تورم برداشت 4.6 میلیارد دلاری دولت ، در راه است

style="line-height: 1.5em;">سایت خبری تحلیلی ساعت 24-بهناز صادق پور- غلامرضا تاجگردون ، رئیس کمیسیون بودجه ومحاسبات مجلس به دلیلی سوابقی که در دولت داشته با مباحث بودجه ای به خوبی آشنا است . وی از جمله کسانی است که همواره سعی داشته دولت را به رعایت قانون بودجه ملزم کند . وی در عین اینکه معتقد به همراهی با دولت در خصوص دادن برخی مجوزهاست ، با مواردی چون پرداخت یارانه به همه اقشار مخالفت دارد . تاجگردون در مصاحبه ای که با ساعت 24 انجام داد ، تاکید کرد نشانه های خروج از رکود را در اقتصاد می بیند و با توجه به مجموعه فاکتورهای اقتصادی ، این مهم در سال 93 شدنی است . گرچه او هم بسیار محتاط و خلاصه به مشکلاتی که در تیم اقتصادی دولت هست اشاره می کند . مصاحبه با رییس کمیسیون بودجه مجلس در پی می آید:
-با وجود تلاشی که دولت یازدهم تا کنون انجام داده و با وجود کاهش قابل توجه نرخ تورم ، کماکان کشور با مسئله رشد قیمتها درگیر است . نظر شما در خصوص مهار تورم چیست، آیا دولت قدرت مهار تورم را دارد؟
دو عامل روی تورم اثرگذار است : یکی شرایط رکودی است . یعنی به دلیل گردش پایین پول در کشور عملا آهنگ رشد قیمت ها پایین بیاید و شاخص عمومی قیمت توقف کند. دومین عامل انضباط مالی دولت یا انضباط بودجه ای است . این عامل دوم هم روی تورم اثر قابل توجهی دارد. دولت در بدو کار خوب عمل کرد و نظم لازم را در ترتیبات بودجه به عمل آورد. در انتهای سال در عملیات عمرانی –برای رهایی از رکود- حرکتی کرد که عملا از انضباط خارج شد.
-آن حرکت چه بود؟
برداشت 4.6 میلیارد دلاری که قبل از تبدیل به ریال در بودجه خرج شد. البته این کار با نیت خروج از رکود انجام شد اما به هر حال تا یکی دوماه آینده تاثیر خود را بر تورم نشان می دهد .
-یعنی به ازای آن بانک مرکزی پول پرقدرت تزریق کرد ؟
بله . ما در بودجه 93 انضباط خوبی حاکم کردیم و دولت هم نشان داده عزم دارد که انضباط بودجه را رعایت کند . به هرحال باید با فروش ارز و جمع آوری ریال ، منابع هزینه ای تـأمین شود. در دولت قبل این حرکت با ارقام بالاتر انجام شد و حجم نقدینگی کشور را به شدت افزایش داد.
-الان هم دست دولت برای چنین رفتاری باز است ؟
به هر حال اگر دولت خطا کند تورم بالا می رود . اما به نظر نمی رسد این دولت اینگونه رفتار کند. تا کنون بودجه 93 خوب عمل شده است. حرف ما این است که بانک مرکزی قلک دولت نباشد و مردم چوب نخورند. یعنی دولت مطالبات خود را از بانک مرکزی بالا نبرد.
-به فرض رفتار قانونمند دولت ، تورم کاهش می یابد ؟
اگر بودجه به درستی عمل شود و انحراف از آن کم باشد ، شاهد کاهش تورم خواهیم بود.
-در مورد افزایش قیمت کالاهای اصناف چطور ؟ دولت از اصناف خواست تا پایان خرداد قیمت ها را افزایش ندهند. بعد تاکید کرد که در ماه رمضان هم قیمت ها تغییر نکند. به نظر می رسد تا شهریور تمامی اصناف قیمت کالاهای خود را افزایش می دهند . بسیاری از این کالاها اقلام خوراکی و مصرفی خانوارهاست . فکر نمی کنید به زودی موجی از افزایش قیمت خرده فروشی کالاها آغاز می شود؟
سهم بالای تورم در اقتصاد ایران به دلیل افزایش نقدینگی است و دلیل آن هم می تواند افزایش سهم دارایی های خارجی بانک مرکزی باشد . به دلیل تحریم ها بخش زیادی از دارایی ایران خارج از کشور ماند. و دولت هم که هزینه های بالایی داشت اقدام به چاپ پول پرقدرت کرد یعنی قبل از تبدیل ارز به ریال اسکناس چاپ شد. با این تفاسیر دستوری بالا بردن قیمت ها خیلی تأثیر گذار نیست. بیشتر تأثیر این افزایش قیمت ها در تورم سهم روانی آن است .
-در کنار تورم ایران با کاهش شدید رشد اقتصادی هم دست به گریبان است . بنا بر آمار منتشره بانک مرکزی تا پایان آذر ماه سال 92 رشد اقتصادی ایران منفی 4.2 درصد بوده است . امسال رشد اقتصادی منفی تر می شود؟
رشد اقتصادی موتور اصلی سرمایه است . سه فاکتور در رشد اقتصادی اثر گذاراست: بودجه ، سرمایه گذاری بانک ها و سرمایه گذاری خارجی . باید دید وضعیت این سه فاکتور چگونه است ، آن وقت می شود راجع به رشد حرف زد. عملکرد بودجه عمرانی سال 91 کلا 10 هزار میلیارد تومان بود . تا اواسط سال 92 تورم کشورهم بالای 40 درصد بود. در سال 92عملکرد بودجه عمرانی به 24 هزار میلیارد تومان رسید . امیدواریم سال 93 این رقم به بیش از 38 هزار میلیارد تومان برسد. اگر چنین عملکردی محقق شود با توجه به کاهش تورم می توان به بهبود رشد اقتصادی امیدوار بود. یعنی رشد 50 درصدی عملکرد بودجه در سال 92 ، برای سال 93 هم ادامه پیدا کند.
دومین عامل سرمایه گذاری بانکهاست . اسما بانک ها از 150 تا 200 هزار میلیارد تومان سرمایه گذاری کرده اند . اما در واقع بیشتر این مبالغ مربوط به جابه جایی سرفصل هاست . یا سیستم بانکی مطالبات را به وام بلند مدت تر تبدیل کرده اما در واقع پولی به اقتصاد تزریق نشده است .
-بانک ها پول دارند که سرمایه گذاری کنند و تسهیلات بدهند؟
بانک ها پول ندارند .باید افزایش سرمایه بانک ها اتفاق بیفتد. دولت دنبال این کار است و ما هم کمک می کنیم.
-مسئله ای که این روزها خیلی گلایه بر انگیز شده ، بنگاه داری بانک ها و دادن تسهیلات به بنگاه های خودشان است ...
من مخالف بنگاه داری بانک ها نیستم . بنگاه داری هم بکنند پول خرج می شود . شرکت سرمایه گذاری بانک ها هم دارد در اقتصاد کار می کند .
-اما حرف این است که وام ها گیر بخش خصوصی نمی آید .
خوب بانکهای خصوصی بنگاهشان هم خصوصی است . بحث سر این است که همه ممکن است از تسهیلات برخوردار نشوند. اگر بانک ها افزایش سرمایه بدهند - به ویژه بانک های توسعه ای- تسهیلات دهی بیشتر می شود.
-برای افزایش سرمایه چه کردید؟
ما الان اختیاری به بانک مرکزی دادیم که کم نظیر است . اجازه دادیم بانک مرکزی با کسانی که از حساب ذخیره وام گرفتند و هنوز بدهکارند به هر روشی که توافق کرد کنار بیاید. یعنی اگر کسی وام ارزی با نرخ 700 تومان گرفته و امکان پرداخت آن را ندارد ، بانک مرکزی می تواند امروز با آن مشتری توافق کند و با همان نرخ دلار700 تومان بدهی را باز پس بدهد.
-این بدهی وام گیرندگان به حساب ذخیره ارزی چقدر است ؟
بیش از 6 میلیارد دلار. این مجوزی که به بانک مرکزی دادیم منحصر به حساب ذخیره ارزی است نه صندوق توسعه ملی.
-برگردیم به سوال قبل ، سومین عامل در رشد را سرمایه گذاری خارجی عنوان کردید.
بله.سرمایه گذاری خارجی وابسته به فضای بیرونی کشور است که در حال حاضر خیلی فضا بهتر شده . مجلس هم مجوز های خوبی به دولت داده که به دنبال جذب سرمایه خارجی برود . برای فاینانس 30 میلیارد دلار به دولت مجوز دادیم و برای بخش انرژی هم اجازه دادیم 100 میلیارد دلار در قالب قرار دادهای BOT وBOO جذب شود . دولت باید در کنار مذاکرات خارجی 40 درصد زمان خود را به سیستم بانکی و جذب سرمایه گذاری خارجی اختصاص دهد. من ظرفیت رهایی از رکود را در سال 93 می بینم.
-ظرفیت را در شرایط می بینید.در تیم اقتصادی دولت چطور ؟ چنین ظرفیتی وجود دارد ؟
بعضی از اعضا خوبند اما بعضی گرفتار مسائل روزمره شده اند.
-غیراز بخش انرژی ، بقیه بخش ها خوب عمل می کنند ؟ مثلا بانک مرکزی یا وزارت اقتصاد ؟
به هر حال هنوز دولت نتوانسته بانک ها را از وضعیت فعلی نجات دهد.
-در خصوص نرخ ارز و نوسان آن بگویید .
نوسان نرخ ارز خیلی زیاد نیست . این نوسان اندک محک خوبی است . یعنی نوسان 4-5 درصدی برای اقتصاد ما خوب است. به نظرم این مقدار اندک نوسان نشان داد دولت توانسته با وجود مذاکرات و فراز و نشیبی که دارد ، نرخ ارز را کنترل کند.
-نظر کمیسیون بودجه ومحاسبات مجلس برای کنترل نرخ ارز چیست ؟
باید منابع و مصارف اقتصاد به سمت ارز مبادله ای برود تا نوسان کم شود. فرض کنیم حجم مصارف بیرون از بازار مبادله ای ارز40 درصد باشد ، هرچقدر بتوانیم این مقدار را کمتر کنیم ، نوسان قیمت ارز کمتر می شود. باید تقاضاها برای ارز هم در بازار مبادله ای پاسخ داده شود. یعنی وزارت نفت و صندوق توسعه ملی ارز خود را در بازار مبادله ای به فروش برسانند . اما تجار در بازار آزاد ارز خود را مبادله کنند ( که به نفعشان باشد) . به این ترتیب بازار هم شفاف تر می شود.
-برگردیم به بحث بودجه . گفتید دولت باید عزم جدی برای انضباط بودجه ای داشته باشد. آیا چنین عزم و امکانی هست ؟
دولت عزم دارد اما مهم تر از آن نظارت مجلس است . اگر نظارت قوی باشد ، می شود.
-شما به عنوان رئیس کمیسیون بودجه مجلس معتقدید در سه ماه اول سال مجلس این نظارت را داشته ؟
در سه ماه اول که هنوز بودجه سال قبل هم جمع بندی نشده . اما در کمیسیون بودجه تا کنون 2 جلسه روی منابع و مصارف بودجه داشتیم ، یک جلسه روی منابع و مصارف ارز و دو جلسه هم در خصوص صندوق توسعه .
-خطاهای احتمالی که تذکر می دهید را دولت بر طرف می کند؟
دولت تمایل به خطا ندارد . دولت احساس می کند نظارت ما منصفانه است و با ما همراه است. در واقع دولت سرکشی نمی کند. ما هم از دولت خواستیم اگر کار جدیدی می خواهد بکند یا در مواردی مشکل عدول از قانون هست ، بیایند از مجلس مجوز بگیرند . ما هم با آنها همراهی می کنیم .
-در خصوص تراز تجاری ایران بگویید . سال قبل حتی با احتساب نفت تراز تجاری ایران منفی بوده . برای وضعیت تراز تجاری چه فکری کردید ؟
امسال تراز تجاری بهتر می شود . چون فروش نفت بالا رفته. قبلا فروش نفت ایران به 500 هزار بشکه هم تنزل پیدا کرده بود. با فروش 1میلیون و 400هزار بشکه نفت در روز و پایین نیامدن قیمت نفت ، تراز تجاری بهتر می شود که هردو این موارد هم به نظر می رسد محقق شود.باید منابع حاصل از نفت را هم به کشور بیاوریم که رفته رفته این کار درحال انجام است. در مجموع در وزارت نفت اوضاع مناسب است و امید داریم به زودی گشایشی در این بخش ایجاد شود.
-منابع حاصل از فروش نفت به کشور وارد شده ؟
تا حدی بله . اوضاع از این نظر بهتر شده . به نظر می رسد به زودی با نفت تراز تجاریمان سر به سر شود.
-در ایران آمارهای متفاوت و گاه تکاندهنده ای از بیکاری عنوان می شود . از دید شما بیکاری در ایران به مرز بحرانی رسیده ؟
قطعا بیکاری بحران است . و بمب خطرناکی است که در بدنه جامعه وجود دارد و نمی شود به سادگی از کنار آن رد شد . ما نمایندگان مجلس که در بدنه مردم رفت و آمد داریم به خوبی آن را حس می کنیم . صدای تیک تاک ثانیه شمار بمب ساعتی بیکاری را می شنویم . دولت به عنوان اولویت به بیکاری توجه نکرد. شاید درست هم بود . دولت فکر می کرد اول باید کشور از رکود خارج شود . دولت در خصوص بیکاری با جامعه تعارف دارد . مثلا دولت به دنبال سرمایه گذاری است تا اشتغال هم ایجاد شود. اما بعد یارانه می دهد که هم تورم زاست و هم اشتغال زا نیست.
-چقدر سرمایه گذاری برای ایجاد اشتغال در ایران مورد نیاز است؟
گزارش های کارشناسی از رقمی حدود 200 هزار میلیارد تومان خبر می دهند. که به زودی اتفاق نمی افتد . اگر تمامی فاینانسی که مجوز آن را دادیم و البته تسهیلات دهی بانک ها عملی شود ، می توانیم نرخ بیکاری را یک درصد کاهش دهیم. قسمت خطرناک بیکاری آن است که نرخ بیکاری قشر جوان یعنی افراد 18 تا 26 سال حدود 2.4 برابر نرخ متوسط بیکاری است . یعنی اگر نرخ متوسط بیکاری 20 درصد باشد ، نرخ بیکاری جوانان بالای 50 درصد است. در استان های محروم نیمی ا ز جمعیت جوان و فعال بیکار هستند . بیکاری زنان هم –به ویژه زنان تحصیلکرده – 2 برابر نرخ متوسط بیکاری است.
-مشکلات اقتصاد ایران مشخص است و در خصوص آن صحبت شده ، تعداد زیادی هم برنامه توسعه ای در کشور تدوین شده و برنامه های بالادستی هم کم نیستند. در چنین شرایطی باز صحبت از تدوین برنامه ششم می شود . واقعا کشور به تدوین برنامه جدید نیاز دارد؟
برنامه برای اقتصاد لازم است اما نه با این ابعاد ونه با این همه حکم آرمانی . برنامه باید کمی باشد که امکان نظارت بر آن هم فراهم باشد و البته قابل تصویب. به زودی دولت در خصوص برنامه جدید به کمسیون بودجه گزارش می دهد . امیدواریم برنامه به دور از شعار و متکی بر هدف های کمی باشد .

اشتراک‌گذاری:

لینک کوتاه: