بررسی آمارهای نوین زاد و ولد و «سن مادر» در ایران؛ اختلافات استانی و چالشهای پیری جمعیت
به نقل از ایسنا، در هفته گذشته، مهدی شیرزاد، مشاور معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، در مراسم رونمایی از سالنامه آماری زنان ۱۴۰۳ اعلام کرد که استان گیلان دارای کمترین نرخ خام ولادت در کشور است. بر اساس آمارها، در این استان به ازای هر ۱۰۰۰ نفر جمعیت، ۶.۷ نوزاد به دنیا آمده است. در مقابل، استان سیستان و بلوچستان با بیشترین تعداد ولادت مواجه بوده که به ازای هر ۱۰۰۰ نفر، ۲۵.۴ نوزاد متولد شده است. همچنین، میانگین تولد در سطح ملی ۱۱.۶ نوزاد گزارش شده است.
وی همچنین به این نکته اشاره کرد که میانگین سن مادران هنگام به دنیا آوردن فرزند اول در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۷.۵ سال و میانگین سن پدران حدود ۳۲ سال بوده است. در این زمینه، استان سیستان و بلوچستان با فاصله معناداری از سایر استانها، اعداد کمتری را نشان میدهد. از سوی دیگر، بالاترین میانگینها در استانهای تهران، فارس و البرز مشاهده میشود؛ به طوری که در تهران، میانگین سن مادران به ۳۰.۶ سال و پدران به ۳۴.۷ سال میرسد. با تعریف سن جوانی بهعنوان بازه سنی ۱۵ تا ۲۹ سال، در دهه گذشته در کشور ما، به غیر از سیستان و بلوچستان، در سایر استانها پدری خارج از سن جوانی دیده میشود و در تهران نیز مادران معمولاً فرزند خود را بعد از این سن به دنیا میآورند.
شهلا کاظمیپور- جامعهشناس و جمعیتشناس در مورد این آمارها به ایسنا تصریح میکند: نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که آماری که ارائه شده، «میانگین سن فرزندآوری» است و نباید از آن چنین نتیجهگیری کرد که تمام یا اکثر زنان پس از پایان دوره جوانی، صاحب فرزند میشوند. ذکر این نکته که در استان تهران، میانگین سن مادران ۳۰.۶ سال و پدران ۳۴.۷ سال است، به این معنا نیست که زنان یا مردان بعد از سن جوانی برای اولین بار به والدین تبدیل میشوند؛ این تفسیر از دیدگاه آماری نادرست است. چون وقتی صحبت از میانگین میشود، به این معناست که تقریباً نیمی از مادران قبل از ۳۰ سالگی و نیمی دیگر بعد از آن اقدام به فرزندآوری میکنند؛ بنابراین نمیتوان نتیجهگیری کرد که زنان تهرانی به طور کلی تجربه مادرانه را پس از سن جوانی میگذرانند.
کاظمیپور ادامه میدهد که میانگین سن فرزندآوری تحت تأثیر ساختار سنی جمعیت قرار دارد و میافزاید: هر چه نسلی که در دهه ۶۰ متولد شده، به سن بالا نزدیکتر میشود و نسلیهای دهههای ۷۰ و ۸۰ که تعداد کمتری دارند وارد سن باروری میشوند، میانگین سن فرزندآوری نیز به سمت سنین بالاتر میل پیدا میکند. از این رو، بخشی از این تغییرات ناشی از ساختار جمعیت کشور است و لزوماً بیانگر تغییر رفتار همه خانوادهها نخواهد بود.
او به تفاوتهای استانی در سن فرزندآوری نیز اشاره کرده و میافزاید: استانهای پیشرفتهتری مانند تهران، گیلان، مازندران و مرکزی به دلیل ساختار جمعیتی مسنتر، میانگین سن بالاتری در زمینه ازدواج و فرزندآوری دارند. برعکس، استانهایی مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان و خوزستان که جمعیتی جوانتر و نرخ باروری بالاتری دارند، به طور طبیعی سن ازدواج و فرزندآوری در آنها پایینتر است.
این جامعهشناس در رابطه با میانگین سن پدری نیز یادآوری میکند: این الگو در مورد پدران نیز صدق میکند. استانهایی که جمعیت جوانتری دارند، به طور معمول دارای میانگین سن پایینتری در ازدواج و فرزندآوری هستند، در حالی که در استانهای با جمعیت سالخوردهتر، این میانگین افزایش یافته است.
کاظمیپور در ادامه به وضعیت جمعیتی استان تهران اشاره کرده و میگوید: به دلیل ساختار سنی پیرتر، استان تهران زودتر از سایر استانها به مراحل سالمندی جمعیت وارد میشود و پنجره جمعیتی آن نیز به طور زودتر بسته خواهد شد. تخمینها نشان میدهد که چنانچه پنجره جمعیتی ایران حدود سال ۱۴۲۵ بسته شود، این اتفاق در استان تهران تقریباً پنج سال زودتر خواهد افتاد؛ موضوعی که به ساختار سنی و تغییرات جمعیتی این استان وابسته است، نه صرفاً به دلیل افزایش سن فرزندآوری.
انتهای پیام
