جنگ دایمی نشود
مردم ایران برایشان اهمیت دار بدانند از چه زمانی زندگی در کشور برایشان عادی می شود و هراس از جنگ در کشور دیگر دیده نخواهد شد. کاهش عملیات نظامی آمریکا در در روزهای تازه سپری شده و فعال شدن دوباره کانالهای دیپلماتیک، این تصور را ایجاد کرده که هنوز راهی برای مهار بحران وجود دارد. اما همزمان، تهدید به تشدید حملات همچنان بخشی از راهبرد واشنگتن است.
ایرانیان از این هراس دارند که وضعیت نه جنگ کامل ، نه آشتی کامل سالها ماهها و حتی سالها ادامه یابد و فضای کسب وکار و معیشت به سوی سردرگمی و بلاتکلیفی کامل برود.
جنگ میان ایران و آمریکا به نقطهای رسیده که دیگر نمیتوان آن را صرفا با شمار حملات، شدت بمبارانها یا تعداد روزهای آتشبس توضیح داد. عملیات نظامی آمریکا در چند روز گذشته قطع شده یافته و کانالهای دیپلماتیک، از جمله رایزنیهای فنی ایران و عمان با هدف رسیدن به سازوکار مدیریتی مشترک برای تنگه هرمز، دوباره فعال شدهاند.
اما این کاهش تنش به معنای پایان بحران نیست. واشنگتن همچنان از تهدید حملات گستردهتر بهعنوان ابزار فشار استفاده میکند و تهران نیز گفتوگو را ادامه میدهد، بیآنکه از مواضع اصلی خود عقبنشینی کرده باشد.
کارشناسان میگویند برای فهم وضعیت کنونی باید به مفهوم "آشتی مسلح" توجه کرد. به گفته آنها نه ایالات متحده و نه جمهوری اسلامی ایران به دنبال یک جنگ تمامعیار نیستند، اما هر دو میکوشند با استفاده از قدرت نظامی، بازدارندگی ایجاد کنند، قدرت چانهزنی خود را در مذاکرات افزایش دهند و جایگاه بالاتری در دیپلماسی به دست آورند.
محتملترین سناریو در شرایط موجود، "نه جنگ کامل، نه صلح کامل" است؛ وضعیتی که میتوان آن را "بازدارندگی همراه با مذاکره" نامید. از نگاه او، دو طرف هنوز میکوشند از رسیدن به یک جنگ تمامعیار پرهیز کنند، اما خطر اشتباه محاسباتی همچنان جدی است.
او هشدار میدهد اگر یکی از طرفین خطوط قرمز طرف مقابل را بهدرستی شناسایی نکند و از آن عبور کند، تنشها میتواند از کنترل خارج شود و آتش جنگ دوباره شعلهور شود. با این حال، حتی در چنین سناریویی نیز طرفین پس از چند روز یا چند هفته درگیری دوباره تلاش خواهند کرد جنگ را مدیریت کنند.
رسانههای ایران از عباراتی مانند "دوران خاکستری"، "برزخ در آتشبس" یا "آتشبس در بنبست" برای توصیف وضعیت کنونی استفاده میکنند. این توصیفها بیدلیل نیست. جنگ کلمات هر روز ادامه دارد. هر دو کشور میگویند پیروز این جنگ هستند، دست بالا را در مذاکره دارند و کوتاه نمیآیند.
ظاهراً بازی "برد-برد" یا حتی "مساوی" از دستور کار طرفین خارج شده است. امتیاز دادن برای هر دو طرف میتواند به معنای "تسلیم شدن" تعبیر شود و همین نگاه، کلاف آتشبسرا پیچیدهتر کرده است. وضعیت کنونی شبیه نوعی "پات" در بازی شطرنج است؛ جایی که طرفین به یک بنبست راهبردی رسیدهاند، بیآنکه بتوانند آن را به پیروزی قطعی تبدیل کنند.
