محیط از عوامل ایجاد حریق است. همچنین لازم است آن منطقه به مدت یک سال قرق شود تا به طبیعت استراحت دهد و در سال بعد سازمان منابع طبیعی اقدام به احیای آن خواهد کرد.
مدیر کل دفتر حفاظت و حمایت سازمان منابع طبیعی درباره اقدامات انجامشده برای پایش هوشمند عرصههای طبیعی گفت: متأسفانه در طول جنگ تحمیلی برخی دکلهایی که برای نصب دوربینهای پایش تصویری پیشبینی شده بودند، آسیب دیدند. با این حال امروزه نصب دوربین در حدود ۱۵ استان و ۳۰ سایت به پایان رسیده و شرکت مربوطه آماده نصب دوربینهاست. یک منطقه در همدان، دو منطقه در اردبیل، یک منطقه در قزوین، دو تا سه منطقه در نوشهر و ساری و یک منطقه در خوزستان به این دوربینها مجهز خواهند شد.
اکبریان در پایان درخصوص میزان هماهنگی با سازمان حفاظت محیط زیست در زمینه پایش تصویری بیان کرد: سازمان منابع طبیعی با سازمان حفاظت محیط زیست دراینباره همفکری و هماهنگیهایی دارد. البته باید توجه داشت که محیط زیست تنها ۱۲ درصد از خاک ایران را پوشش میدهد و بیشتر بر وضعیت حیات وحش تمرکز دارد، در حالی که دوربینهای سازمان منابع طبیعی قادر به پوشش و پایش آتش بهطور وسیع و تا ۶۰ کیلومتر هستند و بر جلوگیری از تخریب منابع طبیعی در سطح وسیع تمرکز دارند.
انتهای پیام
