نقش احزاب بهعنوان سپر حاکمیتی در سطح جهانی/ برخی افراد هنوز رئیسجمهور را رقیب خویش تلقی میکنند
«احمد شریف» در مطرح ساختن نظر خود با خبرنگار سیاسی ایرنا در باره نشست رئیسجمهور با دبیران کل احزاب و فعالان عرصه سیاست اظهار داشت: این نشست نخستین جلسهای بود که به دعوت رئیسجمهور و با حضور دیدگاههای متنوع سیاسی، در چنین سطحی در کشور برگزار میگردید. به یاد ندارم که پس از انقلاب، چنین تحولی رخ داده باشد و حتی در دوران عضویتم در خانه احزاب که به مدت ۱۰ سال ادامه داشت، این تعداد سلیقه به صورت یکجا جمع نشده بود. اکثریت دبیران کل احزاب از جریانهای مختلف و فعالان سیاسی مستقل در این نشست حاضر بودند و نظرات خود را در حضور بالاترین مقام اجرایی کشور بیان کردند.
نشست رئیسجمهور با فعالان سیاسی نشاندهنده همگرایی بر سر «منافع ملی» کشور بود. وی با تأکید بر این که نشست رئیسجمهور با نیروهای سیاسی نمایانگر همبستگی حول منافع ملی کشور است، خاطرنشان کرد: با توجه به وضعیتی که کشور در آن به سر میبرد و در میانهی یک جنگ تمامعیار به سر میبریم، این گونه جلسات نمایانگر عزم ملی برای بنا کردن کشور است که تمامی فعالان حزبی در این راستا متحد شده و تمایل دارند یک صدای واحد به خارج از کشور ارسال گردد.
رئیسجمهور انتظار دارد احزاب در خصوص مسائل کلیدی کشور راهکارها را ارائه نمایند
این فعال سیاسی با اشاره به بخشی از سخنان رئیسجمهور در این نشست بیان داشت: آقای رئیسجمهور با حوصله تمامی مواضع را شنیدند و در نهایت نیز اظهارات خود را ارائه دادند که به نظر میرسد برداشت عمومی از آن سخنان امیدوارکننده بود و توافق شد که این جلسه به طور منظم تکرار شود. با توجه به شناختی که از رئیسجمهور دارم، انتظار وی از احزاب و تشکلهای سیاسی این است که در خصوص مسائل حائز اهمیت کشور راهکار ارائه دهند. ایشان بارها بیان کردهاند که تشکلات گوناگون سیاسی باید در مورد بحرانها و مسائل پیچیده کشور اندیشه نمایند و حتی دولت مایل است به آنان اختیاراتی دهد تا خودشان طرحهای خود را عملیاتی نمایند. این دیدگاه نشاندهنده توجه رئیسجمهور به جایگاه احزاب در فضای سیاسی کشور است.
رئیسجمهور بارها اعلام کرده است که تشکلهای مختلف سیاسی باید در قبال بحرانها و مسائل پیچیده کشور تفکر کنند.
دبیرکل حزب همبستگی دانشآموختگان ایران در پاسخ به این پرسش که آیا نشست رئیسجمهور با احزاب نمایانگر تمامی جریانهای سیاسی کشور بود؟ گفت: از زمانی که آقای پزشکیان به عنوان رئیسجمهور انتخاب شده، همه جریانهای سیاسی اعم از اصولگرا، اصلاحطلب و اعتدالگرا به صورت انفرادی و جمعی با وی دیدار داشتهاند. شاید برای نخستین بار است که رئیسجمهور مشاوری در حوزه احزاب منصوب کرده است تا ارتباطات احزاب با نهاد ریاستجمهوری را تسهیل کند. با توجه به تنوع حضور افراد در این جلسه و شناختی که از دوستان حزبی و تشکیلاتی دارم، میتوان گفت تقریباً تمامی آنان در این نشست مشارکت داشتند.
امیدوارم این نشستها آغازگر اهمیت یافتن احزاب در مدیریت کشور باشد
وی با تأکید بر این که روند جلسه به سمتی حرکت میکرد که دولت به نظرات فعالان سیاسی توجه میکند، بیان داشت: در گذشته در این زمینه کمبودهایی وجود داشت، علیرغم تعداد زیادی از احزاب در کشور، ساختار سیاسی ما به مانند کشورهای توسعهیافته، حزبی نیست. امیدواریم این نشستها به عنوان نقطه آغاز برای ارزشمندتر شدن احزاب در مدیریت فضای سیاسی کشور تلقی شود. همانطور که در دیگر جوامع، احزاب چنین نقشی را ایفا میکنند و با ارائه برنامه در انتخابات مختلف از شهروندان رأی میگیرند. در جوامع پیشرفته، بیتردید شهروندان به برنامه احزاب رأی میدهند نه به اشخاص، در حالی که در کشور ما این مساله معکوس عمل میکند و این موضوع به نوعی نقطه ضعف انتخابات مختلف محسوب میشود.
شریف با انتقاد از جایگاه کنونی احزاب در ساختار مدیریتی کشور گفت: اگر فعالان حزبی از جایگاه واقعی خود در سیستم سیاسی کشور آگاه باشند، به عقیده من، آیندهی خوبی برای فعالیتهای حزبی در کشور خوشآمد خواهد شد و انتظاراتی که در خصوص ارائه راهکارها از طرف احزاب مطرح میشود، به واقعیت خواهد پیوست.
در تمامی کشورها، احزاب میتوانند به عنوان سپر محافظتی برای حاکمیتها عمل کنند و بسیاری از چالشها در جوامع از سوی احزاب مدیریت میشود.
اگر تعداد احزاب قدرتمند افزایش یابد، مشکلات کشور به راحتی حل خواهد شد
وی در ادامه به این موضوع اشاره کرد که تنوع زیاد احزاب در ایران در نهایت باید در جایی مدیریت و ساماندهی شود و شاید ضرورت ایجاب کند که به سمت ادغام احزاب همسو یا گروههایی که فعالیتهای مشابه دارند، گام برداریم. اگر این همگرایی در جهت کاهش تعداد احزاب مؤثر قرار گیرد و چند حزب توانمند در کشور شکل بگیرد، بسیاری از چالشها تسهیل و حل خواهد شد. در سایر کشورها احزاب به عنوان یک عامل محافظتی برای حاکمیتها به حساب میآیند و تعداد زیادی از چالشها مدیریت میشوند.
دبیرکل حزب همبستگی دانشآموختگان ایران در تحلیل عدم شکلگیری یک نظام حزبی در ساختار سیاسی کشور افزود: یکی از مهمترین دلایل به این موضوع، کمبود قوانین معیار است. متأسفانه در قانون اساسی تنها در یک اصل به طرز مختصری به موضوع احزاب اشاره شده و صرفاً به این نکته اشاره گردیده که عضویت در احزاب آزاد است.
شریف تصریح کرد: در ادامه این موضوع، نظام انتخاباتی ما نیز در قوانین خود جایگاه احزاب را به رسمیت نمیشناسد. البته قدمی از سوی مجلس شورای اسلامی در این راستا برداشته شد که انتخابات شورای شهر تهران به شکل تناسبی برگزار گردد و این تصمیم تا حدی به صورت جزئی، نمادی از توجه به جایگاه احزاب در ساختار سیاسی کشور است. چنین اقداماتی هر چند کوچک است، اما باید آغازگر تغییرات گستردهتری در نظام انتخاباتی باشد و قوانین را به سمتی هدایت کند که انتخابات حزبی و برنامهمحور در الگو قرار گیرد.
این دیدگاه در دولت وجود دارد که از تواناییهای احزاب بهرهبرداری گردد
وی با ابراز خوشنودی از این که دولت چهاردهم در راستای تقویت احزاب گامهای جدی برمیدارد، یادآور شد: همانطور که اشاره شد با انتخاب مشاور رئیسجمهور در حوزه احزاب و افرادی که در وزارت کشور فعال هستند و دیدگاهی مثبت نسبت به فعالیتهای حزبی دارند، میتوان اذعان نمود که این تفکر در دولت وجود دارد که باید به احزاب فرصت لازم را داد و از ظرفیتهای آنها بهرهبرداری نمود. در این راستا باید تسهیلاتی برای فعالیتهای سیاسی در کشور در نظر گرفته شود و مقامهای ارشد احزاب در جامعه ارتقاء یابند و از تخریب فعالان سیاسی پیشگیری گردد.
شریف افزود: همانطور که در حوزههای علمی از سرمایههای انسانی ارزشمندی برخورداریم، باید از سرمایههای سیاسی نیز حمایت و نگهداری کنیم و از تخریب آنها در فضای عمومی جلوگیری شود، زیرا این افراد در نهایت مسئولیتهای سیاسی کشور را بر عهده خواهند گرفت و هرگونه تضعیف موقعیت آنان، اعتماد عمومی را به خطر میاندازد. این در واقع یک وظیفه حاکمیتی است و شاید دولت به تنهایی از عهده آن برنیاید و کلیه ارکان کشور به ویژه قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی با تصویب قوانین باید موقعیت این افراد را بهبود دهند. امیدوارم روزی فرارسد که مدیریت انتخابات در کشور به وسیله احزاب صورت پذیرد.
رئیسجمهور با انتخاب نام «دولت وفاق ملی» اراده خود را برای به کارگیری تمامی ظرفیتهای سیاسی و احزاب کشور نشان داد.
دبیرکل حزب همبستگی دانشآموختگان ایران در ارزیابی ابعاد دیگری از اظهارات رئیسجمهور که «دولت به افرادی نیاز دارد که وارد میدان شوند و بخشی از مسئولیتها را به عهده بگیرند» ، گفت: آقای پزشکیان پیش از قبول ریاستجمهوری به این موضوع اشاره کرده بودند که کشور نمیتواند به یک جریان سیاسی یا گروه خاص اتکا نماید و باید از یک میانبر از همه ظرفیتهای موجود استفاده شود. ممکن است ایشان به همین دلیل نام دولت خویش را «دولت وفاق ملی» انتخاب کرده و با این رویکرد، اراده خود را برای به کارگیری تمامی ظرفیتهای سیاسی کشور و تمام احزاب ابراز نماید. هرچند که مسأله حضور مواضع گاه متضاد در درون دولت همگان را همچنان در تردید قرار میدهد.
نگرش رئیسجمهور استفاده از پتانسیل همه احزاب و تشکلهای سیاسی است
وی ادامه داد: معمولاً احزاب پیروزمند تمامی مسئولیتها را به عهده میگیرند و برنامههای خود را عملیاتی میسازند، اما تا زمانی که به آن نقطه مطلوب در نظام حزبی دست نیافتهایم و احزاب متولی حضور در عرصه قدرت نشدهاند، نظر و خواست رئیسجمهور استفاده از ظرفیتها و توان تمام احزاب و تشکلهای سیاسی خواهد بود، هرچند شرایط خاص کشور نیز ایجاب میکند که بسیاری از اختلافات را به کناری نهاده و در نهایت به سمت استفاده از قابلیتهای تمامی جریانهای سیاسی حرکت نماییم.
شرایط کشور نیز میطلبد که بسیاری از اختلافات را کنار بگذاریم و به سمت استفاده از ظرفیتهای همه جریانهای سیاسی پیش برویم.
شریف با انتقاد از عدم درک شرایط ویژه کشور از سوی برخی از تشکلهای سیاسی بیان کرد: متأسفانه برخی چهرهها و فعالان سیاسی تمایل چندانی به همکاری با دولت ندارند و آقای حداد عادل نیز در این جلسه به این مسئله اشاره داشت. به نظر میرسد که این افراد هنوز در حال و هوای انتخابات هستند و رئیسجمهور محترم را به عنوان رقیب خود میدانند و از همکاری با دولت اجتناب میکنند. این دسته حتی در فضای عمومی و رسانههای خود به انتقاد از رئیسجمهور پرداخته و او را مورد هجمه قرار میدهند.
بایست این سازوکار قانونی برای حضور احزاب در سیستم سیاسی طراحی شود
دبیرکل حزب همبستگی دانشآموختگان ایران در ادامه گفت: به جز این افراد که از آنها تحت عنوان تندرو یاد میشود، برداشت من از جلسه دیروز این بود که سایر چهرههای سیاسی و حزبی مایل به همکاری با دولت هستند. اما اینکه به آنها اختیاراتی داده شود مستلزم طراحی یک سازوکار قانونی است؛ زیرا کشور ساختار و تشکیلاتی دارد و نظام بوروکراتیک بر آن حاکم است. بنابراین، صرفاً دعوت به همکاری کافی نیست؛ باید این سازوکار قانونی برای حضور احزاب در ساختار سیاسی در نظر گرفته شده و در گام بعدی با توجه به برنامههایی که افراد ارائه میدهند و قابلیتهای آنها، مسئولیتها به آنها واگذار شود.
وی به رویکرد تفویض اختیارات استانداران و فرمانداران در دولت چهاردهم اشاره کرد و اظهار داشت: همچنین در آن جلسه رئیسجمهور اعلام کردند که به تفویض اختیارات اعتقاد راسخی دارند و اختیاراتی از طرف ایشان به استانداران بخصوص در مناطق مرزی واگذار گشته است؛ حال باید دید که این افراد تا چه اندازه ظرفیت بهرهبرداری از این اختیارات را دارند.
ما باید به عنوان فعالان سیاسی، یک خط قرمز روشن برای خودمان تعریف کنیم و آن منافع ملی است.
شریف در ارتباط با نقش چهرههای کلیدی سیاسی در وضعیت فعلی کشور بیان داشت: باید به عنوان فعالان سیاسی، یک خط قرمز بارز برای خود تعریف نماییم که آن منافع ملی است و از هر حرکتی که ممکن است به وحدت و منافع ملی آسیب بزند، پرهیز کنیم. گاهی اوقات برخی چهرهها نسبت به مسئولین کشور، از جمله رئیسجمهور، رئیس مجلس و وزیر امور خارجه که به عنوان نمایندگان کشور در مذاکرات مستقیم و غیرمستقیم فعالیت دارند، مواضعی اتخاذ مینمایند که به زیان مردم خواهد بود، زیرا هر گونه تضعیف آنان میتواند به منافع کشور آسیب برساند.
دبیرکل حزب همبستگی دانشآموختگان ایران در پایان تأکید کرد: همانطور که رزمندگان ما در میدان نبرد درخشش مییابند و از جان خود مایه میگذارند، باید از سرداران دیپلماسی نیز حمایت کنیم و افرادی که در پی تضعیف تیمهای دیپلماسی هستند، حذف شوند. گاهی احساس میشود که در این تندرویها، افراد به لحاظ قانونی نیز مرتکب تخلفاتی میشوند که انتظار میرود بر اساس قانون نسبت به این موارد برخورد شود.