نگاهداری: ترامپ به دام توهمات باختفضا گرفتار شده است
بر اساس گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، در همایش "نظم ایران در بازسازی نظم منطقه" که به تحولات تنگه هرمز پرداخته شده بود، در روز دوشنبه (۲۶ مردادماه) اظهار داشت: جنگ رمضان به عنوان یک نوع نبرد اساسی شناسایی میشود که نتایج آن فراتر از دستاوردهای نظامی و دفاعی بوده و نظم جدیدی که پس از این جنگ شکل میگیرد، بزرگترین دستاوردی است که اهمیت آن به مراتب بیشتر از خود نبردها است.
جنگ رمضان نمایانگر حق یک تمدن در تعیین سرنوشت آیندهاش است
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ادامه داد: هدف از جنگ رمضان، گذر از ساختار نظام سلطه به سمت نظامی است که در آن ملتهای منطقه قادر به تعیین سرنوشت خود میباشند. این نبرد به آغازگر تغییرات غیرقابل بازگشت تبدیل خواهد شد که آثار آن به شکلی دائمی در منطقه باقی خواهد ماند. به عبارتی، جنگ رمضان یک دفاع از حق یک تمدن و حق یک منطقه برای شکلدهی به آیندهاش به حساب میآید.
وی در خصوص برنامه تغییر نظم منطقه به سمت حاکمسازی نظم ایرانی توضیح داد: به دلیل تاریخچه فرهنگی، تمدنی، تاریخی و پیوندهای قومی موجود در منطقه، این سیاست با چالشهایی مواجه است. در واقع پیوندهای تاریخی در منطقه همچنان قابلیت داشته و میتواند بستری مناسب برای همپیمانی و اتحاد کشورهای منطقه باشد.
نگاهداری علاوه بر این اضافه کرد: به همین منظور تلاش میشود که بدون انکار حاکمیت کشورهای کنونی یا صرفاً بازسازی گذشته، ایده تمدنی ایران به یک سیاست تبدیل شود که البته در طول زمان با حس خطر از جانب قدرتهای سلطهگر مواجه بوده است.
ضرورت اتحاد ملتهای منطقه برای بازسازی نظم منطقهای
وی درباره سه رکن اصلی نظم ایرانی در منطقه خاطرنشان کرد: نظم منطقهای ایرانی بر مبنای این اصول استوار است که کشورهای مستقل در منطقه قادر باشند برای امنیت و پیشرفت خود در برابر مداخلات قدرتهای خارجی متحد شوند. برای نیل به این هدف، استقلال کشورهای منطقه، مردمپایه بودن دولتها و همکاری و همافزایی تمدنی ملتها بر اساس تاروپودهای فرهنگی و قومی الزامی است.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس تأکید کرد که تنگه هرمز فراتر از یک آبراه ساده، نمایانگر نقطه برخورد دو منطق متضاد است. منطق اول به دنبال تسلط و تبدیل منافع حیاتی اقتصادی و انرژی به منافع سیاسی و اقتصادی خود است و در مقابل، منطق دوم در راستای ایجاد سازوکاری تحت نام نظم منطقه ایرانی تلاش میکند تا کشورها بتوانند به صورت همسرنوشت و بدون دخالت خارجی اعمال حاکمیت نمایند.
نگاهداری تصریح کرد که با توجه به ظرفیتهای موجود در غرب آسیا، این منطقه نمیتواند به راحتی دو نظم متضاد را در خود جا دهد. در شرایط کنونی، با ایستادگی ملی، هدف نهایی، تحقق نظم منطقهای ایرانی در قالب «نظم همسرنوشت» بین دولتها و ملتها خواهد بود.
ترامپ به توهماتی از شکستخوردگان دچار شده است
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در مورد اظهارات اخیر ترامپ درباره خلیج فارس و تنگه هرمز گفت: چنین سخنان، از نظر روانشناختی، نشاندهنده توهمهایی است که مختص بازندهها بوده و حاکی از شکست در جنگ است. امیدواریم که با تدبیر یک دیپلماسی مؤثر و قاطع، پیروزیهای بدستآمده در میدان به موفقیتهای حقوقی پایدار در تنگه هرمز تبدیل گردد.
متقی: نگاهی که ایران در طول تاریخ داشته، حفظ موقعیت و هویت بوده است
در ادامه، ابراهیم متقی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، در این نشست اظهار داشت: در حوزه سیاسی، مهمترین سوال این است که آیا ما ایرانی هستیم، مسلمانیم یا هم ایرانی و هم مسلمان؟ آیا رویکرد ما به مقاومت مرتبط است یا به حفظ امنیت منطقهای؟ آیا نقش ما در این زمینه به عنوان تسهیلگر قدرتهای بزرگ است؟
وی افزود: ژئوپolitیک ایران نشان میدهد که میتوان نقش یک بازیگر با قدرت منطقهای را ایفا کرد، مشروط بر اینکه با قدرتهای بزرگ در تعارض قرار نگیرید و اگر لازم باشد، یک قدرت بزرگ به عنوان حامی استراتژیک از ما حمایت کند. در اینجا موضوع پیوندی بین معادله قدرت، امنیت و ژئوپلیتیک مطرح میشود. نگاهی که ایران در طول تاریخ به آن پرداخته، نگاهی است مبتنی بر حفظ هویت و موقعیتی که ریشههای آن به دوران امپراتوری برمیگردد.
استاد دانشگاه تهران بیان کرد: «ایران به منزله مرکز منطقه» بخشی از تفکر راهبردی ایران بوده و همچنان وجود دارد. به همین دلیل نتانیاهو نظر به این دارد که ایران کشور بزرگی است و باید تجزیه شود. البته بر این باور بودند که جنگ در ایران به سرعت خاتمه خواهد یافت، اما گراهام فولر در کتابش در سال ۱۹۹۲ نوشت که قدرتهای بزرگ در تقابل با ایران نخواهند توانست پیروز شوند.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد که قدرت ما در برابر قدرتهای بزرگ، با توجه به تکنولوژی و تسلیحات جدید، متوازن نیست و لذا برای ترمیم این وضعیت باید از جنگهای نامتقارن بهرهمند شد. در شرایطی که موجودیت به خطر بیفتد، راهبرد ایران به سمت نامتقارن بودن متمایل خواهد شد. همانطور که فوکو عنوان کرد، انقلاب ایران نخستین انقلاب پستمدرنیستی در جهان است. او اشاره کرد که مقاومت، سلاح ضعیفان است. وقتی که هویت داریم، و توانایی کنترل منطقهای، راهبرد ما باید بر پایه نامتقارن بودن بنا شود و اینجا است که میتوان حرکتهای قدرتهای بزرگ را بیاثر ساخت.
آمریکا برای ایفای نقش هژمونیک خود در پی مدیریت منابع است
متقی در ادامه افزود: برای اینکه آمریکا بتواند نقش هژمونیک خود را ایفا کند و قدرتهای روسیه و چین را تحت کنترل درآورد، نیاز به مدیریت منابع دارد، اما کنترل منابع با چالشهایی مواجه است. انطباق دوم، کنترل بازیگران است که یکی از آنها ایران میباشد. به همین جهت ایران تحت فشار و آسیب قرار گرفته، اما نتوانستند به راهبردهای ایران ضربه بزنند.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: در زمانی که هویت، امنیت، قدرت اقتصادی و موجودیت آسیب ببیند، حق شماست که برای تثبیت موقعیت خود، جنگ را گسترش دهید.
وی با تأکید بر اینکه آمریکا به ایران برای دیپلماسی و ثبات در داخل نیاز دارد، خاطرنشان کرد: اظهاراتی که میگویند دیپلماسی از راهبرد منفک است، در تفکر راهبردی جهان معنی ندارد. بنابراین، برای ثبات منطقهای، آمریکا نیاز دارد که با ایران همکاری کند.
متقی با تأکید بر اینکه آمریکا نمیتواند وجود ایران را نادیده بگیرد، گفت: از این رو، برای عبور از بحران چه باید کرد؟ باید متوجه قدرت خود باشیم و اندیشه قدرت را نادیده نگیریم. در هر مرحله و فضایی که قرار داریم، باید ظرفیتهای قدرت خود را افزایش دهیم.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران افزود: نکته دوم این است که نیاز به بازتولید جبهه مقاومت در سطح اجتماعی، ساختاری و منطقهای داریم. این بازتولید باید نه با ادبیات تکراری و نه با ادبیات اجباری انجام شود.
متقی در نهایت گفت: نکته سوم انعطافپذیری در دیپلماسی است. مباحثی که دیپلماسی به معنای ضرر است، منطقی ندارد. در شرایط حفظ نظام سیاسی، الزاماً باید روابط بینالملل را گسترش دهیم و انعطافپذیری دیپلماتیک داشته باشیم.