تنش بین عربستان و عراق؛ آینده روابط بین بغداد و ریاض به کدام سوی میرود؟
به گزارش ایلنا، حمله هوایی مشترک ایالات متحده و عربستان سعودی به اهداف الحشد الشعبی در عراق، فراتر از یک عملیات نظامی ساده بود. این رخداد در آستانه سفر رسمی علی الزیدی، نخستوزیر عراق به ریاض اتفاق افتاد و تاثیرات سیاسی قابل توجهی میان دو کشور ایجاد کرد، بهطوری که بغداد این سفر را به حالت تعلیق درآورد.
بر اساس بیانات مقامهای سعودی، این حملات بهعنوان پاسخی به عملیات پهپادی صورت گرفته از خاک عراق بر علیه تأسیسات نفتی عربستان انجام شد؛ اما در بغداد، این عمل بیش از آنکه بهعنوان یک واکنش امنیتی شناخته شود، ضربهای به روند رو به رشد همکاریهای دو کشور تلقی میشود.
بسیاری از تحلیلگران عراقی بر این باورند که پیامد اولیه این رویداد، توقف در روند نزدیکی روابط بغداد و ریاض خواهد بود. سفر الزیدی قرار بود به مسائل اقتصادی از جمله اتصال شبکه برق عراق به کشورهای حاشیه خلیج فارس، توسعه همکاریهای سرمایهگذاری و گسترش مناسبات دوجانبه بپردازد؛ اما تعلیق آن نمایانگر این است که مسائل امنیتی هنوز هم بر روابط دو کشور سایه افکنده است.
در این بین، برخی کارشناسان عراقی معتقدند زمانبندی حملات پهپادی به عربستان و پاسخ نظامی ریاض به نحوی با تلاشهای دولت عراق برای توسعه روابط منطقهای مرتبط است. از نظر آنها، بغداد در ماههای اخیر سعی داشته تا با ایجاد توازن در روابط خود با بازیگران مهم منطقهای نظیر ایران، ترکیه، عربستان و سوریه، موقعیت جدیدی برای خود در معادلات منطقهای رقم زند؛ مسیری که ممکن است با عدم توافق برخی بازیگران مواجه شود.
از سوی دیگر، حملات اخیر میتواند بر یکی از دغدغههای امنیتی کلیدی دولت عراق، یعنی ساماندهی وضعیت الحشد الشعبی، اثرگذار باشد. برخی تحلیلگران هشدار میدهند که این حملات میتواند بهانهای برای الحشد الشعبی فراهم کند تا تن دادن به روند تحویل سلاح و ادغام کامل در ساختار دولت را با تردید یا مقاومت بیشتر دنبال کند؛ موضوعی که میتواند روند تثبیت قدرت دولت عراق را با چالشهایی جدید مواجه سازد.
در سطح منطقهای، این تحولات تنها به روابط بغداد و ریاض محدود نمیشود. تعداد زیادی از ناظران بر این باورند که پیام اصلی پاسخ نظامی عربستان متوجه ایران و الحشد الشعبی در عراق است. از این جنبه، ریاض سعی داشته این پیام را منتقل کند که نسبت به حملات به منافع و زیرساختهایش سکوت نخواهد کرد و در صورت تکرار اینگونه اقدامات، گزینه نظامی را در دستور کار خواهد داشت.
با این حال، دولت عراق کوشیده که از گسترش بحران جلوگیری کند. شورای امنیت ملی عراق در نشستی اضطراری بر تدوین طرحی برای تشدید کنترل مرزها و پیشگیری از استفاده از خاک این کشور برای حملات به همسایگان تأکید کرده است؛ این اقدام نشاندهنده عدم تمایل بغداد به تبدیل شدن به محور رویارویی قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای است.
اگرچه به نظر نمیرسد روابط عراق و عربستان به مرحله تقابل مستقیم کشیده شود، اما نشانهها حاکی از ورود دو کشور به دورانی از سردی و احتیاط در روابط است. آینده این مناسبات تا حد زیادی به نتایج تحقیقات در خصوص حملات پهپادی، نحوه مدیریت پرونده الحشد الشعبی و میزان موفقیت دولت عراق در جلوگیری از کشیده شدن کشور به تنشهای منطقهای وابسته خواهد بود.
