خطرناک‌ترین مارها برای انسان / با مرگ‌بارترین نیش‌ها آشنا شوید

غزال زیاری- هر سال حدود ۵.۴ میلیون نفر به واسطه نیش مارها دچار گزیدگی می‌شوند و تقریباً ۲.۷ میلیون نفر با این مشکل رو به رو هستند. به گزارش سازمان جهانی بهداشت، به‌طور کلی هر سال بین ۸۱ هزار تا ۱۳۸ هزار نفر به دلیل مارگزیدگی جان خود را از دست می‌دهند.

اما نکته قابل توجه این است که قدرت سم یک مار به تنهایی نمی‌تواند خطرناکی آن را تعیین کند. علاوه بر این، شناخت و شناسایی مرگبارترین مارهای دنیا به سادگی مقایسه ویژگی‌های زهر آن‌ها نیست. فاکتورهایی مانند میزان نیش زدن، مقدار ترشح سم، نزدیکی به انسان‌ها، دسترسی به پادزهر و سرعت بروز علائم می‌تواند یک گونه معمولی از مار را خطرناک‌تر از ماری با زهر فوق‌العاده قوی کند.

در این مقاله، ما به معرفی ۱۰ نمونه از سمی‌ترین مارهای دنیا خواهیم پرداخت.

۱- مار جعفری

مار جعفری، که به نام افعی فلس اره‌ای نیز شناخته می‌شود، موجودی کوچک و تهاجمی است که در نواحی مختلفی از آفریقا، خاورمیانه و آسیای جنوبی زیست می‌کند. این مارها معمولاً به مناطق کشاورزی نزدیک می‌شوند و زهر آن‌ها باعث اختلال در انعقاد خون، خونریزی کنترل‌نشده، شوک، آسیب به کلیه‌ها و نارسایی اعضای بدن می‌گردد.

فراوانی این مارها و تمایل به گزیدن انسان‌ها، آنها را به مراتب برای انسان‌ها خطرناک‌تر از مارهایی با زهر قوی‌تر تبدیل کرده است.

۲- افعی راسل

هر ساله هزاران نفر در جنوب و جنوب شرقی آسیا با نیش افعی راسل دچار مشکل می‌شوند. این مار به طور معمول در مناطق کشاورزی زندگی می‌کند و به همین دلیل به راحتی در مزارع پنهان می‌شود و کشاورزان تشخیص آن را سخت می‌یابند.

زهر افعی راسل می‌تواند سبب خونریزی داخلی، مشکلات عصبی، آسیب حاد کلیوی و سکته مغزی در افراد شود. این مار یکی از «چهار مار خطرناک» موجود در فهرست پزشکان هندی است.

۳- کرایت هندی

مار کرایت هندی (مار بزاق هندی) که در سرتاسر شبه‌قاره هند یافت می‌شود، صاحب زهر عصبی بسیار قوی می‌باشد که در ارتباط میان اعصاب و عضلات اختلال ایجاد می‌کند.

افرادی که گزیده می‌شوند، به تدریج توانایی حرکت، بلع و نفس کشیدن را از دست می‌دهند. معمولاً مارهای کرایت در شب‌ها به خانه‌ها می‌روند و ممکن است افراد را در خواب نیش بزنند. به دلیل این که نیش آن‌ها در ابتدا ممکن است بدون درد باشد و فقط کمی تورم ایجاد کند، قربانیان تا زمان آغاز فلج شدن متوجه نمی‌شوند که دچار گزیدگی شده‌اند.

۴- کبرای هندی

کبرای هندی یکی از شناخته‌شده‌ترین و مهم‌ترین مارها از نظر پزشکی در آسیای جنوبی محسوب می‌شود. اگرچه این مار عموماً حاضر است از انسان‌ها دوری کند، اما در صورت غافلگیری، به دام افتادن یا لگد زدن غیر عمدی، ممکن است نیش بزند.

زهر این مار در اصل سیستم عصبی را هدف قرار می‌دهد و می‌تواند وضعیت‌های خطرناکی همچون ضعف عضلانی، فلج تنفسی و نهایتاً مرگ را به وجود آورد. این مار در زمین‌های کشاورزی، روستاها و دیگر محیط‌های انسانی زندگی می‌کند و از این رو، سالانه تعداد زیادی از مردم به دلیل نیش این مار به مراکز درمانی مراجعه می‌کنند.

۵- مامبای سیاه

مامبای سیاه آفریقا، به‌رغم نامش، معمولاً قهوه‌ای یا زیتونی رنگ است و زهر قوی‌اش را با سرعتی فوق‌العاده و از طریق گزیدگی‌های مکرر وارد بدن قربانیانش می‌کند.

نام «سیاه» به دهان این مار اشاره دارد. زهر عصبی مامبای سیاه می‌تواند به فلج، فروپاشی قلبی-عروقی و نارسایی تنفسی منجر شود. از آنجا که درمان نشدن بعد از گزیدگی این مار می‌تواند بسیار خطرناک باشد، فرار از درمان علمی پس از آسیب بسیار به مرگ‌ومیر منجر می‌شود.

از سویی دیگر، نباید فراموش کرد که این مار به جای تقابل با انسان‌ها، عموماً فرار می‌کند.

۶- تایپان ساحلی

مار تایپان ساحلی که بومی نواحی شمال و شرق استرالیا و گینه‌نو است، یکی از خطرناک‌ترین مارهای استرالیا به شمار می‌آید.

این مار بسیار باهوش و سریع است و می‌تواند مقدار زیادی از زهر سمی‌اش را به بدن قربانی وارد کند. تنها یک گزیدگی کافی است تا انعقاد خون مختل شده و عضلات آسیب ببینند و فلج تدریجی شروع شود.

اگر قربانی به سرعت تحت درمان با پادزهر و مراقبت‌های تنفسی قرار نگیرد، احتمالاً جان خود را از دست خواهد داد.

۷- مار قهوه‌ای شرقی

مار قهوه‌ای شرقی نیز یکی از کشنده‌ترین مارهای استرالیا است که انتشار بیشتری در این کشور دارد.

این مار به طور گسترده در مناطق پرجمعیت و کشاورزی مرکز و شرق استرالیا ساکن است و زهر آن شامل سمومی است که انعقاد خون را افزایش داده، بر سیستم عصبی تأثیر می‌گذارد و می‌تواند منجر به فروپاشی ناگهانی قلبی-عروقی گردد.

معمولاً این مار در هنگام نیش زدن مقدار کمی از زهر را وارد می‌کند، ولی همین مقدار نیز تهدیدی فوری و جدی است که می‌تواند به مرگ فرد آسیب‌دیده منجر شود.

۸- تایپان درون‌بومی

طبق آزمایش‌های سم‌شناسی انجام‌شده، تایپان درون‌بومی به‌عنوان مرگبارترین مار جهان شناخته می‌شود؛ زهر این مار توانایی تهاجم به سیستم عصبی، عضلات و خون را داراست.

با این حال، این مار در مناطق دورافتاده استرالیا زندگی می‌کند و به ندرت با انسان‌ها برخورد می‌کند، به همین خاطر تاکنون هیچ مورد مرگ بشری ناشی از گزیدگی این مار به‌طور مستند ثبت نشده است. این واقعیت نشان می‌دهد که قدرت زهر به تنهایی نمی‌تواند معیار کشندگی در دنیای واقعی باشد.

۹- افعی سرنیزه‌ای

افعی سرنیزه‌ای یا فردلانس نوعی افعی از سرده Bothrops است که در مناطق آمریکای مرکزی و جنوبی زندگی می‌کند.

این مارها عموماً در مزارع، جنگل‌ها و زمین‌های نزدیک سکونتگاه‌ها دیده می‌شوند و زهر آن‌ها می‌تواند درد شدید، تورم، خونریزی و عوارض سیستمیک بالقوه کشنده ایجاد کند.

فردی که توسط این مار گزیده می‌شود، در صورت زنده ماندن، ممکن است با ناتوانی دائمی یا قطع عضو مواجه شود، به‌ویژه اگر درمان با پادزهر به تأخیر بیفتد.

۱۰- بومسلنگ

بومسلنگ یک مار درختی آفریقایی است که دارای زهر هموتوکسیک بسیار قوی می‌باشد. این مار عموماً خجالتی است و به ندرت به انسان‌ها آسیب می‌زند. اما در صورت وقوع گزیدگی، پیامدهای ویرانگری برای فرد خواهد داشت.

علائم ناشی از نیش این مار ممکن است ساعت‌ها بعد از گزیدگی آغاز شود و این می‌تواند منجر به این فهم نادرست شود که نیش بی‌خطر بوده است... اما با گذشت زمان، زهر موجب اختلال در انعقاد خون و خونریزی گسترده داخلی و خارجی می‌گردد.

جمع‌بندی

مرگبارترین مارهای دنیا برای incapacitate مخاطبان خود از جاهای مختلف سلاح‌های زیستی به کار می‌برند. برخی از سموم مارها باعث فلج عضلات تنفسی می‌شوند، در حالی که دیگران بافت‌های بدن را تخریب کرده و دیگر سموم نیز می‌توانند تولید مثل را مختل کرده، به کلیه‌ها آسیب برسانند یا منجر به نارسایی قلبی-عروقی شوند.

با این حال، به ندرت پیش می‌آید که مارها، بدون تحریک به انسان‌ها حمله کنند و از همین رو، با آموزش صحیح، استفاده از کفش‌های محافظ، دسترسی سریع به پزشک، پادزهر مناسب و درمان فوری می‌توان از اکثر مرگ و میرهای ناشی از نیش مار پیشگیری کرد.

در نهایت، آن مارهایی که بیشترین خطر را برای سلامت و جان انسان‌ها نمایان می‌کنند، معمولاً آن‌هایی نیستند که قوی‌ترین زهر را دارند، بلکه آن‌هایی هستند که با احتمال بیشتری در شرایط غیرمراقبت‌ شده به انسان‌ها نزدیک می‌شوند.

منبع: interestingengineering

۵۸۳۲۱