کیف پول ایران؛ برنامه تازه بانک مرکزی برای دگرگونی شیوههای پرداخت
باشگاه خبرنگاران جوان؛ بانک مرکزی به تازگی از گسترش «کیف پول ایران» بهعنوان یک شیوه نوین پرداخت الکترونیکی مبتنی بر کدهای دستوری تلفن همراه رونمایی کرده است. طبق اعلام این نهاد، این سرویس با هدف روانسازی پرداختهای روزمره، کم کردن اتکا به شیوههای قدیمیِ کارتبهکارت و همچنین تقویت پرداختهای دیجیتال در سطح کشور طراحی و وارد مرحله اجرا شده است. نکته قابل توجه این است که کاربران برای استفاده از این قابلیت، نیازی به مراجعه حضوری به شعب بانکی ندارند؛ فعالسازی آن تنها با شماره تلفن همراه انجام میشود. افزون بر این، برنامهریزیها نشان میدهد که در ادامه مسیر، بخشی از یارانههای نقدی و نیز مزایای رفاهی کارکنان دولت میتواند از همین مسیر برای افراد شارژ شود. مسئولان بانک مرکزی بر این باورند که «کیف پول ایران» توان تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی پرداخت خرد را دارد و میتواند دسترسی عمومی به خدمات مالی دیجیتال را گسترش دهد.
چگونه کیف پول ایران خود را فعال کنیم؟
در همین چارچوب، مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی توضیح داد که تاکنون برای حدود ۹۰ میلیون نفر از شهروندان ایرانی «کیف پول ایران» ایجاد شده است. او بیان کرد که کاربران میتوانند با شمارهگیری کد دستوری «*۹۸#» وارد بخش مربوط به مشاهده اطلاعات کیف پول خود شوند و سپس از امکانات مختلفی نظیر اطلاع از مانده موجودی، شارژ کیف پول و انجام انتقال وجه از طریق قابلیت «کیفتوکیف» بهرهمند شوند.
وی ادامه داد: بر اساس پیگیریهایی که از سوی بانک مرکزی انجام شده، کیف پول ایران اکنون به سایر کیف پولهای تجاری نیز متصل شده است؛ از جمله تارا، ایوانو، اسنپپی و سایر سامانههای پرداخت. نتیجه این اتصال آن است که علاوه بر امکان انجام تراکنشهای فرد به فرد (P۲P)، دارندگان کیف پول ایران با استفاده از موجودی خود میتوانند از شبکه فروشگاههای طرف قرارداد این کیف پولهای تجاری خرید انجام دهند و هزینه کالاها و خدمات مورد نیازشان را پرداخت کنند.
از دارنده کیف پول ایران کارمزدی دریافت نمیشود
در بخش دیگری از اظهارات، مانی یکتا، معاون نظام پرداخت بانک مرکزی، با تأکید مجدد بر این موضوع که از دارندگان «کیف پول ایران» کارمزد اخذ نخواهد شد، گفت: عدم دریافت کارمزد یکی از مهمترین مزیتهای این خدمت به شمار میرود. او همچنین به وضعیت فعلی پرداختها اشاره کرد و گفت: در حال حاضر روزانه حدود ۲۲۲ میلیون تراکنش کارتبهکارت در کشور انجام میشود و کیف پول ایران میتواند در عمل نقش یک مکمل را برای این جریان داشته باشد. در این شیوه، به جای وارد کردن ۱۶ رقم شماره کارت مقصد، فقط لازم است شماره تلفن همراه گیرنده وجه وارد شود؛ روشی که هم سرعت را افزایش میدهد و هم احتمال خطای انسانی را کاهش میدهد.
یکتا افزود: پس از انتقال وجه، گزارش تراکنش موفق هم برای فرستنده و هم برای گیرنده ارسال میشود. از طرفی گیرنده میتواند همان لحظه سه گردش آخر کیف پول خود را مشاهده کند. علاوه بر این، کاربران در هر زمان قادر خواهند بود موجودی کیف پولشان را به حساب بانکی منتقل کنند.
معاون نظام پرداخت بانک مرکزی همچنین درباره نسبت این خدمت با یارانه نقدی و کالابرگ اظهار کرد: در حال حاضر سازوکار کالابرگ بدون تغییر ادامه پیدا میکند، اما درباره یارانه نقدی هماهنگیهایی صورت گرفته تا در صورت موافقت افراد، بخشی از مبلغ یارانه به کیف پول ایران آنها منتقل شود.
او در ادامه تأکید کرد که این خدمت به هیچ بانک مشخصی وابسته نیست و تنها شرط استفاده از آن، فعالسازی کیف پول با شماره تلفنی است که به نام خود فرد ثبت شده باشد. به گفته وی، بخش عمده مراحل ثبتنام پیشتر توسط بانک مرکزی انجام شده و در حال حاضر تنها مرحله باقیمانده، اتصال شماره تلفن همراه به کد ملی برای فعالسازی نهایی است.
جمعی از کارشناسان بر این باورند که راهاندازی «کیف پول ایران» را میتوان یکی از جدیترین اقدامات بانک مرکزی برای شکلدهی به یک زیرساخت ملی پرداخت خرد دانست؛ زیرساختی که اگر بهدرستی پیادهسازی و مدیریت شود، میتواند بخشی از فشار سنگین شبکه کارتبهکارت را کاهش دهد و در بلندمدت هزینههای اجرایی و عملیاتی نظام پرداخت را پایین بیاورد. استفاده از شماره تلفن همراه به جای شماره کارت نیز فرآیند انتقال وجه را سادهتر میکند و احتمال خطای انسانی را کمتر میسازد. از سوی دیگر، حذف کارمزد میتواند انگیزهای جدی برای مهاجرت کاربران به سمت استفاده از این ابزار فراهم کند.
با این حال، تحقق موفقیت این طرح فقط به تعداد کیف پولهای ایجاد شده محدود نمیشود؛ بلکه میزان بهرهبرداری واقعی مردم از آن تعیینکننده است. بررسی تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد کیف پولهای ملی زمانی به ابزار غالب پرداخت تبدیل میشوند که همزمان سه عامل کنار هم قرار بگیرند: نخست، پذیرندگی گسترده در فروشگاهها و خدمات عمومی؛ دوم، ارائه تجربه کاربری ساده، روان و سریع؛ و سوم، ایجاد اعتماد عمومی نسبت به امنیت و پایداری سامانه.
اتصال کیف پول ایران به کیف پولهای تجاری مطرح مانند تارا، ایوانو و اسنپپی از منظر سیاستگذاری، تصمیمی مثبت ارزیابی میشود؛ زیرا به جای شکل دادن به یک چارچوب بسته و موازی، امکان تعامل و همافزایی با اکوسیستم موجود پرداخت فراهم شده است. این رویکرد میتواند رقابت سالم میان ارائهدهندگان خدمات پرداخت را حفظ کند و کاربرد کیف پول را از سطح پرداختهای محدود به خریدهای روزانه، پرداختهای مرتبط با خدمات شهری، حوزه حملونقل، خرید از فروشگاههای زنجیرهای و پرداختهای خرد در زندگی روزمره گسترش دهد.
در نهایت، «کیف پول ایران» چه از نظر فنی و چه از منظر سیاستی، ظرفیت لازم برای تبدیل شدن به یکی از اجزای جدی اقتصاد دیجیتال کشور را دارد؛ اما سرنوشت و میزان اثرگذاری آن به کیفیت اجرا، امنیت سایبری، دوام و پایداری شبکه، میزان آموزش و فرهنگسازی عمومی و همچنین توسعه کاربردهای واقعی در مسیر زندگی روزمره مردم وابسته خواهد بود.