داستان جالب «کلثوم» و «قدمعلی»

حسن جعفری - کارگردان مستند «زمستان طولانی» - در مصاحبه‌ای با خبرنگار ایسنا، به تشریح فرایند تولید، چالش‌های فیلمبرداری و پیام‌های اجتماعی این مستند پرداخته که به تازگی نمایش خود را در یکی از پلتفرم‌های آنلاین آغاز کرده است.

این مستند به زندگی یک زوج سالمند به نام‌های «عمو قدمعلی» و همسرش «کلثوم» در یکی از روستاهای منطقه چهاردانگه ساری می‌پردازد. این زوج در میانسالی، با خالی شدن روستا از سکنه و مهاجرت فرزندانشان، دچار چالش‌های متعددی می‌شوند.

چگونه «عمو قدمعلی» به سوژه مستند تبدیل شد؟

جعفری ضمن بیان سفرهای مداوم گروه خود به مناطق شمالی کشور تصریح کرد: «ما در فصول زمستان به شمال سفر می‌کنیم. در یکی از این سفرها به روستایی در منطقه چهاردانگه ساری رسیدیم و با خانواده «عمو قدمعلی» آشنا شدیم. آنچه نظر ما را جلب کرد، تضاد بین سکوت زیبای برفی روستا و دغدغه‌های عمیق این خانواده بود.

وی ادامه داد: تقریباً تمامی ساکنان این روستا به شهرهای مختلف مهاجرت کرده‌اند و تنها چند پیرمرد و پیرزن باقی مانده‌اند. فعالیت‌های اصلی اهالی شامل دامداری و کشاورزی بود که به دلیل کمبود نیروی کار جوان در حال افول است. فرزندان عمو قدمعلی نیز به شهرهای ساری، نکا و سمنان رفته‌اند و او به همراه همسرش در روستا زندگی می‌کند.

کارگردان این مستند گفت: نقطه عطفی که موجب شد سوژه برای ما تکمیل شود، تصمیم آخرین پسر عمو قدمعلی، یعنی اصغر، برای مهاجرت بود. با وجود اینکه او آخرین بازمانده روستا به حساب می‌آمد، به دلیل کمبود درآمد و رکود در دامداری، تصمیم گرفت به شهر برود و این مسئله، محور اصلی فیلم ما شد.

چهار فصل فیلمبرداری در دل سختی‌ها

جعفری اظهار داشت که فیلمبرداری این مستند تقریباً دو سال به طول انجامید و افزود: «ما در ۲۵ جلسه فیلمبرداری در چهار فصل متفاوت، روند زندگی این خانواده را زیر نظر داشتیم. دشوارترین بخش کار، فیلمبرداری در فصل زمستان بود.

او در توضیح این دشواری‌ها اشاره کرد: این روستا حدود ۴۵ دقیقه با جاده آسفالته فاصله دارد و در زمان بارش برف سنگین، راه‌ها به مدت یک هفته بسته می‌شد. ما با دقت پیش‌بینی‌های هواشناسی را پیگیری می‌کردیم تا زمان‌هایی را انتخاب کنیم که برف باریده و لوله‌ها یخ زده بودند تا وضعیت واقعی زندگی در این فصل را ثبت کنیم. در یکی از این جلسه‌ها، همسر عمو قدمعلی به علت فشار خون بالا حالش بد شد و ما مجبور شدیم او را به درمانگاه روستای نزدیک ببریم.

کارگردان «زمستان طولانی» به یکی از دغدغه‌های جالب عمو قدمعلی اشاره و گفت: او کلیدهای خانه‌های خالی روستاییان مهاجر را به امانت داشت تا در صورت بارش برف شدید، سقف این خانه‌ها خراب نشود و از مرغ‌وخروس سایر اهالی نگهداری کند. این مسئله نشان می‌دهد که عمو هنوز خود را مسئول تمام روستا احساس می‌کند.

همکاری صمیمانه با سوژه؛ از وابستگی به روستا تا وفاداری همسر

جعفری به این سوال پاسخ داد که آیا خانواده عمو قدمعلی با فیلمبرداری مشکلی داشتند و گفت: یکی از دوستان ما به نام دکتر رمضانی، اعتماد اولیه را ایجاد کرد، اما مهم‌تر از آن، نگرش عمو قدمعلی بود. او معتقد بود که این فیلم، یادگاری از زندگی‌اش برای نسل‌های آینده خواهد بود و با تمام اشتیاق همکاری کرد.

وی افزود: عمو قدمعلی نسبت به روستا وابستگی شدیدی داشت و می‌گفت «اگر به شهر بروم، آخرین روزهای عمرم خواهد بود؛ من بدون دام و این طبیعت می‌میرم». همسرش «کلثوم» نیز با وفاداری در کنارش بود و تأکید می‌کرد که هر جا قدمعلی باشد، او هم خواهد بود. این وفاداری در صحنه‌های فیلم به وضوح دیده می‌شود، حتی در مواقعی که بین آنها اختلاف نظر پیش می‌آید.

انتخاب نام «زمستان طولانی»؛ یک هفته سخت که همچون یک سال به نظر می‌رسید

کارگردان این مستند درباره عنوان فیلم توضیح داد: ما یک هفته را در آن روستا سپری کردیم و با شرایط دشوار برف و سرما، حس کردیم که زندگی آنقدر طاقت‌فرساست که گویی یک سال تمام در آنجا بوده‌ایم. این احساس سبب شد نام «زمستان طولانی» را برای فیلم انتخاب کنیم؛ نامی که هم به فصل سخت سال اشاره دارد و هم دغدغه‌های مهاجرت و تنهایی را به تصویر می‌کشد.

سرنوشت اصغر؛ مهاجرت همچنان ادامه دارد…

جعفری در پاسخ به سوالی درباره وضعیت فعلی خانواده عمو قدمعلی گفت: ما هنوز با آنها در ارتباط هستیم. آخرین باری که با اصغر صحبت کردم، حدود سه یا چهار هفته پیش بود. او گفت که برای کار به سمنان رفته و حالا در ساری مشغول به کار است. او اشاره کرد که در فصل برداشت گندم به روستا برگشته و به پدرش کمک کرده، اما مجدداً به شهر بازگشته است. مهاجرت او همچنان ادامه دارد.

پروژه‌های جدید؛ از مهاجرت تا زندگی یک چوپان خاطره‌نویس

کارگردان «زمستان طولانی» در پایان خبر داد: در حال حاضر در حال تولید دو مستند جدید هستیم؛ یکی درباره زندگی چوپانی که تنها چهار کلاس سواد دارد، اما روزمره‌نگاری می‌کند و آنچه را می‌بیند، می‌نویسد. پروژه دیگر در مورد مهاجرت است که داستان تلاش یک فرد برای مهاجرت به کشوری دیگر را روایت می‌کند و در حال حاضر در مراحل تحقیق و تولید همزمان هستیم.

وی همچنین ابراز امیدواری کرد که چنین فیلم‌هایی مانند «زمستان طولانی» بتوانند توجه بیشتری به مشکلات ناشی از مهاجرت و خالی شدن روستاها از سکنه جلب نمایند.

در ادامه تیزر این مستند را مشاهده کنید:

انتهای پیام