از تراژدی Note ۷ تا انفجار Galaxy S۲۶، آیا سامسونگ دوباره با چالش باتری روبرو شده است؟

تینا مزدکی_وقوع آتش‌سوزی یا انفجار گوشی‌های هوشمند، حتی زمانی‌که تنها شامل یک تلفن باشد، از مواردی‌ است که نمی‌توان به‌راحتی از آن گذشت. باتری‌های لیتیوم-یون امروزی به‌طور معمول، اگر به‌درستی طراحی و مورد استفاده قرار گیرند، ایمنی قابل‌قبولی دارند؛ اما عوامل مختلفی چون شکست‌های فیزیکی، نقص‌های تولیدی، اتصال کوتاه داخلی، شارژ نادرست یا افزایش دمای کنترل‌نشده ممکن است آنها را در مسیری به نام فرار حرارتی (Thermal Runaway) قرار دهد؛ وضعیتی که طی آن افزایش دما، واکنش‌های زنجیره‌ای را در باتری موجب می‌شود و نهایتاً منجر به آتش‌سوزی یا انفجار می‌گردد.

نام سامسونگ به‌طور خاص از این بابت با یک واقعه تاریخی مشخص شده است؛ یعنی آتش‌سوزی Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶. این بحران تبدیل به یکی از بزرگ‌ترین فراخوان‌ها در تاریخ صنعت تلفن‌های هوشمند شد و سامسونگ پس از ماه‌ها تحقیق اعلام کرد که منبع اصلی این آتش‌سوزی‌ها، باتری‌ها بوده‌اند.

اکنون، در مرداد ۱۴۰۵، انتشار تصاویری از یک گوشی مرتبط با Galaxy S۲۶ که ادعا می‌شود در جیب صاحبش در هند منفجر شده و خسارات جدی به او وارد کرده، دوباره کاربران را به موضوع ایمنی باتری‌های سامسونگ متوجه کرده است. با این حال، شواهد موجود هنوز برای نتیجه‌گیری در مورد وجود یک نقص سیستماتیک در Galaxy S۲۶ کافی نیست.

چه واقعه‌ای روی داد؟

طبق گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های فناوری، مردی در منطقه Greater Noida در هند اعلام کرده که گوشی سامسونگش حین قرار داشتن در جیبش به شدت داغ شده، سپس دود کرده و در نهایت منفجر شده است. این واقعه منجر به سوختگی شدید دست‌ها و نواحی پایینی بدن او شد و او به بیمارستان منتقل گردید.

در ثبت‌های اولیه، دستگاه به‌عنوان Galaxy S۲۶ شناسایی شده است؛ اما در حال حاضر اطلاعات فنی دستگاه، سوابق تعمیر یا تعویض باتری، شرایط استفاده دقیق و دلیل قطعی واقعه به‌طور مستقل تأیید نشده است. این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا صرف مشاهده سوختگی یک گوشی نمی‌تواند به‌خودی‌خود نشان‌دهنده وجود نقص تولیدی در باتری آن باشد.

باتری‌های لیتیوم-یون ممکن است به دلایل متعددی به وضعیت فرار حرارتی دچار شوند؛ ازجمله آسیب فیزیکی به سلول، سوراخ شدن جداکننده داخلی، گرمای بیش از حد، اتصال کوتاه داخلی یا خارجی و برخی نقص‌های تولید. بنابراین، تا بررسی دقیق دستگاه انجام نشود، نسبت دادن این حادثه به «باتری معیوب» تنها یک فرض خواهد بود.

مرجع‌های رسمی سامسونگ، از جمله اخبار مربوط به سری Galaxy S۲۶، هیچ اطلاعیه‌ای درباره تأیید یا شناسایی علت این حادثه در هند ارائه نکرده‌اند. صفحه رسمی سامسونگ برای Galaxy S۲۶ نیز این محصول را از جنبه مدیریت حرارتی مناسب معرفی می‌کند، اما در مورد حادثه اخیر توضیحی نداشته است. بنابراین، در حال حاضر نمی‌توان علت حادثه را به نقص باتری مرتبط دانست.

بحران Galaxy Note ۷؛ بزرگ‌ترین چالش باتری سامسونگ

میان «گزارش‌های موردی» و «نقص فراگیر و تأییدشده در محصول» باید تفکیک قائل شد. مهم‌ترین و مشابه‌ترین نمونه‌ای که به یک بحران جهانی تبدیل شد، Galaxy Note ۷ بود. در سال‌های اخیر نیز مواردی از آتش‌سوزی یا ورم کردن باتری برخی مدل‌های Galaxy گزارش‌شده است، اما هیچ‌کدام در مقایسه با بحران Note ۷ گستردگی و شواهد قابل‌ملاحظه‌ای نداشته‌اند.

Galaxy Note ۷ در سال ۲۰۱۶ به بازار عرضه شد و خیلی زود گزارش‌هایی درباره داغی بیش از حد، آتش‌گرفتن و انفجار دستگاه‌ها به‌دست رسید. سامسونگ در دوم سپتامبر ۲۰۱۶ گفت که پس از بررسی موارد گزارشی، مشکلاتی در سلول باتری شناسایی کرده است. این شرکت در آن زمان بیان کرد که تا تاریخ اول سپتامبر، ۳۵ مورد در سطح جهانی گزارش شده بود و به همین دلیل اقدام به توقف فروش و به‌کارگیری طرح تعویض گوشی‌ها کرد.

اما مشکل به مراتب بزرگ‌تر از آن بود که تصور می‌شد. کمیسیون ایمنی محصولات مصرفی آمریکا، CPSC، در سپتامبر ۲۰۱۶ هشدار داد که باتری لیتیوم-یون برخی از Note ۷ها امکان داغ شدن بیش از حد و آتش‌سوزی را دارند؛ حوادثی که هم در حین شارژ و هم در استفاده عادی اتفاق می‌افتادند.

سامسونگ ابتدا دستگا‌های اصلی را فراخوانی کرد و نسخه‌های جانشینی با باتری‌هایی از منابع دیگر ارائه نمود؛ با این حال بعدا کشف شد که برخی از نمونه‌های جایگزین نیز آتش می‌گرفتند. در نهایت، CPSC در اکتبر ۲۰۱۶ فراخوان را گسترش داد و اعلام کرد که نزدیک به ۱.۹ میلیون دستگاه Galaxy Note ۷ در ایالات متحده تحت پوشش این فراخوان قرار دارند؛ این رقم شامل یک میلیون دستگاهی بود که در فراخوان اول گردآوری شدند.

دلیل انفجار Note ۷ چه بود؟

این مقطع یکی از اصلی‌ترین تفاوت‌ها بین Note ۷ و واقعه تازه Galaxy S۲۶ است؛ زیرا در مورد Note ۷، تحقیقات رسمی علت را شناسایی کردند. سامسونگ پس از چندین ماه تحقیق اعلام کرد که باتری دلیل حوادث مربوط به Note ۷ بوده است. این شرکت با همکاری سه نهاد صنعتی مستقل، فرایند بررسی دستگاه‌ها و باتری‌ها را انجام داد و به این نتیجه رسید که مشکل از باتری‌ها سرچشمه می‌گرفت.

این مشکل یک «باتری بد» در معنای ساده نبود. تحقیقات نشان داد که باتری‌های دو تأمین‌کننده مختلف، هر یک با مشکلات خاص خود مواجه بودند. در باتری‌های گروه اول، طراحی و اندازه سلول موجب فشار و اتصال کوتاه داخلی در شرایط خاص می‌شد. در باتری‌های جانشین نیز موضوعات تولید و طراحی خاصی وجود داشت. نتیجه در هر دو حالت یکسان بود؛ اتصال کوتاه داخلی، افزایش دما و وقوع فرار حرارتی که منجر به آتش‌سوزی شد.

پس از این بحران، سامسونگ مجموعه‌ای از تغییرات را در پروسه‌های ایمنی باتری ایجاد کرده و برنامه‌های جدیدی برای آزمایش باتری معرفی نمود.

آیا مدل‌های دیگر سامسونگ هم دچار آتش‌سوزی شده‌اند؟

در طول سال‌های اخیر، گزارش‌هایی از برخی مدل‌های مختلف Galaxy درباره آتش‌سوزی باتری‌ها وجود داشته است؛ اما نباید این گزارش‌ها را مشابه با Note ۷ تصور کرد. به‌عنوان مثال، در سال‌های اخیر مواردی از ورم باتری در خانواده Galaxy S۲۱ و S۲۲ نیز گزارش شده که در برخی از آن‌ها، ورم به حدی شدید بوده که قاب پشتی دستگاه از بدنه جدا شده است. با این وجود، عمدتاً این گزارش‌ها تجربیات موردی از کاربران یا مراکز تعمیر بوده و به فراخوان جهانی برای کل این مدل‌ها ختم نشده‌اند.

علاوه بر این، مواردی نیز از داغ شدن و آتش‌سوزی برخی دستگاه‌های جدیدتر سامسونگ به ثبت رسیده است. بنابراین، اگر بخواهیم برای این معیار به دقت صحبت کنیم، تنها Galaxy Note ۷ بود که نقص باتری آن به‌طور رسمی و در ابعادی جهانی شناسایی شد و منجر به فراخوان گسترده گردید.

Galaxy S۲۵+؛ سامسونگ همین امسال با یک پرونده مهم روبه‌رو شد

حادثه جدید S۲۶ را نمی‌توان بدون اشاره به واقعه دیگری که فقط چند ماه پیش برای Galaxy S۲۵+ رخ داد، بررسی کرد. در نوامبر ۲۰۲۵، یک دستگاه Galaxy S۲۵+ که تنها دارای دو ماه عمر بود، در حین شارژ در یک خانه در ایالت ایندیانا آتش گرفت. طبق گزارش آتش‌نشانی، این واقعه یک Thermal Runaway بود و آتش از درون خود گوشی آغاز شد.

نکته حائز اهمیت این است که صاحب دستگاه اعلام کرده که گوشی در حال شارژ با شارژر و کابل رسمی سامسونگ بوده است. این حادثه در ژانویه ۲۰۲۶ به خبرهای رسانه‌ای راه پیدا کرد و سامسونگ نیز به آن واکنش نشان داد. با این حال، موضع سامسونگ با نتایج آتش‌نشانی متفاوت بود.

سامسونگ در ابتدا تصریح کرد که تحقیقاتش قادر به شناسایی علت دقیق حادثه نبوده و سپس در نسخه اصلاح شده بیانیه خود، «نیروی خارجی» را به‌عنوان علت حادثه بیان کرد؛ در حالی که همچنان به کمبود شواهد کافی برای تعیین دقیق علت آن تأکید داشت.

در نهایت، سامسونگ با خانواده‌ی آسیب‌دیده به توافق رسید و کل هزینه‌های گوشی، هزینه‌های درمان و خسارات مربوط به پاک‌سازی و تعمیر را پوشش داد و همچنین مبلغی را بابت آسیب و ناراحتی ارائه داد. این موضوع اهمیت دارد زیرا سامسونگ مسئولیت مالی این پرونده را پذیرفت، ولی علت را به نقص تولید عمومی در S۲۵+ نسبت نداد.

یک Galaxy S۲۵+ دیگر نیز در کره جنوبی آتش گرفت

این واقعه به یک مورد ختم نشد. در اکتبر ۲۰۲۵، کاربری در کره جنوبی گزارش کرد که Galaxy S۲۵+ او ناگهان در حالتی که حتی به شارژر متصل نبود، داغ شد، صدای بلندی تولید کرد و آتش گرفت.

صاحب دستگاه این گوشی را به مرکز خدمات سامسونگ ارائه داد و شرکت آغاز به بررسی آن نمود. گزارش‌های منتشرشده در آن زمان نشان دهنده این بود که سامسونگ هنوز علت روشنی برای این حادثه اعلام نکرده است.

این واقعه اهمیت دارد زیرا به ما می‌گوید که آتش‌سوزی یک گوشی الزاماً به معنی وجود مشکل در شارژر یا کابل نیست؛ باتری می‌تواند حتی هنگامی که گوشی به برق متصل نیست نیز در شرایط خاص به وضعیت فرار حرارتی کشیده شود.

آیا Galaxy S۲۶ نیز دارای مشکل باتری است؟

در حال حاضر هیچ مدرک قوی برای تأیید چنین چیزی وجود ندارد. آنچه که در دست داریم یک حادثه جدی و نگران‌کننده است که در آن دستگاهی مرتبط با Galaxy S۲۶ در هند آتش گرفت و به کاربر آسیب جدی وارد کرد. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این دستگاه واقعاً Galaxy S۲۶ بوده، آیا باتری آن اصلی و بدون آسیب بوده یا پیش از این تعمیر شده است، آیا دستگاه تحت ضربه قرار گرفته و یا مورد گرما قرار گرفته یا حتی باتری آسیب فیزیکی دیده است؛ بنابراین این مسائل باید تحت نظر مرکز خدمات سامسونگ یا یک آزمایشگاه مستقل بررسی شود.

نکته مهم دیگر این است که سامسونگ هنگام معرفی Galaxy S۲۶ بر روی مدیریت حرارتی دستگاه تأکید کرده و آن را به‌عنوان محصولی معرفی کرد که جهت مدیریت مصرف انرژی و حرارت طراحی شده است. از این رو، اگر تحقیقات رسمی نشان دهد که مشکل در خود باتری یا طراحی حرارتی وجود داشته باشد، این موضوع اهمیت بسیار بیشتری پیدا خواهد کرد.

چرا سامسونگ هنوز بیانیه‌ای صادر نکرده است؟

مقایسه این واقعه با Note ۷ می‌تواند کمی گمراه‌کننده باشد. در سال ۲۰۱۶، سامسونگ با ده‌ها گزارش مشابه در فواصل زمانی کوتاه مواجه بود و شرکت در همان روزهای ابتدایی اعلام نمود که ۳۵ مورد گزارش شده است و سپس به فراخوانی عمومی دست زد.

اما در مورد S۲۶، تا به حال فقط با یک گزارش جدید مواجه شده‌ایم. بنابراین جای تعجبی نیست که سامسونگ قبل از رسیدن به نتیجه بررسی‌های فنی علت حادثه را تأیید نکند. از طرف دیگر، بررسی منابع رسمی سامسونگ تا ۱۶ اوت ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که شرکت هیچ بیانیه عمومی درباره علت یا فراخوان حادثه اخیر S۲۶ منتشر نکرده است. صفحه رسمی S۲۶ همچنان به معرفی محصول ادامه می‌دهد و هیچ اطلاعیه‌ای درباره این حادثه در اخبار رسمی سامسونگ مشاهده نمی‌شود.

اما سامسونگ تنها شرکتی نیست که با آتش‌سوزی باتری گوشی روبه‌رو خواهد شد

مشکل آتش‌سوزی باتری‌های لیتیوم-یون به سامسونگ محدود نمی‌شود. به واقع، ویژگی شیمیایی این نوع باتری‌ها به‌گونه‌ایست که اگر جداکننده داخلی آسیب ببیند یا سلول به دماهای بالا دچار شود، فرار حرارتی می‌تواند به وقوع بپیوندد. نمونه‌های جدی از این مشکل در محصولات شرکت‌های دیگر نیز وجود داشته است.

یکی از نمونه‌های نزدیک به سال‌های اخیر، Google Pixel ۶a است. در سال ۲۰۲۵ چندین گزارش درباره داغ شدن و آتش‌گرفتن این مدل منتشر گردید. Android Authority در این زمینه حداقل چهار مورد مجزا از آتش‌سوزی Pixel ۶a را شناسایی کرده بود که اولین مورد به دسامبر ۲۰۲۴ برمی‌گشت.

این مشکل به حدی جدی بود که گوگل طرحی تحت عنوان Battery Performance Program راه‌اندازی کرد. بر اساس توضیحات رسمی گوگل، برخی از Pixel ۶aها به به‌روزرسانی اجباری نیاز داشتند تا خطر داغی بالای باتری را کاهش یابند. این به‌روزرسانی نمی‌توانست بعد از گذشت ۴۰۰ چرخه شارژ ظرفیت و عملکرد باتری را محدود کند.

هشدارهای ایمنی دولت بریتانیا نیز Pixel ۶a را به دلیل خطر احتمالی داغ شدن باتری و خطر آتش‌سوزی در فهرست محصولات زیردر خطر قرار دادند. با این حال، حتی پس از این برنامه، حداقل یک مورد دیگر از آتش‌گرفتن Pixel ۶a گزارش شده است؛ در این حادثه، دستگاه در حال شارژ آتش گرفت، درحالی که مالک اعلام می‌کرد که به‌روزرسانی ایمنی را هم دریافت کرده است. بنابراین، Pixel ۶a به‌عنوان یکی از نمونه‌ها در نظر گرفته می‌شود که نشان می‌دهد وقتی تعداد گزارش‌ها به حد یک حادثه مجزا برسد، ممکن است شرکت تولیدکننده به‌جای بررسی موردی، اقدام وسیعتری برای کاهش ریسک انجام دهد.

این اولین تجربه گوگل در این زمینه نبوده است. برای Pixel ۴a نیز برنامه‌ای برای کاهش خطر ناشی از باتری راه‌اندازی شد. گزارش‌های رسمی آژانس ایمنی محصولات بریتانیا اعلام نمودند که باتری‌های برخی Pixel ۴aها ممکن است در شرایط استفاده عادی دچار داغی بیش از حد شوند و خطر آتش‌سوزی ایجاد کنند. لذا گوگل برای کاهش این خطر، اقدام به ارائه یک به‌روزرسانی نرم‌افزاری کرد. در اینجا نیز مشکل به معنای آتش‌گرفتن همه دستگاه‌ها نبود؛ بلکه تنها وجود احتمال داغی غیرعادی بود که موجب تان اقدامات پیشگیرانه شرکت شد.

OnePlus Nord ۲ نیز در سال ۲۰۲۱ با چندین گزارش رسانه‌ای در مورد ادعای انفجار یا آتش‌سوزی باتری مواجه شد. یکی از موارد منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی پس از بررسی OnePlus به عنوان یک مورد جعلی اعلام شد. شرکت در خصوص همین پروسه بیانیه‌ای صادر کرد و گفت که تحقیقاتش نشان داده که حادثه مطرح‌شده واقعی نبوده است.

بنابراین نمی‌توان تمام گزارش‌های مربوط به Nord ۲ را به‌عنوان آمار تأییدشده از آتش‌سوزی باتری شمرد. این مثال، واپسین دلائلی را نشان می‌دهد که چرا در وقایع مشابهی چون S۲۶، تصاویر یا ویدئوها به‌تنهایی نمی‌توانند مستندات کافی برای اثبات نقص تولید باشند.

چرا باتری گوشی‌ها آتش می‌گیرد؟

تقریباً تمام این حوادث بخصوص به یک موضوع مشترک برمی‌گردند؛ به ریسک از دست دادن کنترل فرآیندهای داخل سطوح لیتیوم-یون. باتری‌های گوشی از چندین لایه فشرده تشکیل شده‌اند. اگر به‌هر دلیلی جداساز بین دو الکترود آسیب ببیند، ممکن است اتصال کوتاه داخلی ایجاد شود.

در این وضعیت، دما به شدت بالا می‌رود و افزایش دما می‌تواند واکنش‌های شیمیایی دیگر را فعال کند. این واکنش‌ها گرما بیشتری تولید می‌کنند و چرخه‌ای به وجود می‌آورند که به‌عنوان فرار حرارتی شناخته می‌شود. نقص در ساخت سلول، آلودگی یا اشکالات در لایه‌های داخلی می‌تواند احتمال اتصال کوتاه را افزایش دهد. افتادن گوشی، ضربه یا خم شدن بیش از حد ممکن است به ساختار داخلی باتری آسیب برساند؛ حتی در صورتی که ظاهراً گوشی بدون مشکلی به‌نظر برسد.

علاوه بر این، افزایش دما می‌تواند فشار زیادی به باتری تحمیل کند و ریسک بروز مشکل را بالا ببرد. استفاده از شارژرها یا کابل‌های غیرمناسب و تجهیزات معیوب ممکن است خطر حرارتی را افزایش دهد؛ به همین دلیل است که سامسونگ توصیه می‌کند از شارژرها و کابل‌های تأییدشده استفاده شود. باتری‌های لیتیوم-یون با گذشت زمان و افزایش چرخه‌های شارژ دچار تغییراتی می‌شوند و در برخی شرایط ممکن است متورم یا عملکرد حرارتی نامناسبی را تجربه نمایند.

چقدر احتمال آتش‌سوزی گوشی‌ها وجود دارد؟

احتمال آتش‌سوزی گوشی‌های هوشمند در مقایسه با تعداد کل گوشی‌های فروخته‌شده، بسیار پایین است. اما مسئله این است که آماری جهانی دقیق از تعداد گوشی‌های هوشمند که به‌سبب نقص باتری دچار آتش‌سوزی شده‌اند وجود ندارد. بسیاری از حوادث به‌صورت موردی گزارش می‌شوند و شرکت‌ها نیز همه آن‌ها را در آمار فراخوان‌های رسمی ثبت نمی‌کنند.

بنابراین نمی‌توان به‌عنوان مثال گفت «پیشرفت مشخصی از گوشی‌های سامسونگ در آتش‌سوزی برخوردارند» مگر اینکه شرکتی یا نهاد ایمنی اقدام به انتشار چنین آماری کند. آنچه می‌توان با اطمینان بیان کرد این است که Note ۷ یک استثنای تاریخی بوده است؛ زیرا تعداد گزارش‌ها به حدی رسید که منجر به اجرای فراخوانی گسترده در چندین کشور شد. CPSC در ایالات متحده تقریباً ۱.۹ میلیون دستگاه را در این فراخوان گنجاند.

به‌عکس، در مورد S۲۵+ و S۲۶، فعلاً تنها با تعداد بسیار محدود گزارش‌ها رو‌به‌رو هستیم و هیچ مدرکی مبنی بر وجود اشکال سیستماتیک در تمام محصولات این مدل‌ها وجود ندارد.

۲۲۷۳۲۳