افزایش پلکانی قیمت گاز برای توزیع عادلانه انرژی پاک است
از این‌رو و در راستای ایجاد عدالت اجتماعی و توزیع عادلانه این انرژی پاک، به استناد مصوبه شماره 171209/ت59907هـ مورخ 16/9/1401 هیات محترم وزیران تعرفه گاز طبیعی دوره سرد در بخش خانگی از 16 آذر ماه سال 1401 صرفا در پله‌های 4 تا 12 (پرمصرف و بدمصرف) افزایش یافت.
نحوه اعمال تخفیف 70 درصدی در قبوض گاز
با توجه به مصوبه هیات محترم وزیران، به علت کاهش شدید دمای هوای کشور در فصل سرد سال 1401 و با هدف کاهش هزینه‌های مربوط به مصارف گاز طبیعی خانوارها که به دلیل عدم آمادگی لازم آنها در خصوص کنترل مصارف گاز متناسب با الگوی بهینه مصرف بوده است، از تاریخ 16/9/1401 تا پایان سال جاری میزان افزایش تعرفه‌های جدید نسبت به تعرفه‌های قبلی در هر پله 70 درصد تخفیف خواهد داشت که این کاهش گازبها برای اقلیم‌های 1 تا 5 به ترتیب تا سقف 1300، 1250، 1200، 1000 و 800 مترمکعب در ماه به ازای هر واحد خانگی قابل اعمال خواهد بود. لیکن ملاک محاسبه گازبهای مشترکین از ابتدای سال 1402، تعرفه‌های مندرج در مصوبه شماره
171209/ت59907هـ مورخ 16/9/1401 می‌باشد.
معافیت گازبهای افراد تحت پوشش سازمان‌های حمایتی
بر اساس آیین‌نامه اجرایی بند (ک) تبصره (15) قانون بودجه سال 1401، مصارف تحت الگوی تمام مشترکین تحت پوشش سازمان‌های حمایتی با تعرفه صفر محاسبه می‌گردد. بر همین اساس تاکنون اطلاعات حدود 1.300.000 مددجو توسط سازمان‌های حمایتی اعلام و در سامانه صدور صورتحساب شرکت ملی گاز ایران ثبت شده است. گازبهای مربوط به مصارف 3 پله ابتدایی کلیه این مشترکین رایگان می‌باشد و این مشترکین صرفا گازبهای مصارف مازاد بر پله 3 را پرداخت خواهند نمود.
آیا صدور صورتحساب‌های چندمیلیونی بدون دلیل است؟
بر اساس بررسی کارشناسی، اگر فرض کنیم یک واحد مسکونی در نقاط سردسیر از 3 بخاری با شعله متوسط و یک اجاق گاز و آب گرمکن برای مصارف خود استفاده نماید، براساس استانداردهای تجهیزات گازسوز، مصرف ماهیانه این مشترک 843 مترمکعب در ماه خواهد بود و نهایتا گازبهای آن 285 هزار تومان می‌باشد که پس از اعمال تخفیف 70 درصدی به رشد تعرفه‌ها، گازبهای آن 231 هزار تومان خواهد بود. لذا مصارف پله‌های 11و12 بسیار نامتعارف بوده و نیازمند اصلاح شیوه زندگی، فرهنگ‌سازی، استفاده از تجهیزات راندمان بالا و رعایت اصول مندرج در مبحث 19 برای ساختمان‌ها می‌باشد. با بررسی روند مصرف مشترکین در سراسر کشور و همچنین شناسایی مناطقی که بیشترین فراوانی مشترکین در پله‌های 11 و 12 را داشته‌اند، مشخص گردید دلیل پرمصرفی بسیاری از مشترکین عواملی به غیر از برودت و سردی هوا بوده است. بیشتر موارد گزارش شده عبارتند از استفاده برای گرمایش استخر یا فضاهای غیرضروری ساختمان‌های بزرگ، توسعه غیرمجاز لوله‌کشی از منزل مسکونی به مغازه‌های مجاور، استفاده از گاز طبیعی برای پخت نان یا محصولات خانگی، استفاده از گاز طبیعی برای گرمایش محل نگهداری حیوانات، استفاده از شعله گاز برای گرمایش درختان باغچه‌های خانگی، استفاده از گاز طبیعی واحد مسکونی برای طبقات دیگر که به صورت غیرمجاز ساخت و ساز شده‌اند و فاقد مجوز هستند، استفاده از گاز طبیعی برای خانه‌های قدیمی که چند خانوار در اتاق‌های مختلف زندگی می‌کنند و یک اشتراک یک واحدی دارند، استفاده همزمان از بخاری و پکیج در برخی از منازل مسکونی، استفاده از تجهیزات گازسوز ناایمن یا قدیمی که راندمان بسیار پایینی دارند. در هر صورت مشترکین محترم در صورتی که به حجم مصرفی مندرج در صورتحساب خود اعتراض داشته باشند، می‌توانند موارد را جهت بررسی به منطقه گازرسانی مربوطه اعلام نمایند.
با توجه به آنچه گفته شد به وضوح مشخص است که مشترکین با مصارف بالاتر از 900 مترمکعب در ماه دارای مصارف نامتعارف هستند و حتی در شرایط سردسیری نیز توجیه ندارد. لذا ضروری است مشترکین محترم ضمن بررسی و در صورت نیاز اصلاح روند مصرف خود در استفاده از سامانه‌های گرمایشی خود تجدیدنظر نمایند و حتما به برچسب انرژی وسایل گازسوز توجه لازم را داشته باشند که متاسفانه به دلیل تعرفه‌های ناچیز گاز، این امر محقق نمی‌شود.
در بخشی از گزارش به صورتحساب مشترکین استان همدان اشاره شده بود، لازم به ذکر است از 16 آذر ماه تاکنون حدود 1.100.000 صورتحساب در استان همدان صادر شده است که تنها حدود 4 درصد این صورتحساب‌ها در پلکان 11 و 12 قرار گرفته‌اند. این مشترکین حدود 11 درصد مصرف گاز استان همدان را به خود اختصاص داده‌اند و صورتحساب ماهیانه این مشترکین متناسب با میزان مصرف انجام شده از 600 هزار تومان به بالا خواهد بود.همچنین صورتحساب حدود 45 درصد مشترکین این استان زیر 27 هزار تومان بوده است و 33 درصد دیگر مشترکین نیز صورتحساب‌های بین 27 هزار تومان تا 90 هزار تومان دریافت کرده‌اند. لیکن این گزارش حاکی از این موضوع است که مصارف بسیاری از مشترکین محترم در حد الگو بوده و صرفا تعداد محدودی از مشترکین (4 درصد) مصارف بسیار زیاد و خارج از الگو داشته‌اند.
تعرفه‌های پلکانی گاز متناسب با شرایط آب و هوایی (اقلیم)
اقلیم‌های آب و هوایی توسط پژوهشکده هواشناسی تعیین و به شرکت ملی گاز ایران اعلام شده است و تعرفه‌های گاز طبیعی متناسب با اقلیم آب و هوایی و رعایت عدالت اجتماعی با دو هدف اصلی تشویق مشترکین به مصرف کمتر برای استفاده از تعرفه‌های ارزانتر و همچنین رشد ملایم تعرفه‌ها برای مشترکین پرمصرف، تدوین و ابلاغ شده است. بدیهی است در صورت تک نرخی بودن تعرفه، یارانه پرداختی به ازای هر مترمکعب مصرفی، برای مشترکین پرمصرف و کم مصرف یکسان خواهد بود یا اگر تعداد پله‌ها کاهش یابد، تعداد مشترکین بیشتری به یک‌باره مجبور به پرداخت گازبها با تعرفه‌های پرمصرفی خواهند شد. لذا دولت به منظور رعایت این موارد تعرفه‌ها را در 12 پله تصویب و ابلاغ نموده است. برای مثال تا 425 مترمکعب در ماه برای یک واحد مسکونی در شهر کبودرآهنگ استان همدان (اقلیم1) به عنوان مصرف متعارف شناخته می‌شود. این در حالی است که سقف مصرف متعارف در شهر تهران (اقلیم3) معادل 325 مترمکعب در ماه می‌باشد.
نحوه صدور صورتحساب شرکتهای گاز استانی
با توجه به اینکه در بند (م) تبصره (1) و بند (ک) تبصره (15) قانون بودجه سال 1401، دولت مکلف به اصلاح الگوی مصرف و همچنین تغییر تعرفه‌های گاز طبیعی در بخش خانگی شده است، لذا دولت با هدف مدیریت مصرف اقدام به تغییر تعرفه‌ها از 16 آذر نموده و شرکت ملی گاز ایران نیز به منظور اطلاع‌رسانی سریع به مشترکین و همچنین متناسب کردن صورتحساب با طول ماه، اقدام به صدور صورتحساب‌های 30 روزه نموده است. لازم به ذکر است در سنوات گذشته نیز برخی از شرکتهای گاز استانی با همین هدف صورتحساب‌های خود را 30 روزه صادر می‌کردند. بدیهی است مشترکین با رویت چند صورتحساب در طول دوره سرد سال، فرصت مدیریت مصرف را نیز خواهند داشت ولی اگر یک صورتحساب در پایان اسفند ماه و برای مصارف دوره سرد دریافت می‌کردند فرصتی برای مدیریت مصرف نداشتند. همچنین به منظور مساعدت با مشترکین، امکان پرداخت مرحله‌ای مبالغ صورتحساب نیز وجود دارد و مشترکین با مراجعه به نواحی گازرسانی می‌توانند درخواست‌های خود را ثبت و پیگیری نمایند.
شیوه مسرفانه مصرف گاز در کشور
طبق برخی آمارها شدت مصرف گاز در ایران 10 برابر چین است و بر اساس آماری دیگر اتحادیه اروپا متشکل از 28 کشور بوده و مصرف گاز در داخل ایران برابر با 12 کشور اتحادیه است، به‌طور مشخص‌تر اینکه مصرف گاز خانگی ایران برابر با مجموع مصارف 3 کشور همین اتحادیه است و بر اساس گزارش موجود در شرکت ملی گاز ایران، در سال 1400 حدود 26 درصد گاز در بخش خانگی، 33 درصد در بخش صنعتی، 33 درصد در بخش نیروگاهی و 8 درصد نیز در سایر بخش‌ها مصرف شده است. این در حالی است مصرف خانگی در ماه‌های سرد سال به حدود 55 درصد افزایش می‌یابد و در اوج مصرف، بخش خانگی و تجاری حدود 80 درصد گاز کشور را برای گرمایش مصرف می‌نمایند. در این شرایط تنها 20 درصد حجم باقی مانده در اختیار صنایع بزرگ و نیروگاه‌ها قرار خواهد گرفت. بدیهی است با این روند مصرف در بخش خانگی، فرصتی برای توسعه مصرف گاز در سایر بخش‌ها نخواهد بود.
اما به نظر می‌رسد هر چند رفاه و آسایش شهروندان به عنوان غایت اصلی توسعه صنعت گاز کشور تعریف شده است، اما این رفاه در همه ابعاد منجر به توسعه مطلوب نشده است که یکی از مهم‌ترین دلایل این امر نیز شیوه مسرفانه مصرف گاز در کشور بوده است ولی در عین حال شرکت ملی گاز ایران معتقد است کاهش شدت مصرف انرژی در کشور نیازمند اجرایی نمودن اسناد بالادستی و مقررات موجود در تمامی بخش‌ها اعم از خانگی، تجاری، صنایع بزرگ و کوچک و نیروگاهی می‌باشد که متاسفانه طی سال‌های گذشته برنامه منسجم و تاثیرگذاری توسط دستگاه‌های ذیربط انجام نشده است، به عنوان مثال اغلب صنایع به ویژه صنایع بزرگ عمدتا فرسوده یا از تکنولوژی با راندمان پایین استفاده می‌کنند در حالی که برنامه‌ریزی و اجرای طرح‌های بهینه‌سازی با هدف مدیریت مصرف شدت انرژی در این بخش می‌تواند از هدررفت انرژی جلوگیری و به تامین پایدار آن کمک شایانی نماید و استدلال اینکه مصرف‌کنندگان خانگی به عنوان ایجاد بحران انرژی معرفی شوند، صرفا زاییده ذهن نگارنده مطلب است و تحت هر شرایطی اولویت شرکت ملی گاز ایران در تامین گاز بخش‌های مختلف در فصول سرد سال، تامین کامل نیازهای بخش خانگی بوده و می‌باشد.
در پایان شرکت ملی گاز ایران تاکید می‌نماید با توجه به ناترازی گاز و شدت مصرف بالای انرژی در کشور، مشترکین گاز طبیعی در همه بخش‌ها اعم از خانگی، تجاری، صنایع عمده و غیرعمده، نیروگاهی و ... ضمن توجه به عامل میزان مصرف انرژی در طرح‌های توسعه‌ای و تکنولوژی‌هایی که به کار می‌گیرند، با برنامه‌ریزی مناسب نسبت به پایش مستمر میزان مصرف و همچنین طرح‌های بهینه‌سازی و افزایش راندمان خود اقدام نمایند و همچنین از آن رسانه محترم تقاضا می‌شود به‌رغم تمام تمهیدات اندیشیده شده و پیش‌بینی‌های صورت گرفته، با توجه به اینکه هیچ چیز به اندازه همکاری مسوولانه هموطنان عزیز در زمینه مدیریت مصرف، نمی‌تواند ضامن حفظ جریان پایدار گاز در کشور باشد، با روشی مناسب در حوزه مدیریت مصرف بهینه انرژی از جمله آب، برق و گاز در کشور الگوسازی نماید
اعتماد