بر اساس جدیدترین اخبار داخلی، رئیس مرکز ملی اقلیم سازمان هواشناسی با استناد به احتمال وقوع یک النینوی قوی، اعلام کرد که بارشهای پاییزی سال ۱۴۰۵ به میزان قابلتوجهی بیش از میانگین بلندمدت خواهد بود. این بدان معناست که به رغم تجربه گرما و خشکی سال گذشته، کشور در این فصل، پاییزی مرطوبتر و کاملاً متفاوت خواهد داشت.
بررسی پدیده النینوی قوی و تأثیرات اقلیمی آن
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، در گفتوگویی به تحلیل علمی و ابعاد مختلف پدیده النینو پرداخت. وی توضیح داد که النینو نتیجه تغییرات چندگانه دمایی در اقیانوس آرام است که در آن، از سطح آب تا عمق ۲۰۰ تا ۳۰۰ متری، الگوهای جریانهای آبی و جهت بادهای سطحی دچار تغییرات چشمگیری میشوند.
این تغییرات دمایی اثرات فراوانی بر اقلیم زمین دارند، گرچه علت دقیق این پدیده هنوز بهطور کامل شناخته نشده است. طبق گفته وظیفه، النینو بخشی از یک چرخه طبیعی با دوره تناوب ۲ تا ۷ ساله است که در آن، دماهای اقیانوس به صورت متناوب بالا و پایین میروند.
در این دورهها ممکن است یک یا دو سال با دماهایی گرمتر از حد معمول سپری شود که به دنبال آن، وضعیت به حالت نرمال خود بازمیگردد. در موارد دیگر، ممکن است اقیانوس برای دو تا سه سال بهطور غیرعادی سرد بماند. استاندارد علمی برای این اندازهگیری، میانگینی دمایی معمولی در حدود ۲۶.۵ درجه سانتیگراد است؛ اگر دمای آب بیش از نیم درجه سانتیگراد بالاتر از این میانگین باشد، وارد فاز النینو خواهیم شد و اگر نیم درجه سردتر باشد، فاز لانینا شکل میگیرد.
در فرهنگ نامگذاری این پدیدهها، لانینا به معنای «دختر کوچک» و النینو به معنای «پسر کوچک» یا «پسر مسیح» است. بیشترین و مشهودترین اثرات این پدیده در مناطق شرقی اقیانوس آرام و بهخصوص در سواحل آمریکای لاتین مشاهده میشود، زیرا این نواحی به مرکز تغییرات دمایی نزدیک هستند.
تأثیرات جوی و جریانهای هوایی با ورود النینو
تغییرات دما در اقیانوس به طور مستقیم تأثیراتی عمیق بر دمای هوا، سطح رطوبت جوی و فشارهای اتمسفری میگذارد و این امر منجر به زنجیرهای از تغییرات اقلیمی در مناطق همجوار میگردد. غرب اقیانوس آرام که شامل سواحل شمالی استرالیا، اندونزی، فیلیپین و کشورهای جنوبشرق آسیا است، نیز تحت تأثیر این پدیده دچار تغییرات اقلیمی میشود.
وضعیت جوی ایران در سالهای النینو
احد وظیفه بر مبنای مشاهدات و دادههای آماری مرتبط با سالهای النینو بیان داشت که در مواقعی که دمای آب اقیانوس بهطور غیرعادی افزایش مییابد، بارشها در ایران بهخصوص در نواحی جنوبی و جنوبغربی از جمله استانهای هرمزگان، بوشهر، خوزستان، فارس، کرمانشاه و گیلان، به احتمال زیاد افزایش مییابند.
وی به احتمالات شکلگیری یک النینوی قوی در سال جاری اشاره کرده و توضیح داد که برای ارزیابی وضعیت باید به میانگین دمای سهماهه توجه کرد که نیم درجه بالاتر از حالت طبیعی باشد، و نه صرفاً دماهای روزانه که ممکن است تحت تأثیر شرایط آنی قرار داشته باشند.
به گفته رئیس مرکز ملی اقلیم سازمان هواشناسی، اگر بیهنجاری یا انحراف دمای آب به دو درجه سانتیگراد یا بیشتر از میانگین برسد، با یک «النینوی قوی» مواجه خواهیم بود که پیشبینیها از احتمال وقوع چنین وضعیتی در سال جاری حکایت دارند. منطق علمی نشان میدهد که هر چه میزان انحراف دمایی بیشتر باشد، تأثیرات آن در جو زمین و تغییرات اقلیمی ناشی از آن نیز گستردهتر و شدیدتر خواهد بود، بهویژه در مناطقی که در نزدیکی کانون این گرمایش یا سرمایش قرار دارند.
عواقب جهانی ورود النینوی قوی
طبق پیشبینیها، النینوی قوی امسال پیامدهای چشمگیری برای مناطق مختلف جهان به همراه دارد؛ به عنوان مثال در شمال استرالیا، جنوبشرق آسیا، شرق آفریقا، سواحل شرقی و غربی آمریکا و جنگلهای آمازون، تأثیرات اقلیمی متفاوتی مشاهده خواهد شد.
این پدیده عموماً در جنگلهای آمازون و آفریقای جنوبی منجر به خشکسالی میشود، در حالی که در شرق آفریقا و سواحل شرقی آمریکا بارشها افزایش مییابد. همچنین، کشورهای منطقه جنوبشرق آسیا و سواحل شمالی استرالیا بهطور معمول با کمبارشی و خشکسالی مواجه میشوند.
چشمانداز بارشهای پاییزی ایران
در خاورمیانه و آسیای میانه، تجربیات آماری نشان دادهاند که النینو معمولاً با افزایش بارشها، بهویژه در فصل پاییز و اوایل زمستان همراه است. رئیس مرکز ملی اقلیم سازمان هواشناسی بر مبنای این آمار و مدلهای پیشبینی که نشاندهنده گرایش به افزایش بارشهای پاییزی نسبت به میانگین بلندمدت هستند، ابراز امیدواری کرد که در پاییز امسال، شرایط بارندگی مطلوبی حاکم شود.
- محدودیت جدید در کارت سوخت جایگاههای کشور؛ فقط ۱۵ لیتر!
- قطعی ۸۸ روزه اینترنت ایران در زمره مهمترین رویدادهای اینترنتی دنیا بهواسطه کلاودفلر مطرح شد.
- نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس: کارت سوخت جایگاهها جمعآوری خواهد شد.
- اجرای سهمیه انرژی استانی، برنامه جدید دولت برای مقابله با کمبود گاز در فصل زمستان.
با این حال، وی تأکید کرد که این پیشبینیها نه تنها قطعی نیستند، بلکه باید با احتیاط و بهعنوان برآوردهایی احتمالی تلقی شوند، زیرا عوامل جوی متعددی نیز بر میزان بارشها تأثیرگذارند که پیشبینی دقیق آنها امکانپذیر نیست و حداکثر میتوان ۲۰ روز تا یک ماه قبل از وقوع برآوردی از آنها انجام داد.
با وجود این احتیاطها، بر اساس دماهای فعلی اقیانوس و برخی نشانههای دیگر جوی، پیشبینی میشود که بارشهای پاییز امسال در مقایسه با میانگین بلندمدت وضعیت بهتری داشته باشد. این در حالی است که پس از یک پاییز بسیار گرم و خشک در سال گذشته، امسال پاییزی نسبتاً مرطوب در افق است؛ هرچند که همواره امکان دارد شرایط جوی به شکل دیگری عمل کند و شاهد اختلافاتی در الگوهای پیشبینیشده باشیم.
