زنی که زبان بشری را به ماشین یاد داد
به نقل از ایسنا، در دورانی که اکثریت محققان در تلاش بودند که افراد را ترغیب کنند با استفاده از کد با رایانهها تعامل داشته باشند، کارن اسپارک جونز برعکس، به رایانهها آموزش داد که زبان بشر را درک نمایند. وی با این اقدام، تحولی را در فناوری به وجود آورد که اساس موتورهای جستوجویی همانند گوگل را تشکیل میدهد.
کارن اسپارک جونز، دانشمند حوزه علوم رایانه از بریتانیا، در سال ۱۹۳۵ به دنیا آمد. او زنی است که ایده فراوانی معکوس اسناد و وزنگذاری به شاخصها را توسعه داد که اصول بنیادین موتورهای جستجوی امروزی، از جمله ۳.۵ میلیارد جستجوی روزانه گوگل را شکل میدهد!
کارن آیدا بولث اسپارک جونز در هادرزفیلد، بریتانیا، به دنیا آمد. مادر او نروژی بود که در خلال جنگ جهانی دوم به انگلستان پناه آورده بود. پس از اتمام مدرسه گرامر و دریافت مدرک تاریخ از کالج گیرتون در کمبریج و گذرانیدن مدت زمانی به عنوان معلم، به سمت علوم رایانه تغییر رشته داد. او ابتدا تحت تأثیر فعالیت همسرش در واحد تحقیقات زبان کمبریج قرار گرفت، جایی که بعدها نخستین شغل تحقیقاتی خود را به دست آورد و در سال ۱۹۷۴ به آزمایشگاه رایانه دانشگاه کمبریج ملحق شد. از سال ۱۹۹۹، او به عنوان استاد در حوزه رایانه و اطلاعات به فعالیت مشغول بود.
در زمانی که بیشتر محققان در تلاش بودند تا مردم را متقاعد کنند که با استفاده از کدهای پیچیده با رایانهها ارتباط برقرار کنند، اسپارک جونز هدف خود را بر این قرار داد که به ماشینها بیاموزد که ما را بفهمند. او که به پردازش زبان طبیعی (NLP) و بازیابی اطلاعات علاقهمند بود، در پی این بود که رایانهها را توانمند سازد تا معانی چندگانه واژهها را درک کنند. از این رو، او شروع به برنامهنویسی یک فرهنگ لغت جامع کرد که این نقطه آغاز پردازش زبان طبیعی به شکلی بود که امروزه در دسترس داریم.
تا دهه ۱۹۷۰، وی با ترکیب آمار و زبانشناسی، فرمولهایی را طراحی کرد که الگوهای تفسیر ارتباطات میان کلمات را توسط رایانهها بیان میکرد. امروزه این اصول همچنان در قلب هر موتور جستجوی معاصر قرار دارند.
اسپارک جونز، یک برنامهنویس خودآموخته با گرایش به پردازش زبان طبیعی و حامی زنان فعال در این حوزه، سالها قبل از اینکه سیلیکونولی به تأثیرات اجتماعی فناوری فکر کند، نسبت به خطرات واگذاری کنترل فناوری به متخصصان علوم رایانهای که از تبعات اجتماعی آن خبر نداشتند، هشدار میداد.
جان تیت، دوست قدیمی اسپارک جونز و یکی از همکاری کنندگان با انجمن رایانه بریتانیا، بیان کرده است: بسیاری از پروژههایی که او تا پنج یا ده سال پیش در آنها مشغول به کار بود، در آن زمان به نظر احمقانه و بیمعنا میآمدند، اما امروزه ما آنها را بدیهی میدانیم.
مقاله نامدار اسپارک جونز که در سال ۱۹۷۲ در Journal of Documentation منتشر شد، بنیاد موتورهای جستجوی معاصر را بنا نهاد.
اسپارک جونز در دهه ۱۹۸۰ به توسعه سیستمهای اولیه تشخیص گفتار آغاز کرد. صبحها و بعدازظهرها، او و همسرش، که از پیشگامان حوزه امنیت نرمافزار به شمار میرفت، در چایخانه دانشگاه کمبریج به مباحث نظری میپرداختند.
اسپارک جونز صدای عمیق و شوخطبعی داشت و در محل کار معمولاً به یک لباس ساده متوسل میشد: شلوار جین آبی، یک ژاکت قرمز و بلوز سفید. او همچنین سنجاق سینهای با سنگ و بخشی از نعل اسب به سینه میزد.
در سال ۱۹۸۲، دولت بریتانیا او را برای همکاری در برنامه آلوی که ابتکاری برای تشویق تحقیقات در علوم رایانه در سطح ملی بود، به کار گرفت. در سال ۱۹۹۳، او به همراه جولیا آر. گالیرز، کتاب «ارزیابی سیستمهای پردازش زبان طبیعی» را منتشر کردند که به عنوان یک مرجع اساسی در این زمینه شناخته میشود.
اسپارک جونز در سال ۱۹۹۴ به عنوان رییس انجمن زبانشناسی محاسباتی منصوب شد که یک گروه بینالمللی برای متخصصان این حوزه است و در سال ۱۹۹۹ به عنوان استاد تماموقت دانشگاه کمبریج منصوب گردید و با اشاره به اینکه گذر از وضعیت قراردادی غیررسمی به یک موقعیت تماموقت بسیار طولانی بوده است، تصریح کرد که کمبریج در بسیاری از جنبهها برای زنان چندان کاربرپسند نبوده است.
اسپارک جونز در تاریخ چهارم آوریل ۲۰۰۷ به دلیل سرطان درگذشت و در آن زمان ۷۱ سال داشت.
اکنون، محققان هنوز به مقالات او ارجاع میدهند. ایدههایی که او ارائه کرده، در حال حاضر با گسترش تحقیقات در حوزه هوش مصنوعی، در حال تحقق پیدا کردن هستند.
مارتا پالمر، استاد دپارتمان زبانشناسی و علوم رایانه دانشگاه کلرادو میگوید: این امر نشاندهنده آن است که او چقدر از زمانش جلوتر بود و چه اندازه کار او حیاتی بوده و در دو دهه اول چه میزان نادیده گرفته شده است.
روحیه نوآوری و همکاری او همچنان ادامه دارد و دانشجویان، اعضای هیئت علمی و فارغالتحصیلان با ابداعات و پژوهشهای خود بر شکلگیری آینده هوش مصنوعی تأثیرگذار هستند. دانشجویان امروز در حال بررسی نقاط تلاقی هوش مصنوعی، رباتیک و هوانوردیاند و در حال ایجاد زیرساختها و کاربردهای متاورس؛ توسعه درمانهای نوین قلبی عروقی به کمک هوش مصنوعی؛ کشف مواد پایدار با استفاده از هوش مصنوعی و مکانیک کوانتومی؛ تولید عوامل امنیتی رباتیک کاملاً مستقل و ارزیابی تأثیر هوش مصنوعی و مدلهای زبانی هستند که تمامی اینها نشأتگرفته از میراث اسپارک جونز میباشد.
در راستای گرامیداشت دستاوردهای اسپارک جونز در زمینه بازیابی اطلاعات (IR) و پردازش زبان طبیعی (NLP)، از سال ۲۰۰۸ هر ساله جایزه کارن اسپارک جونز به منظور تقدیر از تحقیقات برجسته در یکی یا هر دو این حوزهها اهدا میشود.
منابع:
وبسایت تاریخچه علوم داده
وبسایت دانشکده گرتون
نیویورکتایمز
انتهای پیام
