«تجرد قطعی» بهتدریج از یک وضعیت گذرا به یک شیوه زندگی بدل میشود
به نقل از خبرآنلاین، امانالله باطنی در همین پیوند عنوان کرد: برای بخشهایی از جامعه، میل به تجرد به تدریج به یک «سبک زندگی» تبدیل شده؛ سبکی که در برخی موقعیتها حتی خانوادهها و والدین نیز به شکل مستقیم یا غیرمستقیم از آن پشتیبانی میکنند.
ایرنا نیز در گزارشی نوشت: این پژوهشگر اجتماعی اضافه کرد که در برخی گروههای اجتماعی، مسئله از حد انتظار فراتر رفته و حتی برآوردن نیازهای عاطفی و گاه جنسی به شکل منظم در برنامه روزمره افراد گنجانده میشود؛ با این حال، تعهدات مرتبط با ازدواج رسمی در این نوع روابط جایگاه برجستهای ندارد.
باطنی با تأکید بر اینکه تجرد قطعی در جامعه ایرانی نه صرفاً یک انتخاب آزادانه است و نه به طور کامل یک اجبار، بلکه بیشتر «انتخاب اجباری» به شمار میآید، توضیح داد: واقعیت این است که فرد ممکن است در دلِ خود علاقهمند به ازدواج باشد و حتی از قرار گرفتن در شرایط ازدواج بدش نیاید، اما در عمل جامعه یا شرایط اجتماعی اجازه ازدواج را به او نمیدهد؛ یا اینکه فرد نمیخواهد مسئولیت اجتماعی ازدواج را بپذیرد. از همین رو میتوان گفت آنچه رخ میدهد، در عمل انتخاب اجباری است.وی سپس با مرور آسیبهای این روند، گفت: تجرد قطعی در میان دختران معمولاً با برچسبهای اجتماعی پررنگتر و چالشهای جدیتری همراه میشود.
این پژوهشگر اجتماعی ادامه داد: پیامدهای تجرد قطعی در سطح فردی خود را در قالب افسردگی و نوعی خلأ عاطفی نشان میدهد و در سطح اجتماعی، زمینهساز شکلگیری بحران «سالمندان مجرد» و همچنین خودکشیهای تقدیرگرایانه ناشی از فرسودگی و خستگی خواهد بود.باطنی در ادامه توضیح داد: در چارچوب مکتب فکری جامعهشناسی کارکردگرا، تجرد قطعی محصول کژکارکرد نهادهای اجتماعی ـ بهویژه نهاد خانواده ـ است؛ به گونهای که در این نگاه، والدین هلیکوپتری مقصر معرفی میشوند.
وی درباره والدین هلیکوپتری گفت: منظور از والدین هلیکوپتری آن دسته از والدینی است که به جای اینکه فرزندان را به سمت توانمندی و استقلال هدایت کنند، همواره در مقام خدمترسانی ظاهر میشوند و همانند یک هلیکوپتر که بالای سر حرکت میکند، بر فراز زندگی کودک میچرخند تا از او مراقبت کنند.باطنی افزود: فرزندانِ این خانوادهها معمولاً خود را ملزم به استقلال و ازدواج نمیبینند و روند بلوغ اجتماعی و نیز پذیرش مسئولیت ازدواج به شکل درست پیش نمیرود؛ نتیجه این وضعیت آن است که گرایش به تجرد در میان آنها غالباً بسیار بالا میرود.
این پژوهشگر اجتماعی در اشاره به طلاق به عنوان یکی دیگر از کژکارکردهای نهاد خانواده تصریح کرد: پژوهشها نشان میدهد بسیاری از فرزندانِ طلاق یا حتی افرادی که تجربه «طلاق عاطفی» را داشتهاند، نسبت به ازدواج نوعی مقاومت نشان میدهند؛ این مقاومت اغلب ریشه در تجربه زیسته تلخ آنان از طلاق یا طلاق عاطفی پدر و مادر دارد و به همین دلیل میل به تجرد در آنها تشدید میشود.
وی همچنین با بیان اینکه در جامعهشناسی کارکردگرا، تجرد قطعی و گرایش به تجرد را میتوان ناشی از کژکارکرد نهاد حاکمیت نیز دانست، اظهار کرد: بحران اقتصادی مهار نشده و تورم فزاینده، جامعه را دچار هنجارپریشی میکند؛ یعنی برای بسیاری از افراد، ازدواج به عنوان یک قاعده اجتماعی عملاً کمرنگ یا دستنیافتنی میشود.
باطنی ادامه داد: در جامعهشناسی تعارضگرا، میل به تجرد بیشتر از تعارضهای اجتماعی ـ بهخصوص شکاف فرهنگی بین نسلها ـ سرچشمه میگیرد.این پژوهشگر اجتماعی توضیح داد: نسلهای جدید نسبت به نسلهای پیشین ارزشهای متفاوتی دارند و در واقع ازدواج کردن برای آنها دیگر الزاماً همان معنای پررنگ و ارزش گذشته را ندارد.
وی بیان کرد: بر اساس جامعهشناسی تعاملگرا، تجرد قطعی تا حد زیادی به دلیل تغییر «محتوا» و «فرم» تعامل اجتماعی دختران و پسران نسبت به دهههای قبل (مانند عشق رمانتیک و ازدواج سفید) رخ میدهد؛ علاوه بر این، شکلگیری این تغییرات، معنای ازدواج را نیز در ذهن آنها دگرگون کرده است.باطنی تأکید کرد: بنابراین، هنجارپریشی ـ که در این فرایند مشاهده میشود ـ با تکیه بر بحران اقتصادی، کمرنگ شدن قواعد اجتماعی و احساس تعلیق و فرار از پذیرش مسئولیت ازدواج، به واسطه حمایتهای بیپایان والدین به عنوان مهمترین دلایل افزایش این پدیده اجتماعی مطرح میشود.
براساس آمار، هفت میلیون و ۲۳۹ هزار و ۱۹۰ زن کمتر از ۴۰ سال و نیز هفت میلیون و ۶۹۵ هزار و ۹۸۷ زن کمتر از ۴۵ سال در کشور هرگز ازدواج نکردهاند. همچنین ۹ میلیون و ۳۳۸ هزار و ۴۷۳ مرد کمتر از ۴۰ سال و ۹ میلیون و ۸۱۲ هزار و ۲۸۱ مرد کمتر از ۴۵ سال نیز تا کنون ازدواج نکردهاند.
وزارت ورزش و جوانان همچنین مجموع افراد مجردِ هرگز ازدواج نکرده در کشور را ۱۸ میلیون و ۷۷۵ هزار و ۴۵۲ نفر اعلام کرده است.به گفته مسئولان، در گروههای سنی بالای ۴۵ سال، تعداد مردانِ مجردِ هرگز ازدواج نکرده بسیار کمتر از زنان است؛ همین موضوع باعث شده شرایط برای ازدواج جدی در این سنین برای زنان دشوارتر شود.
۲۳۳۲۱۷