کلمبیا در زیر سنگینترین زمینلرزه ۷.۴ ریشتری؛ چه دلایلی موجب احساس این زلزله در چندین کشور شد؟
مهدی زارع، زلزلهشناس، در مصاحبهای با خبرآنلاین جزئیات مربوط به یک رخداد زلزله را تشریح میکند و بیان میکند: عمق ۱۱۰ کیلومتری این زلزله باعث شد تا امواج لرزهای در مقیاس وسیعی پخش شوند و به همین دلیل در شهرهای کالی، مدلین، بوگوتا و حتی نواحی غربی ونزوئلا احساس شود.
زارع در مورد وقوع زلزلهای به بزرگی ۷.۴ در کلمبیا توضیح میدهد: این زلزله در روز دوشنبه، ۱۰ آگوست ۲۰۲۶، ساعت ۷:۳۴ صبح به وقت محلی و معادل ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ در ناحیهای که ورقه نازکا در حال فرورفتگی زیر ورقه آمریکای جنوبی است، در عمق ۱۱۰ کیلومتری روی داد.
او بیان میکند: کانون اصلی زلزله در حدود ۵.۱ کیلومتری شرق سن خوزه دل پالمار،واقع در بخش چوکو در غرب کلمبیا، و مختصات جغرافیایی آن ۴.۹۷ شمالی و ۷۶.۲۲ غربی است. این زلزله با شدت اوجی بین VII و VIII، از بسیار قوی تا شدید در نزدیکی مرکز زلزله، خسارات قابل توجهی در کیبدو، مرکز شهرستان و همچنین در شهرهای اطراف از جمله نوویتا و سانتواریو به بار آورد.
زارع درباره تلفات ناشی از این زلزله میگوید: در دو ساعت نخست بعد از وقوع زلزله، حداقل ۲۰ مورد مرگ تایید شده است که شامل ۱۸ مورد در پریرا و ۲ مورد در مانیزالس میشود که به تایید مقامات محلی اورژانس رسیده است.
این زلزلهشناس در توضیح درباره پریرا میگوید: پریرا، مرکز شهرستان ریسارالدا در کلمبیا، در دامنه کوههای آند و در منطقهای معروف به تولید قهوه به نام «محور قهوه» قرار دارد. پریرا به همراه سایر نواحی محور قهوه، جزء میراث جهانی یونسکو به نام «منظر فرهنگی قهوه کلمبیا» را تشکیل میدهد.
او ادامه میدهد: این شهر با حدود ۵۰۰ هزار نفر جمعیت، پرجمعیتترین شهر در محور قهوه و همچنین بخشی از منطقه کلانشهری غرب مرکزی کلمبیا است که جمعیت آن حوالی ۷۵۰ هزار نفر تخمین زده میشود.
زارع اشاره میکند که عملیات امداد و نجات در چندین شهر متمرکز شده است، و فوریتهای پزشکی در کیبدو، پریرا و کالی متمرکز گردیده است. تیمهای جستجو و نجات شهری در کالی به طور فعال در حال بررسی ساختمانهای فروریخته هستند، به طوری که در پی ریزش حداقل ۲۰ ساختمان، تعدادی از افراد در زیر آوار محبوس شدهاند.
او به این نکته اشاره میکند: در کیبدو و سن خوزه دل پالمار ارزیابی خسارات و شمارش تلفات همچنان در حال انجام است و تیمهای اضطراری در حال دسترسی به جوامع روستایی دورافتاده نزدیک به کانون زلزله هستند.
از ریزش ساختمانها تا تخلیه برجهای بلندمرتبه
این زلزلهشناس در رابطه با کالی توضیح میدهد: کالی، مرکز بخش واله دل کائوکا و پرجمعیتترین شهر جنوب غرب کلمبیا است که جمعیت آن در سال ۲۰۲۳ حدود دو میلیون و سیصد هزار نفر برآورد شده است. از نظر مساحت، کالی دومین شهر بزرگ کشور و از نظر جمعیت، سومین شهر پرجمعیت کلمبیاست. این شهر به عنوان یک مرکز اقتصادی و شهری کلیدی در جنوب کشور شناخته میشود و یکی از سریعترین اقتصادهای در حال گشایش کلمبیا را داراست.
زارع با اشاره به آسیبدیدگی بخشهایی از کالی به دلیل این زمینلرزه ادامه میدهد: ریزش ساختمانهای غیرمهندسی، خرابی جزئی در ساختمانهای شهری، قطع گسترده برق و جراحات متعدد در «کالی» که ۱۳۰ کیلومتر به سمت جنوب-جنوب غرب کانون زلزله واقع شده است، به عنوان یکی از آسیبپذیرترین مناطق کلانشهری گزارش شده است.
او در مورد وضعیت مدلین و بوگوتا نیز میگوید: در مدلین و پایتخت کشور، بوگوتا، که به ترتیب در ۱۶۰ کیلومتر شمال و ۲۵۰ کیلومتر شرق کانون زلزله قرار دارند، امواج فرکانس بالا تضعیف شده و تأثیرات خاکهای حوضه رسوبی عمیق، به ویژه در منطقه سابانا د بوگوتا مشاهده گردید.
زارع اظهار میدارد که تخلیه عمومی برجهای تجاری و مسکونی بلندمرتبه در این مناطق صورت گرفته و ترکهای جزئی غیرسازهای گزارش شده است، با این حال یکپارچگی سازهای اصلی در بوگوتا عمدتاً بدون تغییر باقی مانده است.
او با تحلیل ویژگیهای زمینشناسی این حادثه بیان میکند: این زلزله در حاشیه مرز برخورد و فرورانش پویا بین ورقه نازکا و ورقه آمریکای جنوبی و زیرورقه آند شمالی رخ داده است. زلزلهای که در عمق متوسط ۱۱۰ کیلومتری واقع شده و درون ورقه نازکا در حال فرورفتگی به وقوع پیوسته و ناشی از گسلش امتدادلغز چپگرد است.
این زلزلهشناس با تأکید بر اینکه عمق این زلزله در شدت انتشار امواج لرزهای تأثیرگذار بوده، ادامه میدهد: رویدادهای با عمق متوسط در این منطقه باعث ایجاد جنبش شدید زمین میشوند که در فواصل وسیعی، از جمله مدلین، کالی، بوگوتا و حتی در غرب ونزوئلا احساس شده است.
زارع در ادامه به مدت زمان جنبش محسوس زمین اشاره کرده و میگوید: این جنبش افقی شدید که بیش از ۲۰ ثانیه به طول انجامید، منجر به تخلیه فراگیر ساختمانهای بلندمرتبه شد.
او همچنین به خساراتی که در مانیزالس گزارش شده اشاره کرده و خاطرنشان میکند که آسیبهای قابل توجهی به سازههای تاریخی، از جمله آسیب به مصالح و خرابی موضعی در کلیسای جامع باسیلیکا مشاهده شده است.
زارع در پایان درباره یکی از عوامل مؤثر بر آسیبپذیری سازهها در کلمبیا میگوید: شتابهای اوج زمین (PGA) به عنوان عوامل مهمی در آسیبپذیری سازهها در مراکز شهری این کشور محسوب میشوند.
۴۷۴۷