مستاجران در آشیان...

به نقل از ایسنا، پس از گذشت تقریباً هشت ماه از مطرح شدن موضوع مسکن استیجاری با عنوان «طرح آشیان»، بالاخره بنا به وعده فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، مقرر گردیده که اولین واحدها در هفته اول شهریورماه به متقاضیان تحویل داده شود. ایشان در یک نشست خبری امروز از آغاز ثبت نام و واگذاری ۵۰۰۰ واحد مسکن استیجاری عمومی در هفته دولت (هفته اول شهریور) خبر دادند.

در پاییز سال گذشته، وزارت راه و شهرسازی اعلام نمود که فرآیند تملک ۱۰ هزار واحد مسکونی به منظور واگذاری به مستاجران آغاز شده است. امسال کار ثبت نام برای این واحدها شروع شده و تا به امروز در ۱۵ شهر این فرآیند پیگیری شده است. به گفته منابع آگاه، حدود ۲۵۰۰ واحد از طرح آشیان (مسکن استیجاری) برای شهرهای تهران و مشهد تأمین خواهد شد.

در این زمینه بخوانید:

• تهرانی‌ها منتظر ثبت‌نام مسکن استجاری باشند؟

بر اساس اعلام حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن وزیر راه و شهرسازی، تاکنون در ۱۵ شهر مورد نظر جمعاً ۵۰۰۰ فقره ثبت نام انجام شده است و این روند در هفته دولت ادامه خواهد یافت. فرآیند تحویل واحدها نیز از هفته دولت در استان‌هایی که سریع‌تر به مرحله ثبت‌نام وارد شده‌اند، آغاز می‌گردد.

به گزارش برخی منابع، در کشور حدود هفت تا هشت میلیون خانوار مستاجر وجود دارند که در این شرایط تعداد ۵۰۰۰ واحد مسکن استیجاری نسبت به این جمعیت بسیار ناچیز به نظر می‌آید. با این حال، وزیر راه و شهرسازی این اقدام را آغاز یک فرآیند برای یاری رساندن به اقشار کم‌درآمد، سامان‌دهی و کنترل بازار مسکن و اجاره عنوان کرده است.

نگاهی به مسکن استیجاری در اتریش و کره جنوبی

طرح مسکن استیجاری در کشورهای توسعه‌یافته سال‌ها به عنوان ابزاری موثر برای مدیریت بازار اجاره و حمایت از قشرهای کم‌درآمد به اجرا درآمده است.

به عنوان نمونه، در اتریش و به‌ویژه در شهر وین، مسکن صرفاً به‌عنوان ابزاری برای حداکثرسازی سود تلقی نمی‌شود، بلکه به‌عنوان یک خدمت عمومی (Public Service) شناخته شده است. هدف اصلی دولت ایجاد تنوع در سکونتگاه‌ها و جلوگیری از جدایی طبقاتی است؛ به معنای زندگی افراد با سطوح درآمدی مختلف در کنار یکدیگر در یک مجتمع مسکونی. مالکیت این واحدها به صورت مستقیم در اختیار شهرداری قرار دارد. اجاره‌بهای این واحدها معمولا بسیار پایین بوده و قراردادها عموماً مادام‌العمر هستند.

مدل مسکن استیجاری در کره جنوبی نسبت به اتریش تفاوت‌های بارزی دارد و نکته جالب توجه این است که این کشور به جای استفاده از سیستم‌های روتین «اجاره ماهانه»، از یک سیستم بومی و منحصر به فرد به نام «جونسه» (Jeonse) بهره می‌برد. در این سیستم، مستأجر به جای پرداخت اجاره ماهانه، رقم قابل توجهی (بین ۵۰٪ تا ۸۰٪ از ارزش ملک) را به عنوان سپرده به مالک می‌پردازد. در پایان قرارداد (معمولاً دو ساله)، مالک می‌بایست کل سپرده را به صورت کامل به مستأجر بازگرداند. در واقع مستأجر به نوعی از یک «وام بدون بهره» بهره‌مند می‌شود و مالک نیز از یک «استقراض ارزان» درآمد کسب می‌کند. این ساختار اقتصادی به گونه‌ای طراحی شده که مالک این سپرده را سرمایه‌گذاری کرده و سود آن را دریافت نماید، در حالی که مستأجر از ملک استفاده می‌نماید.

در شهریور سال گذشته، مسئولان جلسه‌ای مشترک بین نمایندگان وزارت راه و شهرسازی ایران و کره جنوبی برگزار کردند تا تجربیات کشور کره در زمینه اجاره‌داری حرفه‌ای و تأمین مسکن استیجاری را برای دهک‌های کم‌درآمد مورد بررسی قرار دهند.

احیای قانونی که به فراموشی سپرده شده

در ایران، موضوع مسکن استیجاری از تقریباً سه دهه پیش مطرح شد اما در فرایند اجرا با تغییراتی مواجه گردید و می‌توان گفت که دولت‌ها تا به حال نتوانسته‌اند اهداف این برنامه را محقق سازند و هیچگونه مسکن استیجاری وجود ندارد. با اینحال، از سال گذشته دولت چهاردهم اعلام کرده که به طور جدی عزم خود را برای اجرای این طرح جزم کرده است.

از منظر تاریخی در ایران، این برنامه را می‌توان ادامه یک مسیر طولانی‌تر دانست؛ مسیری که از «قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن» مصوب ۱۳۸۷ آغاز گشته، در سال‌های بعد بیشتر بر تسهیلات ملکی و مسکن حمایتی تمرکز داشته و در سال ۱۴۰۳ با تصویب قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره‌بها به سمت تنظیم بازار اجاره قدم گذاشت. اما در سال ۱۴۰۴ برای نخستین بار، دولت به طور جدی از حمایت غیرمستقیم به سوی عرضه مستقیم مسکن اجاره‌ای عمومی تغییر مسیر داده است.

حبیب‌الله طاهرخانی ـ معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی ـ ابراز داشته که دولت‌ها در کشورهای متنوع با پشتیبانی از عرضه، به ویژه واحدهای استیجاری و اجاره‌داری عمومی، از آن به عنوان یکی از ابزارهای مدیریت بازار مسکن بهره‌برداری می‌کنند. به گفته وی، طبق مصوبه شورای عالی مسکن، موضوع مسکن استیجاری در دو مرحله مورد پیگیری قرار می‌گیرد. در مرحله اول از ظرفیت خود وزارتخانه، پروژه‌های مشارکتی و خانه‌های سازمانی استفاده می‌گردد و همچنین توان نهادهای عمومی و زیرمجموعه‌های وزارت راه و شهرسازی نظیر بانک مسکن و بنیاد مسکن نیز در این راستا به کار گرفته می‌شود.

به نقل از معاون وزیر راه و شهرسازی، در کل به طور کلی حدود ۵ هزار واحد مسکن استیجاری آماده گردیده است و مراحل ثبت‌نام آنها در استان‌های مختلف آغاز شده است. این فرآیند ثبت‌نام ادامه داشته و برای استان‌هایی که زودتر اقدام به ثبت‌نام کرده‌اند، مراحل تحویل واحدها نیز آغاز خواهد شد.

تولید و عرضه مسکن استیجاری با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی

طاهرخانی همچنین از طرح وزارت راه و شهرسازی برای تولید و عرضه مسکن استیجاری با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی اطلاع داد و اظهار کرد که دستورالعمل‌های مربوط به این طرح به ادارات کل ابلاغ گردیده و زیرسامانه‌ای در سامانه تم (سامانه طرح‌های حمایتی مسکن) برای آن طراحی شده است. ادارات کل راه و شهرسازی و شرکت‌های عمران شهرهای جدید، زمین‌هایی را که برای تولید مسکن استیجاری با همکاری بخش خصوصی اختصاص یابد، در این سامانه بارگذاری خواهند کرد.

به گفته این مقام مسئول، در جلسه‌ای که به تازگی برگزار شد، نتایج عملکرد ادارات کل و شهرهای جدید در زمینه بارگذاری اراضی مورد ارزیابی قرار گرفت و طبق گزارش ارائه‌شده، در حال حاضر زمین مورد نیاز برای حدود ۶۰۰۰ واحد تأمین شده است. هدف‌گذاری این طرح تأمین زمین برای ۷۵ هزار واحد است.

بنا بر گفته‌های معاون وزیر راه و شهرسازی، پس از تأمین زمین، باید در یک روند مشخص، سرمایه‌گذاران گزینش و زمین با هدف تولید مسکن استیجاری به آنها واگذار شود.

طبق آنچه طاهرخانی بیان داشته، یکی از اهداف کلیدی وزارت راه و شهرسازی در راستای طرح «آشیان»، تأمین مسکن برای زوج‌های جوان است و گروه هدف این برنامه را زوج‌های جوانی تشکیل می‌دهند که کمتر از پنج سال از تاریخ ازدواج‌شان می‌گذرد.

او تأکید کرد که در این بخش (موضوع استیجار)، ۵۰۰۰ واحد مسکن استیجاری در حال آماده‌سازی است که به متقاضیان تحویل خواهد شد. همچنین زمین برای ۷۵ هزار واحد مسکن استیجاری در راستای تأمین مسکن برای این گروه هدف دنبال می‌شود.

انتهای پیام