«ما را به چین واگذار نکنید»؛ واشنگتن: دیگر تمایلی به حمایت از متحدان ضعیف خود نداریم
طبق گزارش ایلنا به استناد الجزیره، تمرینات هوایی و دریایی چین در نزدیکی صخره جنجالی «اسکاربرو» واقع در دریای چین جنوبی، بار دیگر قدرت نظامی پکن را در برابر فیلیپین به نمایش گذاشت. چین، با در اختیار داشتن بیش از ۳ میلیون نیروی نظامی و بودجهای در حدود ۲۷۰ میلیارد دلار، از جمله بزرگترین نیروهای نظامی در سطح جهانی به شمار میرود و دارای زرادخانهای از تسلیحات هستهای، موشکهای پیشرفته، ناوهای هواپیمابر، زیردریاییها و هزاران جنگنده است.
کشورهای عضو آسهآن در سالهای اخیر سعی کردهاند بین آمریکا و چین توازن برقرار کنند؛ از حمایت امنیتی واشنگتن بهرهمند شوند و همزمان روابط تجاری وسیع خود را با پکن حفظ کنند. با این حال، کاهش حضور سیاسی آمریکا در این منطقه و گسترش نفوذ چین، این رویکرد را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
البرج کولبی، معاون وزیر دفاع آمریکا در بخش سیاستگذاری، در سفر به مانیل تصریح کرد که واشنگتن قصد ندارد از منطقه هند-اقیانوس آرام خارج شود، اما از متحدانش خواسته است که مسئولیت بیشتری در تامین امنیت خود به عهده بگیرند. او به روشنی اعلام کرد که آمریکا به دنبال «شریک، نه تحتالحمایه» است.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که چین حضور خود را در جنوب شرق آسیا بهطور مشخصی افزایش داده است. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، اخیراً به کامبوج، تایلند و میانمار سفر کرده و شی جینپینگ نیز در ماه آوریل از ویتنام، مالزی و کامبوج بازدید به عمل آورده است؛ تحرکاتی که نشاندهنده اهمیت راهبردی این منطقه برای پکن به شمار میرود.
در مقابل، تعداد سفرهای مقامات آمریکایی به جنوب شرق آسیا محدودتر بوده است. تحلیلگران بر این باورند که این وضعیت باعث افزایش تردید کشورهای منطقه نسبت به تعهدات امنیتی واشنگتن شده و برخی از آنها را به سمت گزینههای جایگزین سوق داده است.
در بین کشورهای آسهآن نیز اختلاف نظرات نسبت به چین مشهود است. ویتنام و فیلیپین از موضع قاطعتری در برابر پکن حمایت میکنند، در حالی که کامبوج و لائوس تمایل به تقابل با چین ندارند. تایلند، به عنوان متحد پیمانی آمریکا، نیز نشانههایی از نزدیکی بیشتر به چین نشان داده است.
فیلیپین که به عنوان قدیمیترین متحد پیمانی آمریکا در آسیا شناخته میشود، هنوز هم درگیر اختلافات دریایی با چین است. واشنگتن فعالیتهای پکن در اطراف صخره اسکاربرو را محکوم کرده، اما این مواضع به طور موثر قادر به جلوگیری از فشارهای چین بر کشتیها و ماهیگیران فیلیپینی نبوده است.
علاوه بر این، اختلافات اقتصادی نیز بیاعتمادی کشورهای منطقه به واشنگتن را تشدید کرده است. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست اخیر آسهآن سعی کرد بر استمرار تعهد واشنگتن به امنیت این منطقه تأکید کند، اما همزمانی این اظهارات با وضع تعرفههای جدید از سوی آمریکا علیه چند کشور عضو آسهآن، از جمله فیلیپین، واکنش منفی مسئولان منطقه را به همراه داشت.
نگرانی کشورهای جنوب شرق آسیا صرفاً به رقابت میان آمریکا و چین محدود نمیشود. جنگ و بحران تنگه هرمز نیز تأثیرات جدی بر امنیت انرژی این کشورها دارد؛ زیرا اکثر اعضای آسهآن به نفت و گاز وارداتی از خلیج فارس وابستهاند. این کشورها هشدار دادهاند که تداوم بحران میتواند بر تأمین انرژی، تجارت و تولید مواد غذایی تأثیر گذاشته و فشارهای اقتصادی و فقر را تشدید کند.
بهطور کلی، کم شدن اطمینان به واشنگتن در کنار افزایش نفوذ چین، آسهآن را در موقعیتی دشوار قرار داده است؛ ادامه اتکا به آمریکا یا بازنگری در تعادل برقرار شده در طول چند دهه میان واشنگتن و پکن.