پارکینسون، زمانی که کنترل حرکات توسط مغز به آرامی دچار تحول میشود
این اختلال زمانی به وجود میآید که سلولهای خاصی در مغز که مسئول تولید مادهای به نام «دوپامین» هستند، به طور تدریجی دچار آسیب میشوند. کاهش دوپامین میتواند هماهنگی طبیعی حرکات را دشوار سازد و در نهایت تأثیراتی در راه رفتن، تعادل و انجام فعالیتهای روزمره خواهد داشت.
با این حال، بیماری پارکینسون تنها به مشکلات حرکتی محدود نمیشود. اختلالات خواب، خستگی، تغییرات احساسی، کاهش حس بویایی و انواعی از مشکلات شناختی نیز ممکن است در سیر بیماری به چشم بخورد؛ به همین دلیل، شناسایی علائم اولیه بسیار حائز اهمیت است.
لرزش دست میتواند علل مختلفی داشته باشد و هر لرزشی دلیلی بر وجود پارکینسون نیست. حتی برخی از افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، ممکن است در مراحل اولیه دچار لرزش قابل توجهی نباشند.
مهمترین نکته، تداوم و مجموعه علائم است، به ویژه زمانی که لرزش یا کندی حرکات با سفتی عضلات، تغییر در شیوه راه رفتن یا کاهش فعالیتهای طبیعی دستها همراه باشد.
در سالهای اخیر، توجه ویژهای به تأثیر ورزش و توانبخشی در مدیریت پارکینسون معطوف شده است. فعالیت بدنی منظم و تمرینهای متناسب با شرایط بیمار میتوانند در حفظ توانایی حرکتی و استقلال فرد مؤثر باشند.
تمرینهای تعادلی، حرکات کششی، تمرینهای قدرتی و فعالیتهای هوازی، در صورتی که متناسب با وضعیت فرد باشند، میتوانند به عنوان بخشی از برنامه مراقبتی بیمار مورد استفاده قرار گیرند.
لرزش دست نشانه قطعی پارکینسون نیست
متخصص مغز و اعصاب در مصاحبهای با ایسنا افزود که هر فردی که دچار لرزش دست میگردد، لزوماً به پارکینسون مبتلا نیست و عواملی همچون اضطراب و استرس، لرزشهای خانوادگی و پیر شدن سن نیز میتوانند به لرزش دست منجر شوند.
علیاکبر طاهریاقدم خاطرنشان کرد: بیماری پارکینسون که گاهی به عنوان «بیماری لرزه» شناخته میشود، معمولاً با لرزش یک دست آغاز میشود و معمولاً سن شروع آن بالای 60 سال است. لرزش در این بیماری معمولاً هنگامی رخ میدهد که دست در حالت استراحت باشد، بدین معنا که وقتی فرد دست خود را در حالتی قرار میدهد، لرزش آغاز میشود و عموماً در حین انجام فعالیت یا بلند کردن اجسام، لرزش کاهش مییابد یا متوقف میشود.
او ادامه داد: علاوه بر لرزش، بیماران مبتلا به پارکینسون دارای علائم دیگری نیز هستند که شامل کندی حرکات، کاهش پلک زدن، تغییرات چهره و سفتی مفاصل است. این مجموعه علائم به عنوان نشانههای کلیدی این بیماری محسوب میشوند.
پارکینسون همیشه علت ژنتیکی ندارد
طاهریاقدم با بیان اینکه پارکینسون یک بیماری پیشرفته است، گفت: با تجویز درمانهای مناسب میتوان علائم این بیماری را مدیریت کرد به گونهای که فرد بتواند زندگی راحتتری را تجربه کند.
در مورد تأثیر عوامل خانوادگی و ژنتیکی در ابتلا به پارکینسون، او توضیح داد که این بیماری در اکثر موارد ارتباطی با سابقه خانوادگی ندارد، اما احتمال ابتلا در افرادی که سابقه خانوادگی دارند، نسبت به دیگران افزایش مییابد. در مواردی که بیماری دارای پیشینه ژنتیکی است، علائم ممکن است از سنین پایینتری، حتی در حدود 40 سالگی آغاز شود.
کاهش دوپامین در مغز، دلیل اصلی بروز علائم پارکینسون
طاهریاقدم به یکی از روشهای درمانی مناسب برای برخی بیماران جوان مبتلا به پارکینسون اشاره کرد و گفت: در مواردی که بیماران شرایط لازم را داشته باشند، میتوان از روش تحریک عمقی مغز یا DBS استفاده کرد. این روش معمولاً در تهران انجام میشود و بیمارانی که شرایط لازم را داشته باشند به مراکز درمانی مربوطه ارجاع داده میشوند، اما این روش برای تمامی بیماران نتایج یکسانی ندارد.
او بر اهمیت مشاوره بهموقع بیماران تأکید کرد و افزود: حتی در سنین بالاتر اگر بیمار به موقع مراجعه نکند، درمان دارویی برای او تجویز خواهد شد، اما افزایش دوز دارو لزوماً موجب جلوگیری از پیشرفت بیماری یا بهبودی بیشتر بیمار نخواهد شد.
این متخصص مغز و اعصاب همچنین گفت: افزایش بیرویه دارو ممکن است منجر به بروز عوارضی شود؛ به عنوان مثال ممکن است حرکات غیر ارادی در ناحیه دهان ایجاد گردد. بنابراین بسیار حائز اهمیت است که دارو به اندازهای تجویز شود که بتواند علائم بیماری را کنترل کند و از افزایش خودسرانه دوز دارو پرهیز شود.
برخی داروهای روانگردان ممکن است علائم مشابه پارکینسون ایجاد کنند
طاهریاقدم در خصوص علائم مشابه پارکینسون که ممکن است به واسطه مصرف برخی داروها بروز کند، بیان کرد: برخی از داروها، به ویژه داروهای روانگردان، ممکن است عوارضی تولید کنند که شباهت زیادی به علائم پارکینسون داشته باشد. در این شرایط باید بررسی علت علائم توسط پزشک صورت گیرد.
او درباره محدودیتهایی که ممکن است برای بیماران مبتلا به پارکینسون در برخی فعالیتها وجود داشته باشد، اشاره کرد: افرادی که به این بیماری دچار هستند، ممکن است در انجام فعالیتهایی که نیاز به واکنش سریع دارند، با چالشهایی مواجه شوند، بنابراین ضروری است که در چنین موقعیتهایی احتیاط کنند.
این متخصص مغز و اعصاب افزود که لرزش سر نیز میتواند در برخی بیماران مبتلا به پارکینسون مشاهده شود، اما عمدتاً لرزش در این بیماری بیشتر در دستها دیده میشود.
طاهریاقدم به بحث پیشگیری از ابتلا به پارکینسون اشاره کرد و اظهار داشت: برای این بیماری راهکار پیشگیری خاصی وجود ندارد و زمانی که علائم بیماری ظاهر میشود، درمان دارویی بر اساس وضعیت بیمار آغاز میگردد. بسیاری از اوقات، پارکینسون بدون دلیل واضحی بروز میکند.
او همچنین تأکید کرد که روش درمان بیماران مبتلا به پارکینسون باید متناسب با وضعیت هر فرد طراحی شود و نمیتوان نسخه یکسانی برای تمامی بیماران تجویز کرد. ممکن است چند بیمار مبتلا به پارکینسون با هم درمانهای متفاوتی داشته باشند و هر بیمار بسته به شرایط خود به دوز و نوع خاصی از دارو نیاز داشته باشد.
این متخصص مغز و اعصاب توصیه کرد که بیماران باید پزشک خود را با دقت انتخاب کنند و داروها را طبق نظر پزشک مصرف نمایند. همچنین زمانهای مصرف دارو باید رعایت شوند؛ به عنوان مثال، اگر دارویی هر هشت ساعت تجویز شده است، بیمار باید آن را در زمانهای تعیین شده مصرف کند، زیرا داروها نیمهعمر مشخصی دارند و رعایت فاصله زمانی مصرف آنها اهمیت دارد.
پنج تمرین ورزشی برای بهبود حرکات دست بیماران مبتلا به پارکینسون
یک متخصص مغز و اعصاب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز نیز در گفتگو با ایسنا به اهمیت فعالیتهای ورزشی برای بیماران مبتلا به پارکینسون پرداخت و گفت: تمرینات و ورزشهایی که طراحی شدهاند، میتوانند به بهبود حرکات دست در این بیماران کمک نمایند.
حامد آذر اظهار داشت: بیماری پارکینسون نوعی اختلال پیشرفته در سیستم عصبی است که بر حرکت تأثیر میگذارد. آغاز علائم این بیماری به تدریج صورت میگیرد و گاهی فقط با یک لرزش خفیف در یک دست که ممکن است فرد به سختی متوجه آن شود، شروع میشود.
این متخصص مغز و اعصاب افزود: به جز لرزشها که بسیار شایع هستند، این اختلال معمولاً باعث خشکی یا کاهش سرعت حرکات هم میگردد.
آذر ادامه داد: بیمار نیاز دارد تا برای کنترل حرکات بدن، به ویژه در راستای حرکات دست و کنترل لرزش، از دارو و تمرینات ورزشی بهره گیرد.
وی به توضیح تمرین اول پرداخت و گفت: در این تمرین، بیمار باید ابتدا هر دو آرنج خود را خم کند و سپس انگشتان دستش را به سمت خود جمع کند به گونهای که انگشت شست و سایر انگشتان به طور کامل مطابق ویدئو خم شوند. در اینجا بیمار باید انگشت شست را تا حد امکان به سمت مچ دست خم کرده و سپس این عمل را تکرار کند. این حرکت باید به تعداد 20 بار در روز انجام شود.
او به تمرین دوم اشاره کرد و گفت: در این تمرین، بیمار باید هر دو آرنج خود را خم کرده و سپس انگشتان را به شکل مشت جمع کند و به همین صورت انگشتان را ابتدا به انگشت شست بزند و سپس این عمل را برعکس تکرار کند. این حرکت باید روزانه چهار بار انجام شود.
این متخصص مغز و اعصاب به بیان تمرین سوم پرداخت و گفت: بیمار ابتدا باید هر دو آرنج خود را باز کرده و بازوها را به سمت جلو بیاورد، سپس ساعد و دست را به شیوهای که در ویدئو نشان داده شده است بچرخاند. این حرکت باید به تعداد 20 بار در روز تکرار شود.
او افزود: در تمرین چهارم، بیمار باید هر دو آرنج و دستهای خود را باز کرده و بازوها را به سمت جلو بیاورد و بلافاصله آرنجها را خم کرده و به سمت خود بیاورد و دستها را مشت کند. این حرکت باید به تعداد 20 بار در روز انجام شود.
آذر در مورد تمرین پنجم توضیح داد که ابتدا بیمار باید هر دو آرنج خود را خم کرده و انگشت شست را به سمت خود گرفته و همچنین انگشتان دست را در زاویه 90 درجه خم کند. این حرکت نیز باید به تعداد 20 بار در روز انجام گردد.
انتهای پیام