قائمپناه: رسانه جزئی جدانشدنی از حکمرانی است/تفاوت نگاهها نباید به خصومت تبدیل شود
به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، محمدجعفر قائمپناه روز شنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۵ در آیین گرامیداشت روز خبرنگار، با اشاره به اینکه این روزها فرصتی ارزشمند برای تأمل دوباره درباره پیوند میان دولت، رسانه و جامعه به شمار میآید، گفت: امروزه رسانه دیگر یک عنصر حاشیهای نیست، بلکه بخشی جداییناپذیر از حکمرانی محسوب میشود. اداره کشور تنها با صدور تصمیم، تصویب قانون، تخصیص بودجه و چیدمان ساختارهای اداری پیش نمیرود. دولت باید بتواند با مردم سخن بگوید، دلایل تصمیمهایش را روشن کند، گوش شنوا برای صدای جامعه داشته باشد و برای سیاستهای خود پشتوانه اعتماد و همراهی اجتماعی بسازد.
وی با بیان اینکه اعتماد با دستور و توصیه مسئولان شکل نمیگیرد، افزود: اعتماد محصول تجربهای است که مردم از صداقت، شفافیت، پاسخگویی، عدالت و دیدهشدن به دست میآورند و رسانه یکی از اصلیترین میدانهای شکلگیری همین تجربه است.
قائمپناه یادآور شد: دولت چهاردهم رسانه را ادامه روابط عمومی دستگاههای اجرایی نمیداند و از رسانهها نیز انتظار ندارد که هر روز و در هر شرایطی به تأیید دولت بپردازند. رسانهای که صرفاً بازتابدهنده صدای مسئولان باشد، بخشی از مأموریت خود را رها کرده است؛ همانطور که دولتی که فقط صدای موافقان را بشنود، کمکم از بخش مهمی از واقعیت جامعه فاصله میگیرد.
معاون اجرایی رئیسجمهوری با تأکید بر اینکه اگر دولت صدای رسانه را نشنود، پیوند مؤثر خود با جامعه را از دست میدهد، اظهار کرد: گاهی یک گزارش دقیق میتواند مسئلهای را پیش چشم مدیران قرار دهد که دهها گزارش اداری نتوانستهاند آن را چنین روشن آشکار کنند. یک تصویر، یک تیتر یا حتی یک پرسش درست ممکن است دستگاه اجرایی را متوجه نقصی کند که در سازوکارهای رسمی دیده نشده است.
وی گفت: رسانه منتقد، اگر حرفهای و منصفانه عمل کند، بخشی از سامانه هشداردهنده حکمرانی است. شنیدن خبرهای خوب آسان است؛ اما هنر حکمرانی در این است که خبر ناخوشایند را هم بشنود و برای اصلاح آنچه نیاز به اصلاح دارد اقدام کند. البته این مسئولیت یکسویه نیست.
قائمپناه ادامه داد: همانگونه که دولت باید پاسخگو باشد، رسانه نیز در برابر جامعه مسئولیت دارد. در فضای رسانهای امروز، یک خبر نادرست، یک تصویر خارج از بستر یا یک روایت شتابزده میتواند در چند دقیقه ذهن میلیونها نفر را تحتتأثیر قرار دهد. سرعت، ویژگی اجتنابناپذیر رسانه امروز است؛ اما اعتبار، سرمایه اصلی رسانه به شمار میرود.
معاون اجرایی رئیسجمهوری با بیان اینکه جامعه به رسانهای اعتماد میکند که بداند حتی اگر با گرایش سیاسی آن همسو نباشد، واقعیت را تحریف نمیکند و مرز میان نقد و تخریب را میشناسد، خاطرنشان کرد: این اعتماد فقط دارایی یک رسانه نیست؛ بلکه بخشی از سرمایه اجتماعی ایران است.
وی با تاکید بر اینکه دشمن در جنگ اخیر تنها زیرساختهای کشور را هدف قرار نداده بود، بلکه میکوشید اعتماد عمومی را نیز نشانه بگیرد، افزود: در همان روزها روشن شد که جامعه ایرانی ظرفیتی بزرگ برای همبستگی دارد. مردمی که شاید در بسیاری از موضوعات سیاسی و اجتماعی دیدگاههای متفاوتی داشته باشند، وقتی پای ایران در میان باشد، میتوانند شانهبهشانه هم بایستند. این حقیقت نیز باید روایت شود.
قائمپناه تصریح کرد: روایت ملی، روایت یک دولت یا یک حزب و جناح نیست؛ بلکه روایت ایران با تمام تنوعش است؛ با همه اختلافنظرها، مطالبات، دشواریها و دستاوردهایش. امروز ایرانستیزی فقط در قالب تحریم، فشار سیاسی یا حمله نظامی رخ نمیدهد. یکی از میدانهای جدی تقابل، تلاش برای مخدوش کردن چهره ایران در افکار عمومی جهان و حتی در ذهن خود ایرانیان است.
معاون اجرایی رئیسجمهوری یادآور شد: البته پاسخ به ایرانستیزی، بزک کردن واقعیت نیست. هیچ جامعهای با پنهانکردن مشکلاتش قدرتمند نمیشود. اتفاقاً زمانی روایت ملی اعتبار پیدا میکند که مردم صداقت آن را لمس کنند. باید از کاستیها سخن گفت، فساد و ناکارآمدی را نقد کرد و صدای اعتراض و مطالبه مردم را شنید؛ اما در عین حال نباید اجازه داد ایران در تصویری یکسره تیره، شکستخورده و ناامیدکننده محصور شود.
وی گفت: اگر از رسانه انتظار داریم روایت دقیق و منصفانهای ارائه دهد، دولت نیز باید زمینه دسترسی به اطلاعات معتبر را فراهم کند. نمیتوان از خبرنگار دقت خواست و در عین حال راه دسترسی او به اطلاعات را دشوار کرد. نمیتوان انتظار داشت رسانه به شایعه تکیه نکند، اما پاسخ رسمی را ساعتها و روزها به تأخیر انداخت.
قائمپناه با بیان اینکه خلأ اطلاعاتی هرگز خالی نمیماند، ادامه داد: هر جا اطلاعرسانی معتبر حضور نداشته باشد، شایعه برای پر کردن آن وارد میدان میشود. از همین رو، شفافیت و پاسخگویی برای دولت چهاردهم یک شاخص مهم کارآمدی است. البته میدانیم که هنوز همه دستگاهها به یک میزان پاسخگو نیستند، دسترسی خبرنگاران به اطلاعات در همه حوزهها آسان نیست و گاهی زبان دستگاه اداری از زبان مردم فاصله دارد. این نواقص باید اصلاح شود.
معاون اجرایی با بیان اینکه مدیر دولتی باید بپذیرد پاسخگویی لطفی در حق خبرنگار نیست، بلکه بخشی از وظیفه عمومی اوست، یادآور شد: خبرنگار نیز زمانی که پرسش میکند، در بسیاری از مواقع حامل حق مردم برای دانستن است. انتظار دیگر ما از جامعه رسانهای، کمک به حفظ امکان گفتوگوی ملی است.
وی با تاکید بر اینکه اختلاف نظرها نباید به دشمنی بدل شوند، اظهار کرد: ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به یک میدان مشترک برای گفتوگو نیاز دارد؛ جایی که بتوان با هم اختلاف داشت، اما دیگری را از دایره ایران بیرون نراند. بتوان دولت را نقد کرد و در همان حال از منافع ملی پاسداری نمود. بتوان از مشکلات گفت و امید به اصلاح را زنده نگه داشت. بتوان رقابت سیاسی داشت و در برابر ایرانستیزی در یک صف ایستاد.
قائمپناه ادامه داد: رسانه میتواند میزبان چنین گفتوگویی باشد و شاید یکی از بزرگترین خدمات آن به ایران امروز، حفظ امکان گفتوگو میان ایرانیان است. ما در دولت چهاردهم متعهد هستیم سهم خود را با شنیدن بیشتر، پاسخگویی بیشتر، شفافیت بیشتر و احترام به جایگاه رسانه ادا کنیم.