مدیریت ارزی در شرایط خاکستری
دون رفع تحریمهاست که در آن عرضه ارز محدود باقی میماند و نیاز به ترکیب ابزارهای میانی و مکمل وجود دارد؛ و سناریوی سوم تشدید جنگ یا کاهش صادرات است که در آن بازار ارز با شدیدترین فشار مواجه میشود و استفاده از ابزارهای سخت و مکمل اجتنابناپذیر خواهد بود.
برهمیناساس، بسته پیشنهادی سیاست ارزی باید بهصورت فازبندی شرطی طراحی شود. در سناریوی بهبود خارجی، فاز کنترلهای سخت سریعتر کاهش یافته و اصلاحات ساختاری و حرکت بهسمتِ نظام ارزی شفافتر در اولویت قرار میگیرد.
در سناریوی میانی (ادامه آتشبس)، کنترلها بهصورت هدفمند و محدود حفظ میشوند و اصلاحات بهصورت تدریجی اجرا میشود. در سناریوی تشدید درگیری نظامی (جنگ)، اولویت با حفظ منابع ارزی، تأمین واردات حیاتی، و کنترل تقاضا خواهد بود و ابزارهای نرم تا زمان عبور از تکانه به تعویق میافتند.
بازار ارز ایران در ماهها و سالهای آینده بیش از هر چیز تحتتأثیر ریسکهای ژئوپلیتیک، محدودیتهای سمت عرضه ارز، نیازهای بازسازی، و کیفیت حکمرانی اقتصادی قرار خواهد داشت. موفقیت سیاست ارزی نه در کنترل دائمی بازار، بلکه در توانایی سیاستگذار برای عبور از تکانه اولیه، مدیریت منابع محدود، و حرکت تدریجی از ابزارهای سخت بهسمتِ شرایط پایدار و رقابتی نهفته است.
بدون اصلاحات ساختاری در بودجه، نقدینگی، بازگشت ارز صادراتی، و کاهش چندنرخیبودن ارز، حتی بهترین ابزارهای ارزی نیز تنها میتوانند نوسانات کوتاهمدت را مدیریت کنند، نه پایداری بلندمدت اقتصاد را.