آیا ایالات متحده برنامهای پنهانی برای حمله نهایی به تهران تدارک دیده است؟
بر اساس گزارش ایلنا، پایگاه خبری «النشره» در تجزیه و تحلیل خود آورده است: با نزدیک شدن به خاتمه مهلت ۶۰ روزه آتشبس میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، گمانهزنیها نسبت به سرنوشت این توافق و امکان بازگشت به درگیریها رو به افزایش است. در شرایطی که تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنشها ادامه دارد، برخی شواهد به وجود یک سناریوی چندمرحلهای از سوی واشنگتن علیه تهران اشاره میکند؛ سناریویی که در آن فشار اقتصادی ممکن است پیش زمینهای برای یک دور جدید از اقدامات نظامی باشد.
طبق یکی از بندهای توافقی که در نیمه ژوئن میان تهران و واشنگتن امضا شد، آتشبس تا پایان روزهای ۱۶ و ۱۷ اوت اعتبار خواهد داشت. اکنون این پرسش مطرح میشود که آیا این توافق تمدید خواهد شد یا بار دیگر منطقه به مرحلهای از درگیریهای نظامی وارد خواهد شد.
دولت دونالد ترامپ در ماههای اخیر گزینههای مختلفی را بهمنظور فشار به ایران اجرا کرده است؛ از سیاستهای فشار سیاسی و اقتصادی تا حملات نظامی و ترور مقامات ارشد. با این حال، این اقدامات بهطور مؤثر نتوانسته است تهران را وادار به پذیرش خواستههای واشنگتن کند و ایران با وجود تحمل خسارات فراوان، همچنان به مقاومت و تداوم فعالیتهای خود ادامه میدهد.
یکی از بزرگترین نگرانیهای واشنگتن حفظ توانایی ایران در تأثیرگذاری بر امنیت منطقه و بهویژه تنگه هرمز است؛ این گذرگاه استراتژیک که هر گونه اختلال در آن میتواند اثرات عمیق و گستردهای بر بازار انرژی و منافع ایالات متحده و همپیمانانش بهدنبال داشته باشد.
به موازات آن، تحولات سیاسی در داخل ایران برخلاف پیشبینیهای اولیه واشنگتن با قدرت پیش رفته است. به ادعای النشره، گروههای تندرو همچنان در تصمیمگیریها نفوذی قابل توجه دارند و نیروی قدس از جایگاه مهمی در ساختار قدرت و مسائل امنیتی کشور برخوردار است. این وضعیت، ارزیابیهای ایالات متحده در رابطه با امکان وارد آوردن فشار از طریق ایجاد تفرقه داخلی را با چالش مواجه کرده است.
در چنین فضایی، دولت ترامپ به تشدید فشارهای اقتصادی و مالی علیه ایران پرداخته است. اما هدف این فشارها تنها آسیب رساندن به اقتصاد ایران نیست؛ برخی تحلیلگران بر این باورند واشنگتن در تلاش است تهران را در موقعیتی قرار دهد که برای بازگشت به میز مذاکرات و پذیرش امتیازات بیشتر تحت فشار قرار گیرد.
با این حال، برخی منابع غربی از سناریویی فراتر از صرفاً فشار اقتصادی سخن میگویند. بر اساس این تحلیلها، ایالات متحده ممکن است به مدت هفتهها یا حتی ماهها فشار اقتصادی بر ایران را شدت بخشد و پس از تضعیف توان اقتصادی کشور، به یک دور جدید از حملات نظامی مبادرت ورزد.
در این طرح، مضاف بر تضعیف اقتصاد ایران، ایجاد شکاف در ساختار قدرت و تشویق برخی از نیروهای نظامی به جدایی از حاکمیت نیز مطرح است؛ اقدامی که میتواند به تضعیف امنیت و ساختار سیاسی ایران منجر شود.
اما تحقق چنین برنامهای با چالشهای بزرگی روبهروست. ساختار امنیتی و نظامی ایران، بهویژه سپاه پاسداران، دارای ظرفیت بالایی برای مدیریت بحرانهای داخلی است و این موضوع میتواند ارزیابیهای واشنگتن در رابطه با ایجاد آشوب و فروپاشی داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.
در این بین، پایان مهلت آتشبس لزوماً به معنای آغاز فوری جنگ نخواهد بود. در طول هفتههای اخیر، تلاشهای دیپلماتیک و میانجیگریهای غیررسمی برای جلوگیری از بازگشت درگیریها ادامه دارد؛ با این حال، تهران بهطور رسمی وجود مذاکرات پنهانی با آمریکا را رد کرده است.
برخی بازیگران منطقهای و بینالمللی در تلاشاند تا توافقی بهوجود آورند که از یک سو به آمریکا اجازه دهد بهطور بدون هزینه سیاسی از بحران خارج شود و از سوی دیگر، فرصتی برای کاهش فشارها بر ایران فراهم آورد.
اگر این تلاشها طی هفتههای آینده به نتیجهای مطلوب برسد، احتمال تمدید آتشبس و پیشرفت به سمت یک توافق سیاسی وجود خواهد داشت؛ اما شکست در مسیر دیپلماتیک میتواند بهیکباره گزینه نظامی را به عنوان یک محور اصلی در محاسبات دو طرف مجدداً مطرح کند.
در نهایت، وضعیت کنونی در منطقه از آنچه که به نظر میرسد، شکنندهتر است و نمیتواند بهطور طولانی ادامه دارد. ایران در صدد است با حفظ قدرت نظامی و بهکارگیری ظرفیت مذاکرات زمان بخرد و فشارها را مدیریت کند؛ در مقابل، دولت ترامپ نیز در جستجوی راهی برای حل و فصل پرونده ایران است.
به همین دلیل، هفتههای پیشرو نقش محوری در تعیین آینده خواهند داشت؛ یا دیپلماسی فرصت مهار بحران را پیدا خواهد کرد یا منطقه مجدداً شاهد برخوردهای نظامی خواهد بود؛ درگیریای که ممکن است این بار بسیار گستردهتر و ویرانگرتر از دورهای پیشین باشد.