پشتپرده رایزنیهای آمریکا و ژاپن برای پشتیبانی از ین
به گزارش ایسنا، تصمیم دولت ترامپ مبنی بر همراهی با ژاپن در طرحهای پشتیبانی از ارزش ین، بازتابدهنده نگرانی آشکار واشنگتن است؛ نگرانیای که میگوید کاهش شتابان ارزش ارز ژاپن میتواند به توان رقابتپذیری آمریکا لطمه بزند و در ادامه، پیامدهایی برای بازارهای اوراق خزانهداری بههمراه داشته باشد.
این دو کشور در واکنش به ریزش ارزش ین تا حدود ۱۶۳ ین در برابر دلار آمریکا—که در واقع پایینترین سطح آن طی چهار دهه اخیر بوده—به شکل مشترک وارد عمل شدند و در بازارهای ارزی خارجی مداخله کردند.
این نخستین نمونه از مداخله هماهنگ آمریکا و ژاپن برای تقویت ین از سال ۱۹۹۸ تاکنون به شمار میرود. نتیجه این اقدام نیز به افزایش ارزش ین انجامید؛ تا جایی که ارز ژاپن به محدوده ۱۵۷ ین در برابر هر دلار رسید.
این مداخله در شرایطی رقم خورد که ایالات متحده همواره به کشورهایی انتقاد کرده است که برای پشتیبانی از صادرات، ارزهای خود را ضعیف نگه میدارند.
چرا آمریکا سراغ تقویت ارزش ین رفت؟
ضعف ین، محصولات ژاپنی را در بازار آمریکا ارزانتر میکند و همزمان قیمت کالاهای آمریکایی را در ژاپن بالا میبرد. به همین دلیل، جهتدهی نرخ ارز میتواند مستقیماً بر تراز تجاری و رقابت میان تولیدکنندگان دو کشور اثر بگذارد.
مایکل کلاین، استاد اقتصاد بینالملل در دانشگاه تافتس، در این باره گفت: حمایت از ارزش ین از مسیر محدود کردن رشد ارزش دلار و در نتیجه کاهش مزیت قیمتی صادرکنندگان ژاپنی، در نهایت به منافع تجاری واشنگتن کمک میکند.
استیون کامین، عضو ارشد موسسه امریکن انترپرایز نیز مطرح کرد که این مداخله، از منظر منافع اقتصادی آمریکا قابل توجیه است. کامین افزود: تقویت ین میتواند افزایش ارزش دلار را متوقف یا کندتر کند و مانع از تضعیف رقابتپذیری اقتصادی آمریکا شود.
به باور او، این تصمیم لزوماً به معنای دگرگونی بنیادین سیاست نرخ ارز در آمریکا نیست؛ بلکه نشانه آن است که واشنگتن معتقد بوده است ین بیش از اندازه و با سرعتی بسیار بالا سقوط کرده است. در چنین شرایطی، ین قویتر میتواند بهبود رقابت در صادرات آمریکا را در پی داشته باشد و در عین حال فشار بر دیگر اقتصادهای آسیایی را کاهش دهد تا آنها مجبور نشوند اجازه دهند ارزهایشان ضعیف باقی بماند.
چه عاملی پشت سقوط ین قرار داشت؟
ریزش ین در درجه نخست به فاصله چشمگیر نرخ بهره میان ژاپن و آمریکا مربوط میشود. هرچند بانک مرکزی ژاپن در سالهای اخیر از سیاست پولی بسیار تسهیلگر فاصله گرفته، اما نرخهای بهره در ژاپن همچنان به شکل معنیداری پایینتر از نرخهای بهره آمریکا باقی مانده است.
در نتیجه، بازده بالاتر داراییهای دلاری سرمایهگذاران را ترغیب میکند تا ین خود را بفروشند و به خرید دلار روی بیاورند.
این اختلاف همچنین به جریانهای موسوم به «مبادلات انتقالی ین» (carry trade) کمک کرده است؛ جایی که سرمایهگذاران در ژاپن با هزینه پایین وام میگیرند و سپس وجوه را به داراییهایی در کشورهای دیگر با بازده بالاتر منتقل میکنند.
از سوی دیگر، ضعیفتر شدن ین هزینه واردات انرژی، غذا و مواد اولیه را افزایش داده است. این روند نیز به بالا رفتن نرخ تورم و کاهش قدرت خرید خانوارهای ژاپنی منتهی شده است.
دولت ژاپن همسو با سیاستهای حمایت از رشد اقتصادی حرکت کرده، اما بانک مرکزی در برابر بالا بردن تند و تیز نرخها محتاط بوده است؛ زیرا هزینه بالاتر استقراض میتواند مصرف و سرمایهگذاری را تحت فشار قرار دهد.
مداخله ارزی دقیقاً چگونه رخ میدهد؟
مداخله ارزی زمانی شکل میگیرد که دولتها یا بانکهای مرکزی برای اثرگذاری بر نرخ ارز یا آرام کردن بازارهای ناپایدار، ارز را میخرند یا میفروشند.
در ژاپن، وزارت دارایی تصمیم میگیرد آیا مداخله لازم است یا خیر، در حالی که بانک مرکزی ژاپن معمولاً اجرای معاملات را بر عهده دارد.
برای بالا بردن ارزش ین، مقامهای ژاپنی معمولاً داراییهای ارزی خارجی—که اغلب دلار آمریکا است—را به فروش میرسانند و سپس از پول حاصل، برای خرید ین استفاده میکنند.
آمریکا نیز میتواند از مسیر صندوق تثبیت ارز وزارت خزانهداری اقدام کند؛ صندوقی که معمولاً از بانک فدرال رزرو نیویورک به عنوان نماینده بازار خود بهره میگیرد.
طبق برخی گزارشها، در جریان مداخله اخیر، آمریکا یورو فروخته و ین خریده است؛ همزمان مقامات ژاپنی نیز ارز خود را خریداری کردهاند تا حرکت بازار را در مسیر مورد نظر هدایت کنند.
آیا ضعف ین توان تهدید برای بازارهای جهانی را دارد؟
ین جزو ارزهایی است که بیشترین حجم دادوستد را در جهان به خود اختصاص میدهد و به شکل گسترده به عنوان ارز تامین مالی توسط سرمایهگذاران بینالمللی استفاده میشود.
هزینه پایین استقراض در ژاپن باعث شده سرمایهگذاران به وام گرفتن به ین و سرمایهگذاری در داراییهای با بازده بالاتر در نقاط مختلف جهان علاقه بیشتری نشان دهند. از این رو، هر تغییر تند در نرخ ارز میتواند موجب جابهجایی سریع جریانهای سرمایهگذاری جهانی شود.
ضعف قابل توجه ین، صادرات ژاپن را در برابر کالاهایی که در دیگر نقاط آسیا تولید میشوند، رقابتیتر میکند و در ادامه، این وضعیت میتواند به سایر دولتها فشار وارد کند تا از تقویت ارزهای خود جلوگیری کنند.
با این حال، کامین تأکید کرد که نباید درباره اهمیت سیستمی مستقیم ین اغراق شود. به گفته او، ین به اندازهای که برخی تصور میکنند «مسئلهساز» نیست؛ اما اگر هدف از «تقویت ین» با فروشهای آتی اوراق خزانهداری دنبال میشد، ممکن بود بازده این اوراق بالا برود و در نتیجه، بخشی از بیثباتی را به بازارهای جهانی تزریق کند.
پس برای واشنگتن، نگرانی اصلی صرفاً خودِ نرخ ارز نبود؛ بلکه بیشتر به این مربوط میشد که ژاپن ممکن است چه اقدامهایی برای دفاع از شرایط بازار انجام دهد.
چرا داراییهای اوراق خزانهداری آمریکا تا این اندازه مهم هستند؟
ژاپن یکی از بزرگترین دارندگان خارجی اوراق قرضه دولت آمریکا است و ارزش اوراق خزانهداری آن بیش از ۱.۱ تریلیون دلار برآورد میشود.
این اوراق بخشی از ذخایر ارزی ژاپن را تشکیل میدهند و میتوانند به تامین دلار برای مداخله ارزی کمک کنند.
در صورتی که روند سقوط ین ادامه پیدا کند، ژاپن توان این را دارد که داراییهای خارجی—از جمله اوراق خزانهداری دولت آمریکا—را بفروشد تا دلارهایی به دست آورد که سپس قابلیت مبادله با ین را خواهند داشت.
کامین در توضیح گفت: اگر ژاپن برای تامین مالی مداخله با هدف تقویت ارزش ین، اوراق خزانهداری را به فروش میرساند، این کار میتوانست بازده اوراق خزانه آمریکا را افزایش دهد.
بر اساس گزارش خبرگزاری آناتولی، فروشهای مستمر میتواند قیمت اوراق خزانهداری را پایین بیاورد و بازده آنها را افزایش دهد؛ در نتیجه نیز هزینه استقراض برای دولت، خانوارها و کسبوکارهای آمریکایی بالاتر خواهد رفت. بنابراین، این احتمال وجود دارد که مشارکت آمریکا، همزمان با تقویت مداخله، در عین حال به کاهش نیاز ژاپن به فروش حجم بیشتری از اوراق خزانهداری منجر شده باشد.
در عین حال، کلاین خاطرنشان کرد که ضعف ین میتواند جذابیت اوراق خزانهداری آمریکا را برای سرمایهگذاران ژاپنی نیز بالا ببرد. او گفت: ین ضعیف سبب میشود سرمایهگذاران ژاپنی، پس از سررسید اوراق دلاری، با مبلغ بیشتری از ین بازپرداخت بگیرند و همین موضوع میتواند ارزش این اوراق را برای آنها افزایش دهد.
ین در حالی به پایان معاملات هفته جاری نزدیک میشود که تقریباً نیمی از رشد ایجادشده در اثر مداخله ارزی مشترک ژاپن و آمریکا از دست رفته است؛ موضوعی که گمانهزنیهای معاملهگران را تقویت کرده و میگوید ممکن است مقامات دوباره وارد بازار شوند. این ارز روز جمعه حدود ۱۵۸.۳۷ ین در برابر دلار آمریکا معامله شد؛ نرخی که بسیار پایینتر از نقطه قوت ۱۵۵.۲۳ ین در سوم اوت است.
انتهای پیام