هشدار برای پشتمیزنشینها؛ ایستاده کار کردن هم کافی نیست
نشستن طولانیمدت خوب نیست. یک بررسی علمی در سال ۲۰۱۲ نشان داد افرادی که کمتحرکترین سبک زندگی را داشتند، در مقایسه با افراد فعالتر بیش از دو برابر در معرض ابتلا به دیابت قرار داشتند و خطر مرگ زودرس نیز در آنها بهمراتب بیشتر بود.
پژوهشی دیگر در سال ۲۰۱۵ نشان داد نشستن برای مدتهای طولانی، فارغ از میزان فعالیت بدنی فرد، با پیامدهای نامطلوب برای سلامتی ارتباط دارد. سه سال بعد نیز بررسی مطالب رسانهای در نشریه British Journal of Sports Medicine نشان داد صدها مقاله، نشستن را با سیگار کشیدن مقایسه کردهاند.
البته این مقایسه اغراقآمیز است. مجله American Journal of Public Health در سال ۲۰۱۸ برآورد کرد خطر ناشی از نشستن تقریباً یکدهم خطر سیگار کشیدن است. با این حال، نشستن طولانی همچنان برای سلامتی مضر است.
همین موضوع باعث محبوبیت میزهای ایستاده و در سالهای اخیر «صندلیهای فعال» شده است؛ صندلیها و چهارپایههایی که کمی میچرخند، تکان میخورند یا تعادل فرد را به چالش میکشند تا بدن مجبور شود مرتب وضعیت خود را تغییر دهد.
اما آیا ایستادن پشت میز یا استفاده از این صندلیها واقعاً سالمتر است؟
ایستادن پشت میز کالری چندانی نمیسوزاند
یک بررسی در سال ۲۰۱۸ نشان داد ایستادن پشت میز در مقایسه با نشستن، در هر ساعت فقط ۹ کالری بیشتر میسوزاند.
فواید قلبیعروقی آن نیز چندان چشمگیر نیست.
در یک مرور علمی در سال ۲۰۲۰، نتایج ۹ آزمایش با مجموع ۸۷۷ شرکتکننده بررسی شد. افراد حاضر در این مطالعات بهطور متوسط روزانه حدود ۱.۳ ساعت بیشتر میایستادند و تقریباً چهار ماه تحت بررسی بودند.
نتایج نشان داد میزان چربی بدن و کنترل قند خون اندکی بهبود یافته است، اما تغییر محسوسی در فشار خون، انسولین، کلسترول و تریگلیسیرید مشاهده نشد.
البته این مطالعه دو عامل را بررسی نکرده بود: جریان خون و میزان فعالیت عضلاتی که وضعیت بدن را حفظ میکنند؛ عواملی که ممکن است بخشی از مزایای ایستادن نسبت به نشستن را توضیح دهند.
ایستادن طولانی هم بدون عارضه نیست
ایستادن زیاد حتی ممکن است مشکلات خاص خودش را داشته باشد.
مطالعهای که در سال ۲۰۲۴ در International Journal of Epidemiology منتشر شد، اطلاعات ۸۳ هزار و ۱۳ بزرگسال بریتانیایی را بررسی کرد که بهطور متوسط نزدیک به هفت سال تحت پیگیری قرار گرفته بودند.
نتایج نشان داد افرادی که روزانه بیش از دو ساعت میایستادند، بیشتر در معرض واریس و زخمهای وریدی قرار داشتند. یکی از دلایل احتمالی این مسئله، تجمع خون در پاها هنگام ایستادن طولانی است.
چیزی که واقعاً اهمیت دارد: حرکت
مهمتر از اینکه بنشینید یا بایستید، این است که حرکت کنید.
مطالعهای در سال ۲۰۲۴ روی نزدیک به ۴۸۲ هزار بزرگسال تایوانی نشان داد فقط ۱۵ تا ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی بیشتر در روز میتواند بخش عمده افزایش خطر مرگ مرتبط با نشستن در محل کار را جبران کند.
برای افرادی که ساعات زیادی پشت میز مینشینند، این پرسش مطرح میشود که آیا «صندلیهای فعال» میتوانند مفید باشند؟ برخی یافتهها امیدوارکنندهاند.
در آزمایشی در دانشگاه جورجیا ساوترن، ۲۰ بزرگسال هنگام انجام کارهای کوتاه خواندن و تایپ، روی سه نوع نشیمن قرار گرفتند: یک صندلی معمولی، توپ ورزشی و صندلیای که روی یک سطح بادی و ناپایدار نصب شده بود.
میزان مصرف انرژی هنگام نشستن روی توپ ورزشی تقریباً با صندلی معمولی یکسان بود.
اما هنگام استفاده از صندلی ناپایدار، ضربان قلب شرکتکنندگان ۶ تا ۱۳ درصد و میزان کالریسوزی آنها ۱۹ تا ۴۰ درصد افزایش یافت.
پژوهشگران در مقالهای که سال ۲۰۱۹ در نشریه Ergonomics منتشر شد، دلیل این افزایش را انقباض مداوم عضلات برای حفظ تعادل دانستند.
کاهش درد گردن و کمر با نشستن فعال
مطالعه طولانیتری نیز یک مزیت دیگر را نشان داد.
در این پژوهش، ۱۳۳ کارمند اداری در بانکوک به مدت شش ماه یا روی یک پد فومی معمولی مینشستند یا از یک بالشتک بادی کمی ناپایدار استفاده میکردند که فرد را وادار میکرد مرتب وضعیت نشستن خود را تغییر دهد.
افرادی که از بالشتک ناپایدار استفاده کرده بودند، بهترتیب ۸۱ درصد کمتر دچار درد گردن و ۸۴ درصد کمتر دچار کمردرد شدند.
پژوهشگران در مقالهای که سال ۲۰۲۴ در Scandinavian Journal of Work, Environment & Health منتشر شد، این وسیله را نوعی «ابزار ورزشی سبک» توصیف کردند.
به اعتقاد آنها، تغییر مداوم وضعیت بدن میتواند از انقباض طولانی و خستهکننده عضلات جلوگیری کرده و جریان خون را در بافتهایی که هنگام نشستن تحت فشار قرار میگیرند، بهبود دهد.
با این حال، این نتایج محدودیتهایی هم دارند. بسیاری از مطالعات درباره نشستن پویا، تعداد شرکتکنندگان کمی داشته یا در مدت کوتاهی انجام شدهاند. نتیجه نیز بسته به طراحی صندلی متفاوت بوده است و برخی افراد حتی از ناراحتی در ناحیه نشیمنگاه شکایت کردهاند.
با وجود همه این ملاحظات، یک نتیجه نسبتاً روشن به نظر میرسد: