پشت صحنه امپراتوری اینفانتینو؛ قدرت، پول و سیاست در لباس ریاست فیفا
جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، وقتی از هواپیما در کالی پیاده شد، در همان باند فرودگاه با استقبال رامون خسورون، رئیس فدراسیون فوتبال کلمبیا، روبهرو گردید. خسورون که از نزدیکترین حامیان و متحدان اینفانتینو به شمار میرود، این دیدار را فرصتی مناسب دید تا مراتب همراهی خود با رئیس فیفا را به شکلی علنی نشان دهد. این دو مقام در حالی که روی چهرههایشان لبخند نشسته بود، جلوی دوربین عکاسان قرار گرفتند و تصویری که از این لحظه ثبت شد، در حساب اینستاگرام فدراسیون فوتبال کلمبیا منتشر شد.
اینفانتینو برخلاف تصور رایج، برای شرکت در یک نشست کاملاً معمولیِ یک روز جمعه به کلمبیا سفر نکرده بود. برنامه اصلی سفر او حضور در مراسم تحلیف رئیسجمهور تازهروی کار آمده این کشور، آبلاردو دِ لا اسپریئیا، بود. در کنار او همچنین آلخاندرو دومینگز، رئیس کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی (کونمبول)، حضور داشت و همراهی اینفانتینو را در این سفر تکمیل میکرد.
این سفرها تنها یک بخش از مسیر شغلی رئیس فیفاست. ریاست فیفا یعنی ساختن پل ارتباطی با شماری از اثرگذارترین و قدرتمندترین چهرههای جهان؛ چیزی که رابطه اینفانتینو با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نمونهای روشن از آن است.
پیش از بزرگترین رسوایی در دوران ریاستش؛ یعنی طرح ناموفق «Fifa Forward Enterprise»؛ اینفانتینو چهرهای بهشدت بانفوذ بود؛ قدرتی که به نظر میرسید هیچ حادثهای نتواند آن را تکان دهد. اما حالا، پس از آنکه عذرخواهی کرد و اعلام نمود در برابر انتقادها درباره طرحش برای واگذاری بخشی از سهام جام جهانی مردان به شرکتهای سرمایهگذاری خصوصی میایستد، میکوشد دوباره روند امور را به حالت عادی برگرداند.
با این حال، شاید بازگرداندن فضا به حالت عادی به این سادگی نباشد.
تهدید یوفا برای تحریم مسابقات فیفا همچنان در سطح یک اهرم جدی باقی مانده است؛ موضوعی که ۲۹ روز دیگر و همزمان با آغاز جام جهانی زیر ۲۰ سال در لهستان، وارد مرحله آزمون خواهد شد. هرچند حمایتهایی که اینفانتینو در روزهای اخیر از خارج از اروپا دریافت کرده، احتمالاً به او دلگرمی داده است، اما رئیس فیفا قرار نیست به راحتی از موضع خود کوتاه بیاید.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است: اساساً نقش رئیس فیفا دقیقاً چیست؟
اینفانتینو و بازگشت به روال عادی
اینفانتینو با وجود عذرخواهی بابت طرح «Fifa Forward Enterprise»، حالا به نظر میرسد قصد دارد دوباره مدیریت امور را با سبک و سیاق همیشگی پیش ببرد. اوایل هفته جاری، کاروانی از خودروهای مشکی با شیشهدودی که خودروهای پلیس نیز آن را اسکورت میکردند، به مقر فیفا در رباط، پایتخت مراکش، وارد شد.
اینفانتینو در چارچوب همان مسیر همیشگی مدیریتی، شماری از اعضای منتخب هیئت مدیره فیفا را برای بررسی طرح خود فراخوانده بود؛ طرحی که بر پایه آن قرار بود ۲۱ درصد از فعالیتهای تجاری و همچنین فروش بلیتهای فیفا به یک شرکت سرمایهگذاری خصوصی واگذار شود.
این، شیوه سفر اینفانتینو است. او در میان مسیرهای هواییاش از جت اختصاصی قطر ایرویز استفاده میکند؛ هواپیمایی که در اختیار او قرار گرفته و در طول جام جهانی ۲۰۲۶ امکان انجام روزانه تا سه پرواز را میداد. به این ترتیب، در همان یک روز هم میتوانست دو مسابقه را از نزدیک تماشا کند. چنین سطحی از پذیرایی، بیش از آنکه یادآور تشریفات یک رئیس سازمان ورزشی باشد، حالوهوای استقبال از یک رئیس کشور را تداعی میکند.
این نوع جابهجایی، به او اجازه میدهد در نقاط مختلف جهان حضور داشته باشد و از بخشهای رسمی فیفا—از جمله دفتر رباط که هفته گذشته همزمان با بالا گرفتن جنجال «Fifa Forward Enterprise» در آن مستقر شده بود—دیدن کند.
از اینفانتینو انتظار میرود برای رسیدن به مسئولیتهایش از ۲۱۱ کشور عضو فیفا بازدید داشته باشد و پروژههای فوتبال پایهای را که فیفا هزینه آن را تأمین میکند، از نزدیک بررسی کند. یکی از مأموریتهای کلیدی او «همسو کردن فوتبال» است؛ هدفی که نمیشود فقط از داخل ساختمانهای مقر فیفا در زوریخ آن را محقق کرد. تحقق این مسئولیت، نیازمند سفرهای بینالمللی برای حضور در نشستهای کنفدراسیونها و مسابقات جهانیای است که خود فیفا برگزار میکند. در کنارش، ارتباط برقرار کردن با مسئولان و سیاستمداران کشورهای گوناگون نیز جزو ضروریات این جایگاه است.
در ماه آوریل، و پیش از کنگره فیفا در ونکوور، مقامهای محلی درخواست استفاده از اسکورت سطح چهار را رد کردند؛ نوعی اسکورت که معمولاً برای سران کشورها یا حتی پاپ در نظر گرفته میشود. در همین راستا، پلیس نیوزیلند هم اعلام کرده بود درخواست مشابهی را در جریان جام جهانی زنان ۲۰۲۳ نپذیرفته است.
در کنار کاروان خودروها و پروازهای اختصاصی، یک بخش مهم دیگر هم وجود دارد: حقوق و مزایای چشمگیر. دستمزدی که حالا سه برابر رقمی شده که اینفانتینو هنگام انتخاب شدن به ریاست فیفا در سال ۲۰۱۶ دریافت میکرد. او که ۱۰ سال پیش حدود ۱.۳ میلیون پوند میگرفت، حالا نزدیک به ۴ میلیون پوند دستمزد دریافت میکند؛ ترکیبی از حقوق پایه ۲.۲ میلیون پوندی و پاداش متغیر قطعی ۱.۸ میلیون پوندی.
سپ بلاتر، رئیس پیشین فیفا، در آخرین سال حضورش مجموعاً ۲.۶ میلیون پوند دریافت کرده بود.
اینفانتینو همچنین هر سال ۲۰ هزار و ۵۰۰ پوند تحت عنوان «کمکهزینه روزانه» میگیرد تا هزینههای زندگی و مخارج روزمره را پوشش دهد؛ مبلغی جدا از حقوق اصلی.
در مقام رئیس محبوبترین ورزش جهان، قابل انتظار است که برای این جایگاه، دستمزدی در سطحی متناسب پرداخت شود. اینفانتینو حتی میتواند به شکل منطقی این موضوع را توجیه کند: او میگوید با افزایش درآمدهای فیفا و رساندن بودجه تخصیصیافته به فدراسیونهای عضو به رقمهایی رکوردشکن، ثابت کرده ارزش چنین حقوقی وجود دارد.
اینفانتینو چگونه به ترامپ نزدیک شد؟
همکاری و همپوشانی اینفانتینو با ترامپ به نظر میرسید قدرت رئیس فیفا را حتی بیشتر هم نشان دهد. با این حال، در میان بخش قابل توجهی از جامعه فوتبال این حس شکل گرفت که این ارتباط، بهای نادیده گرفته شدن بخشی از مسئولیتهای اینفانتینو در قبال فوتبال را به همراه داشته است.
در ماه می ۲۰۲۵، اینفانتینو در یک سفر دیپلماتیک به خاورمیانه همراه ترامپ بود. او با دو ساعت تأخیر به کنگره فیفا در پاراگوئه رسید، سفری که همزمان جنبه رسمی و جنبه تبلیغاتی نیز برای آن متصور بود. در واکنش، یوفا اینفانتینو را متهم کرد که «منافع سیاسی شخصی» را در اولویت گذاشته است و سپس، در اعتراض، جلسه را ترک نمود.
موضوع دیگری که بحثها را شعلهور کرد، «جایزه صلح فیفا» بود؛ جایزهای که چند هفته پیش از حملات آمریکا به ونزوئلا برای کنار زدن نیکلاس مادورو و سپس آغاز حملات هوایی به ایران، به ترامپ اعطا شد. با وجود موج انتقادها، کمیته اخلاق فیفا به شکایتهای مطرحشده درباره بیطرفی سیاسی اینفانتینو در رابطه با این جایزه پاسخ روشن و قانعکنندهای نداد. در ابتدای همان سال نیز اینفانتینو به شکلی غیرمنتظره در نخستین نشست «هیئت صلح» ترامپ حاضر شد؛ نهادی که برای نظارت بر روند بازسازی غزه تشکیل شده بود.
کمیته بینالمللی المپیک که اینفانتینو یکی از اعضای دعوتشده آن به شمار میرود، اعلام کرد که قواعد مربوط به بیطرفی سیاسی نقض نشده است.
با این وجود، باز هم بسیاری بر این باور ماندند که رئیس فیفا بیش از حد به رئیسجمهور آمریکا نزدیک شده است. این مسئله زمانی بیشتر به چشم آمد که فولارین بالوگان، مهاجم تیم ملی آمریکا، پس از اخراج در جام جهانی از محرومیت فرار کرد. تصمیم کمیته انضباطی فیفا در آن پرونده، بیسابقه توصیف شد. ترامپ نیز اعلام کرد شخصاً با اینفانتینو تماس گرفته و از او خواسته است کارت قرمز بازیکن مورد بازبینی قرار بگیرد. در مقابل، اینفانتینو گفت این تصمیم توسط یک نهاد مستقل اتخاذ شده و هیچ فردی—از جمله او—نمیتوانسته بر نتیجه اثر بگذارد.
در آخرین آخر هفته پیش از پایان جام جهانی، ترامپ و اینفانتینو در برج ترامپ در نیویورک کنار هم دیده شدند. در همان دیدار، رئیسجمهور آمریکا اظهار کرد که با رئیس فیفا تماس داشته و او «یک تصمیم بزرگ دیگر» گرفته است.
اگر بخواهیم نقطه اوج این رابطه نزدیک را پیدا کنیم، احتمالاً باید سراغ طرح «Fifa Forward Enterprise» برویم. در روایتهایی که مطرح شد، قرار بود سرمایهگذار خصوصی این پروژه، شرکتی مرتبط با برادر داماد ترامپ—جرد کوشنر—باشد.
چرا اینفانتینو کمتر پاسخگوی رسانههاست؟
سؤالهای مستقل درباره شیوه اداره امور و تصمیمهای اینفانتینو معمولاً کمتر مطرح میشوند؛ دلیل اصلی هم این است که او اغلب تن به گفتوگو با رسانهها نمیدهد. طی چهار سال گذشته، اینفانتینو تنها دو نشست خبری برگزار کرده که هر یک حدود یک ساعت زمان برد؛ آن هم درست پیش از آغاز جام جهانی. بیرون از این نشستهای معدود، اینفانتینو بیشتر در مصاحبههایی دیده میشود که خود فیفا تولید میکند و از مسیر کانالهای رسمی این نهاد منتشر میشوند.
پیش از جام جهانی ۲۰۲۶، او تلاش کرد پیشاپیش به برخی ابهامها پاسخ دهد؛ از جمله درباره قیمت بالا ویزای هواداران و بلیتها. اما در همان نشست خبری پیش از جام جهانی، پاسخهایی که درباره «عمر آرتان»—داور سومالیایی که در فرودگاه میامی موفق به دریافت اجازه ورود به آمریکا نشده بود—داده، نگرانیهایی به همراه آورد. اینفانتینو در واکنش به این موضوع تنها گفته بود: «خونسرد باشید، آرام باشید».
وقتی اینفانتینو مواضع خود را از طریق کانالهای رسمی فیفا منتشر میکند، عملاً میتواند بخش عمدهای از روایت مورد نظرش را شکل دهد. بیانیهای که فیفا روز چهارشنبه منتشر کرد، ظاهراً دربرگیرنده نوعی ابراز تأسف بود، اما لحن تند و قاطع آن هم نباید نادیده گرفته شود. در این بیانیه، اینفانتینو فرصت یافت به منتقدان پاسخ دهد و اعلام شد فیفا «دیگر حمله به تمامیت، حکمرانی خوب و روند قانونی خود را تحمل نخواهد کرد».
منتقدان: پرونده علیه اینفانتینو بیش از حد سنگین شده است
ریاست فیفا جذابیتی کمنظیر دارد؛ واقعیتی که میتوان آن را حتی از این نکته فهمید که از زمان انتخاب استنلی راس در سال ۱۹۶۱، تنها چهار رئیس دائمی پشت میز قدرت فیفا نشستهاند.
در خارج از اروپا، درآمدهای بزرگ و رکوردشکن فیفا در دوره اینفانتینو به شکل مستقیم به تأمین هزینههای فعالیتهای فوتبالی بسیاری از کشورها کمک کرده است. همین جریان مالی، برای او نوعی وفاداری ایجاد کرده و در نهایت در انتخابات هم به معنی رأی بیشتر است.
اما از دید یوفا و چند فدراسیون ملی دیگر، ماجرای اختلافها و فهرست اتهامها علیه اینفانتینو حالا بیش از اندازه طولانی شده است. منتقدان او—که بسیاریشان در فوتبال اروپا حضور دارند—میگویند فیفا دیگر توان مدیریت به شکل یک پروژه اقتدارگرایانه را ندارد.
گسترش جام جهانی یکی از وعدههای انتخاباتی اینفانتینو بود. اگر او برای چهارمین بار هم به ریاست برسد، افزایش تعداد تیمهای جام جهانی ۲۰۳۰ به ۶۴ تیم بسیار محتمل به نظر میرسد. جام جهانی باشگاههای گستردهشده در تابستان نیز از دیگر برنامههایی بود که او مطرح کرد. حتی روی جام این مسابقات هم عبارتی حک شده که بوی شخصیسازی میدهد: «با الهام از رئیس فیفا، جانی اینفانتینو».
طراحی و نحوه برگزاری دو دوره بعدی جام جهانی مردان هم به نوعی کمک کرد تا عربستان سعودی—یکی دیگر از متحدان نزدیک اینفانتینو—میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ را به دست آورد. قرعهکشی جام جهانی تابستان امسال نیز، با توجه به روایتها، مراسمی بسیار طولانی، پرزرقوبرق و در عین حال عجیب بود که ترامپ و اینفانتینو در مرکز توجه قرار داشتند.
بخشی از هواداران میگفتند قیمت بلیتها بسیار بالاست. حتی بعضی از هوادارانی که حاضر شدند این هزینه را بپردازند، موفق نشدند ویزای ورود دریافت کنند. فیفا در پاسخ، فروش بلیت را به یک بازار ثانویه با قیمتهای بدون سقف منتقل کرد و همچنین اعلام نمود ۳۰ درصد از ارزش هر بلیت فروختهشده را نیز دریافت خواهد کرد. منتقدان معتقد بودند سودآوری و درآمدزایی، بیش از تجربه هوادار در تصمیمها اهمیت پیدا کرده است. در ادامه این موج انتقاد، دادستانهای کل ایالتهای نیویورک و نیوجرسی نیز فیفا را احضار کردند تا توضیح دهد چه سازوکاری در فروش بلیتها به کار گرفته شده است.
با وجود همه این جنجالها، در حالت طبیعی انتظار میرفت اینفانتینو همچنان شانس بالایی برای انتخاب مجدد داشته باشد؛ چرا که در سراسر جهان و در میان بسیاری از فدراسیونهای عضو، حمایت قابل توجهی از او وجود داشت. حتی پیش از آغاز جام جهانی، ۱۱۱ فدراسیون رسماً حمایت خود از اینفانتینو را اعلام کرده بودند؛ رقمی که به لحاظ عملی میتوانست برای تضمین انتخاب مجدد کافی باشد.
اما اکنون، پس از شکست طرح سرمایهگذاری خصوصی فیفا، این قطعیت دیگر چندان محکم نیست. یوفا این وضعیت را فرصتی میبیند تا با فشار بیشتر، اینفانتینو را وادار به عقبنشینی کند و او را به کنارهگیری ترغیب نماید.
با این همه، حضور اینفانتینو در مراسم تحلیف رئیسجمهور کلمبیا نشان میدهد حذف او از عرصه قدرت، احتمالاً بسیار دشوارتر از آن چیزی است که منتقدانش تصور میکنند.
بیشتر بخوانید: داستان ریاست فیفا؛ صندلی قدرت که فقط ۹ صاحب داشته است/ اینفانتینو در پی ادامه حکمرانی در روزهای جنجالی
