علل عدم حضور دانشگاه‌های ایران در رده‌بندی تازه تایمز از دیدگاه یک نماینده مجلس/ وزارت علوم موظف به ارائه توضیحات است

براساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، فرشاد ابراهیم‌پور، نماینده مردم در کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، به تازگی به مسأله عدم حضور دانشگاه‌های ایرانی در آخرین رتبه‌بندی مؤسسه تایمز آموزش عالی اشاره کرده و خاطرنشان کرد: برای بررسی این مسأله، نیاز به رویکردی دقیق و غیرهیجانی رسانه‌ای داریم؛ زیرا حضور یا عدم وجود دانشگاه‌ها در لیست‌های بین‌المللی صرفاً به کیفیت علمی آنها باز نمی‌گردد و وابسته به مجموعه‌ای از عوامل از جمله مدیریتی، مالی، سیاسی و بین‌المللی است.

به نقل از خانه ملت، نماینده ایذه، باغملک و صیدون در مجلس افزود: مؤسسه تایمز آموزش عالی از سال ۲۰۲۶ رتبه‌بندی‌های خود را تغییر داده و حالا برای حضور دانشگاه‌ها در این نظام، شرط عضویت در یک شبکه تخصصی مرتبط با پایداری و تأثیرگذاری را وضع کرده است؛ عضویتی که بر خلاف گذشته، مستلزم پرداخت هزینه و طی فرآیندهای مالی است.

ابراهیم‌پور همچنین اذعان داشت که علت حذف دانشگاه‌های ایرانی از رتبه‌بندی جدید مؤسسه تایمز آموزش عالی، به رشد علمی مربوط نمی‌شود و بر مبنای توضیحات رسمی این مؤسسه، دانشگاه‌های واقع در کشورهای تحت تحریم‌های بین‌المللی به‌دلیل فرآیندها و محدودیت‌های مالی و بانکی قادر به پرداخت و تکمیل مراحل عضویت نبوده‌اند. لذا غیبت برخی از دانشگاه‌های ایرانی در این رتبه‌بندی، نه به دلایل علمی یا ارزیابی منفی از عملکرد آنها، بلکه بیشتر ناشی از موانع مالی ناشی از تحریم‌ها است.

تحریم‌ها مانعی برای حضور است، اما مسئولیت مدیریت علمی کشور همواره برقرار است

ابراهیم‌پور با تأکید بر اینکه تحریم‌ها از چالش‌های عمده برای حضور علمی ایران در عرصه بین‌المللی به حساب می‌آیند، تصریح کرد: نمی‌توان اثرات محدودیت‌های مالی و بانکی را نادیده گرفت؛ چرا که دانشگاه‌ها برای حضور در شبکه‌ها و نظام‌های ارزیابی بین‌المللی به ارتباطات مالی و اداری نیاز دارند که تحریم‌ها این کار را دشوار کرده است. با وجود این، وجود تحریم‌ها نباید باعث شود که نهادهای مسئول از برنامه‌ریزی، پیش‌بینی تغییرات و ایجاد راهکارهای جایگزین غافل شوند. نظام آموزش عالی کشور باید سازوکار فعالی را برای رصد تحولات در رتبه‌بندی‌های جهانی ایجاد کند تا دانشگاه‌ها در زمان تغییر ضوابط و معیارها با موانع ناگهانی مواجه نشوند.

وزارت علوم باید درباره زمان اطلاع‌رسانی و اقدامات انجام‌شده پاسخگو باشد

فراکسیون دانشگاهیان، آموزش عالی و آینده‌پژوهی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه هدف مجلس مقصرسازی نیست، بلکه اصلاح فرآیندهاست، تصریح کرد: کمیسیون آموزش مجلس از وزارت علوم خواهد خواست که گزارشی دقیق و مستند درباره این قضیه ارائه دهد. این گزارش باید مشخص کند که وزارت علوم از چه زمانی دچار چنین تغییراتی شده و چه اقداماتی برای اطلاع‌رسانی به دانشگاه‌ها انجام شده است. همچنین باید تعیین کند که چه تعداد از دانشگاه‌ها برای حضور درخواست داده و چه موانعی در ثبت اطلاعات آنها وجود داشته است. در نهایت، باید نتایج عدم حضور در این رتبه‌بندی بر جذب دانشجوی خارجی، توسعه همکاری‌های پژوهشی، ارتباطات بین‌المللی دانشگاه‌ها و اعتبار علمی کشور را تبیین کرده و برنامه‌های جبرانی این موضوع مطرح گردد.

باید بر ضعف دیپلماسی علمی فائق آمد

عضو کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به ضرورت تقویت ارتباطات علمی بین‌المللی بیان کرد: مرجعیت علمی کشور صرفاً با افزایش تولید مقاله یا تعداد دانشگاه‌ها حاصل نمی‌شود بلکه باید به حضور فعال در شبکه‌های علمی جهانی، همکاری‌های بین‌المللی و معرفی توانمندی‌های دانشگاه‌های ایرانی توجه داشت. غیبت دانشگاه‌های ایران از برخی نظام‌های ارزیابی جهانی اگرچه نمی‌تواند تنها معیار سنجش جایگاه علمی کشور باشد، اما ادامه این وضعیت ممکن است بر تصویر بین‌المللی آموزش عالی ایران تأثیر بگذارد. سیاست‌های علمی کشور باید به گونه‌ای طراحی شوند که دانشگاه‌های ایرانی حتی در شرایط محدودیت‌های بین‌المللی بتوانند ارتباطات خود را حفظ نمایند و موقعیت علمی کشور را در سطح جهانی تقویت کنند.

مجلس از ابزارهای نظارتی برای بررسی قصور احتمالی استفاده خواهد کرد

وی در ادامه درباره احتمال اقدام نظارتی مجلس نسبت به مسئولان مرتبط گفت: در ابتدا باید گزارشی دقیق از سوی دستگاه‌های مسئول ارائه شود تا روشن گردد چه درصدی از این موضوع ناشی از عوامل خارجی و چه میزان به ضعف مدیریت داخلی مرتبط است. اگر مشخص شود در اطلاع‌رسانی، پیگیری مسائل یا ایجاد راهکارهای جایگزین کاستی مدیریتی وجود داشته، مجلس از ابزارهای نظارتی خود همچون سؤال، تذکر و تحقیق و تفحص استفاده خواهد کرد. موضوع رتبه‌بندی دانشگاه‌ها نباید فقط به یک خبر آماری محدود شود بلکه باید آن را بخشی از مسئله بزرگ‌تر یعنی دیپلماسی علمی و موقعیت آموزش عالی کشور در نظر گرفت. ضروری است که وزارت علوم، معاونت علمی ریاست جمهوری، وزارت امور خارجه و شورای عالی انقلاب فرهنگی با همکاری بیشتر، طرحی مشخص برای تقویت حضور دانشگاه‌های ایران در نظام‌های معتبر جهانی ارائه دهند تا کشور در راه رسیدن به مرجعیت علمی کمتر با موانع مواجه شود.

31215