توجه شما میتواند واکنش بدن را تغییر دهد!
آخرین باری را که آسیب دیدید به یاد بیاورید. اگر تمام تمرکزتان را روی درد بگذارید، ممکن است درد شدیدتر احساس شود. اما وقتی چیزی حواس شما را پرت میکند؛ مثلاً گفتوگو، انجام یک کار یا حتی تماشای یک ویدیوی خندهدار، ممکن است درد ناگهان کمتر به چشم بیاید.
بنابراین، وقتی چیزی دردناک است، طبیعی به نظر میرسد که فکر کنیم حواسپرت کردن خودمان بهترین راه برای مقابله با آن است.
توجه میتواند بر واکنش ایمنی اثر بگذارد
با این حال، پژوهش جدید نشان میدهد که تمرکز توجه روی محل آسیبدیده ممکن است تأثیر بیشتری داشته باشد.
برای بررسی اینکه آیا توجه فقط احساس ما نسبت به آسیب را تغییر میدهد یا میتواند واقعاً واکنش بدن به آن را نیز تغییر دهد، دکتر لیرون روزنکرانتز از دانشکده پزشکی آذریِ دانشگاه بار-ایلان و همکارانش سه آزمایش از پیش ثبتشده انجام دادند.
در نخستین مرحله، روی بازوی شرکتکنندگان ماده هیستامین تزریق شد تا یک واکنش التهابی کوچک و موقت ایجاد شود.
سپس از شرکتکنندگان خواسته شد یا روی احساسات و تغییرات ایجادشده در محل تزریق تمرکز کنند یا با تماشای ویدیو و انجام فعالیتهای مختلف، حواس خود را پرت کنند.
پژوهشگران طی ۲۰ دقیقه بعد، میزان تورم و قرمزی پوست و همچنین تغییرات واکنشهای فیزیولوژیک شرکتکنندگان را اندازهگیری کردند.
واکنش التهابی با تمرکز درونی بهطور چشمگیری کمتر بود
بر اساس نتایج این مطالعه که در نشریه Nature Human Behaviour منتشر شده، واکنش التهابی زمانی که افراد روی احساسات بدنی خود تمرکز میکردند، حدود یکونیم برابر کمتر بود.
حدود ۹۰ درصد از شرکتکنندگان هنگامی که حواسشان پرت میشد، واکنش التهابی شدیدتری نشان دادند.
نکته شگفتانگیز این بود که موضوع فقط تغییر در احساس ناراحتی افراد نبود. پژوهشگران واکنش فیزیکی و التهابی پوست را نیز اندازهگیری کردند و دریافتند که این واکنش، بسته به اینکه فرد توجه خود را به کجا معطوف کرده است، تغییر میکند.
دکتر روزنکرانتز گفت: «آنچه بیش از همه جالب بود این بود که تمرکز توجه روی ناحیه ملتهب، نهتنها تجربه افراد را تغییر داد، بلکه خودِ واکنش التهابی را نیز تغییر داد.»
او افزود این یافته احتمال آن را مطرح میکند که تجربه ذهنی ما از اتفاقاتی که در بدنمان رخ میدهد، صرفاً یک فرایند منفعل نباشد و بتواند در تنظیم واکنشهای فیزیولوژیک بدن نقش فعال داشته باشد.
این اتفاق چگونه ممکن است رخ دهد؟
پژوهشگران دو سازوکار احتمالی را شناسایی کردهاند.
نخست اینکه به نظر میرسد توجه بر نحوه پردازش پیامهای حسی توسط مغز که از ناحیه ملتهب دریافت میشوند، تأثیر میگذارد.
دوم اینکه تمرکز بر احساسات بدنی با افزایش فعالیت سیستم عصبی پاراسمپاتیک مرتبط بود؛ بخشی از دستگاه عصبی که شامل عصب واگ نیز میشود و در تنظیم التهاب نقش دارد.
به گفته پژوهشگران، احتمالاً هر دو مسیر در ایجاد این اثر نقش دارند.
ارتباط نزدیکتر میان مغز و بدن
این مطالعه در شرایط کنترلشده آزمایشگاهی انجام شد و فقط یک واکنش التهابی کوتاهمدت پوست پس از تزریق هیستامین را بررسی کرد.
بنابراین، نتایج آن به این معنا نیست که تمرکز ذهنی میتواند التهاب، بیماری یا مشکلات مزمن سلامتی را درمان کند.
برای مشخص شدن اینکه آیا چنین اثری در شرایط واقعی زندگی و در دورههای زمانی طولانیتر نیز مشاهده میشود، تحقیقات بیشتری لازم است.
با این حال، این یافتهها به شواهد فزایندهای اضافه میشوند که نشان میدهند مغز و بدن دائماً با یکدیگر در ارتباط دوطرفه هستند.
در نتیجه، جایی که توجه خود را معطوف میکنیم ممکن است پیامدهایی فراتر از تجربه ذهنی ما داشته باشد و حتی بر فرایندهای زیستی قابلاندازهگیری درون بدن تأثیر بگذارد.