خطر سونامی سالمندی در افق آینده / نظام بهداشتی هنوز به آمادگی نرسیده است
دکتر فاطمه السادات میرزاده - متخصص در زمینه طب سالمندی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در مصاحبهای با ایسنا در تعریف سالمند سالم بیان کرد: یک سالمند سالم باید از نظر جسمی، روانی، شناختی و روحی در وضعیت کاملاً مناسب قرار داشته باشد و در صورتی که به بیماریای مبتلاست، آن باید بهخوبی کنترل شود و هیچ عارضهای را برای وی به همراه نداشته باشد.
وی در پاسخ به این سوال که آیا با در نظر گرفتن افزایش قابل ملاحظه که برای سالمندان در آینده پیشبینی شده، آیا نظام سلامت کنونی توانایی مقابله با این سونامی سالمندی را دارد؟ اظهار داشت: متأسفانه پاسخ منفی است؛ ما هیچ آمادگی برای 30 سال آینده که پیشبینی میشود 30 درصد از جمعیتمان را سالمندان تشکیل دهند و به جمع کشورهای سالمند جهانی ملحق شویم، نداریم.
ایشان همچنین با اشاره به نقصهای عمده در حوزه نیروی انسانی، مراکز تخصصی، مراقبتهای خانگی و خدمات توانبخشی افزود: بزرگترین نقص ما کمبود نیروی متخصص و آموزشدیده در زمینههای مختلف مرتبط با سالمندان است. از جمله پزشکان، پرستاران، کمک بهیاران، اماکن توانبخشی، فیزیوتراپیستها، کاردرمانگران و گفتاردرمانگران. هیچ برنامهریزی مدائین برای جبران این کمبودهها وجود ندارد. عدم وجود متخصصین در زمینه طب سالمندی، یک بحران جدی در مواجهه با سونامی سالمندی به شمار میرود.
وی درباره اولویتهای فوری نظام سلامت برای مقابله با پدیده سالمندی جمعیت توضیح داد: مهمترین اقدام در این راستا، آموزش نیروی متخصص است که بهطور جدی تنها در تهران در حال انجام است و سایر شهرها از این آموزشها بیبهره هستند. همچنین، محیطهای بیمارستانی و درمانگاهها باید به تجهیزات مناسب تجهیز گردند. سالمندان ممکن است به دلیل وجود موانع مانند نبود رمپ، خرابی آسانسورها و تختهای نامناسب با مشکلاتی مواجه شوند.
میرزاده در ادامه درباره عواقب بیتوجهی در حال حاضر به موضوع سالمندی جمعیت گفت: اولین بحران کمبود تختهای بیمارستانی در بخشهای مختلف خواهد بود. همچنین، کمبود مراکز مراقبتی به مشکل ساز خواهد شد؛ چون جمعیت سالمند همواره رو به رشد است و به همان نسبت تعداد افرادی که تنها و نیازمند به مراقبت هستند، افزایش پیدا میکند. در ایران تعداد زیادی آشیانه خالی وجود دارد که فرزندانشان مهاجرت کردهاند یا برخی از سالمندان به صورت مجرد زندگی میکنند. اما در کل بزرگترین چالش ما کمبود تختهای بیمارستانی برای افراد سالمند و عادی است.
وی پیشنهاداتی برای اجرای فرهنگسازی در راستای سالمند سالم ارایه داد و گفت: «یکی از اساسیترین مسائل فرهنگی، تغییر نگرش و دیدگاه مردم است. زمانیکه صحبت از سالمندی و پیرشدن میشود، این نکته به ذهن میآید که گویا این یک دوره تاریک خواهد بود که به بسرعت فراخواهند رسید. اما در کشورهای دیگر سالمندی به عنوان یک نقطه قوت تلقی میشود و افراد سالمند مورد احترام و باارزشی قرار میگیرند. ما باید بتوانیم مردم را به سواد زندگی سالم ترغیب کنیم. اگر از همین الآن از سالمندی نترسیم و دیدگاه روشنی داشته باشیم، قطعاً جامعه نیز به آرامی این موضوع را قبول خواهد کرد.
میرزاده همچنین در مورد مهمترین بیماریها و مشکلات اجتماعی و روانی متداول در دوره سالمندی گفت: بیماریهای قلبی، عروقی و مغزی و همچنین بیماریهای شناختی مثل آلزایمر از بیماریهایی هستند که با افزایش سن شایعتر میشوند. همچنین مشکلاتی نظیر زمینخوردن، ضعف و ناتوانی، بیاختیاری ادرار، افسردگی و اضطراب نیز در این دوران شایع است.
وی زمان شروع مراقبت افراد از خود را دوران میانسالی عنوان کرد و در عین حال به برنامههای کنونی کشور در خصوص سالمندی جمعیت با توجه به سرعت تغییرات جمعیتی اشاره کرد: تمامی نهادها باید همکاری کنند تا جمعیت 30 میلیونی سالمند در کشور به بحران نرسد. حتی اگر همین امروز بخواهیم زیرساختهایی ایجاد کنیم، آینده روشنی پیشبینی نمیشود.
او همچنین درباره سه اولویت مهم برای زیرساختهای کشور در دوران سالمندی جمعیت به ایسنا توضیح داد: اولویت اول باید آگاهیبخشی به جامعه باشد. سالمند سالم بهطور قطع هزینهها را کاهش میدهد. اولویت دوم آموزش در حوزه درمان است و اولویت سوم شامل مسائل اجتماعی و شهرسازی میشود که در هر مکان، افراد مسئول باید آمادگی داشته باشند.
وی در مورد مدل خدماتی که برای سالمندانی که خانوادهشان قادر به مراقبت دائمی نیستند یا از لحاظ مالی در مضیقه هستند، بیان کرد: در دیگر کشورها، بیمههایی تاسیس شده که برخی از خدمات مراقبتی را زیر پوشش قرار میدهند تا هزینهها به حداقل برسد. برای این خانوادهها که سالمندانشان نیاز به مراقبت 24 ساعته دارند، بعد روانی نیز فشار زیادی به همراه دارد.
وی همچنین به مشکلات مربوط به موسسات خدمات منزل اشاره کرد و بیان کرد: این موضوع هم از جمله معضلاتی است که هیچ کسی مسئولیت آن را نمیپذیرد؛ موسساتی که به عنوان مراقبت در منزل فعالیت میکنند، معمولاً افرادی را ارسال میکنند که هیچ تخصصی در زمینه مراقبت از سالمندان ندارند. متأسفانه آسیبهای قابل جبرانناپذیری برای فرد سالمند و خانوادهاش به همراه دارند. آموزش این افراد که در منزل مراقبت میکنند، بسیار ضروری است و باید مدرکی معتبر نیز داشته باشند.
در پاسخ به سوالی پیرامون بیمه خدمات طولانیمدت، دکتر میرزاده گفت: این بیمهها باید بهگونهای برنامهریزی شوند که شرکتهای بیمه به ورشکستگی نرسند. دیگر کشورها این بیمهها را اجرایی کرده و شرایط و سازوکارهایی برای ارائه این خدمات به عموم ایجاد کردهاند. در حال حاضر در ایران برنامه جامع و عمومی از این دست راهاندازی نشده و هنوز در مرحله آزمایشی است.
انتهای پیام