سایه ترسناک اعداد در اقتصاد ایران
اعداد اقتصاد ایران در اردیبهشت ۱۴۰۵ چیزی فراتر از آمار هستند؛ هر رقم روایتی است از زندگی میلیونها انسانی که زیر فشار همزمان جنگ، تحریم و تورم له میشوند.
تورم نقطهای براساس دادههای مرکز آمار به ۵/۷۳ درصد رسیده اما این عدد رسمی تصویر واقعی را نشان نمیدهد. بانک جهانی تورم مواد غذایی ایران را ۹۹ درصد برآورد کرده؛ عددی که یک قدم تا ابرتورم فاصله دارد.
نان و غلات ۱۴۰درصد، گوشت ۱۳۵درصد، روغن ۲۱۹درصد و لبنیات ۱۱۷درصد گران شدند. قیمت قند به ۱۲۵ هزارتومان و تخممرغ به ۲۰هزار تومان دانهای رسیده است. این ارقام برای جامعهای که پیش از جنگ هم با تورم ۴۸ درصدی دستوپنجه نرم میکرد بهمعنای فروپاشی قدرت خرید خانوارهاست.
ریال آینه تمامقد این فروپاشی است. دلار در بازار آزاد از حدود ۱۳۲ هزار تومان در ابتدای پاییر پارسال بهاوج ۱۸۹ هزارتومان در ۱۴ اردیبهشت امسال رسید و هرچند با امید بهمذاکرات به ۱۷۸ هزار تومان بازگشته هنوز ۳۵ درصد بالاتر از سطح قبل از جنگ است.
نکته تلختر تاریخی است: ریال ایران از انقلاب ۱۳۵۷ تاکنون ۲۰ هزار برابر در برابر دلار سقوط کرده و جنگ هرمز آخرین فصل این سقوط مداوم را رقم میزند. بانک مرکزی نرخ ترجیحی واردات را حذف کرده و عملا اعتراف کرده که توان مداخله موثر در بازار ارز را ندارد.
در سطح کلان تصویر بازهم تاریکتر است. صندوق بینالمللی پول انقباض ۱/۶درصدی اقتصاد ایران را برای ۲۰۲۶ پیشبینی کرده پس از رشد منفی ۷/۲ درصدی سال گذشته است یعنی دوسال متوالی کوچکشدن اقتصاد. خسارت زیرساختی ناشی از حملات هوایی بین ۲۰۰ تا ۲۷۰ میلیارد دلار برآورد شده؛ رقمی معادل ۸۰ درصد کل تولید ناخالص داخلی ایران که ۳۴۱ میلیارد دلار است.
بیش از یکمیلیون شغل از دست رفته و ماهانه ۱۰۰ هزار شغل دیگر نابود میشود. تجارت ایران با چین بزرگترین شریک تجاریاش ۵۰ درصد سقوط سالانه داشته و فقط در مارس ۸۰درصد کاهش یافت. درآمد نفتی ایران که شریان حیات بودجه دولت است روزانه ۵۰۰ میلیون دلار از دست رفته و کسری بودجه به۱۸۰۰تریلیون تومان رسیده است.
روزنامه دنیای اقتصاد سه سناریو ترسیم کرده که هرکدام مسیر متفاوتی از تورم را نشان میدهد. در سناریوی خوشبینانه یعنی توافق و بازگشایی تنگه تورم به ۴۹ درصد مهار میشود.
در سناریوی «نهجنگونهصلح» که دقیقا وضعیت فعلی است تورم به۶۷ درصد میرسد و در سناریوی فاجعهبار جنگ مجدد ابرتورم ۱۲۳ درصدی در انتظار است. فاصله بین بهترین و بدترین سناریو ۷۴ واحد درصد است و سرنوشت اقتصاد ایران در همین طیف بلاتکلیف معلق مانده است.
